Πώς η ευρωπαϊκή ακροδεξιά εργαλειοποιεί τις διαδηλώσεις για να προωθήσει την ατζέντα «νόμος και τάξη»

Οι ακροδεξιοί ηγέτες της Ευρώπης έσπευσαν να αξιοποιήσουν τη βία που συγκλόνισε πολλές πόλεις το περασμένο Σαββατοκύριακο, παρουσιάζοντάς την ως αναπόφευκτη συνέπεια της αποτυχημένης φιλελεύθερης διακυβέρνησης και των πολιτικών ανοιχτών συνόρων, ενώ επιμένουν ότι μόνο οι ίδιοι μπορούν να αποκαταστήσουν τον νόμο και την τάξη.

Με τις κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις στην Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία να απέχουν μόλις λίγους μήνες, οι αυταρχικοί εθνικιστές επιδιώκουν να εργαλειοποιήσουν το κύμα αναταραχής στους δρόμους. Οι ταραχές ξεκίνησαν από ειρηνικές διαδηλώσεις για το κόστος ζωής και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά στη συνέχεια επισκιάστηκαν από βίαια επεισόδια.

Σύμφωνα με τον Guardian, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έχουν συγκρατηθεί στις αντιδράσεις τους. Στη Γαλλία, όπου πόλεις όπως το Παρίσι, η Μασσαλία και η Λιόν βρέθηκαν αντιμέτωπες με εκτεταμένα επεισόδια και λεηλασίες, ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός (RN) καταδίκασε την ανικανότητα του κεντρώου πολιτικού χώρου και υποσχέθηκε σκληρή καταστολή.

Ο πρόεδρος του κόμματος, Ζορντάν Μπαρντελά, χαρακτήρισε την κυβέρνηση «ανίκανη να δράσει». Η επικεφαλής του RN, Μαρίν Λεπέν, δήλωσε την Τετάρτη (21/10) ότι το κράτος «καταρρέει» και έχει «χάσει τον έλεγχο των πάντων», εν μέσω «μεταναστευτικού, δημοσιονομικού και ζητήματος ασφάλειας, χάους».

Η Λεπέν προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές και επιδιώκει να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από τον παραδοσιακό πυρήνα της. Αν και αποφεύγει να αποδώσει ρητά φυλετικά χαρακτηριστικά στις ταραχές, τις παρουσιάζει ευρύτερα ως αποτέλεσμα της αποτυχίας του κράτους και των πολιτικών του, που οδήγησαν σε «ανεξέλεγκτη μετανάστευση» και «πλήρη απώλεια της εξουσίας».

Η εικόνα σε Γερμανία, Πορτογαλία, Ισπανία, Βέλγιο

Στη Γερμανία, όπου δεν σημειώθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) καλλιέργησε φόβους ότι οι ταραχές θα μπορούσαν να επεκταθούν πέρα από τα γαλλικά σύνορα. Η συμπρόεδρος του κόμματος, Άλις Βάιντελ, χαρακτήρισε τις «βίαιες ακρότητες» στη Γαλλία «προειδοποίηση για τη Γερμανία».

Η Βάιντελ συνέδεσε επίσης τις ταραχές με τη μετανάστευση, γράφοντας: «Ο επικίνδυνος συνδυασμός μαζικής μετανάστευσης και αριστερού εξτρεμισμού απειλεί να οδηγήσει και εδώ σε συνθήκες που θυμίζουν εμφύλιο πόλεμο […] Η αλλαγή πορείας στο μεταναστευτικό θα έρθει μόνο με την AfD!».

Στην Πορτογαλία, λαϊκιστές πολιτικοί αξιοποίησαν τις ειρηνικές διαδηλώσεις για να επιρρίψουν στη μετανάστευση την ευθύνη για τη στεγαστική κρίση της χώρας. Ο Αντρέ Βεντούρα, επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος Chega, υποστήριξε ότι η κρίση οφείλεται κυρίως στην «ανεξέλεγκτη εισροή ανθρώπων από το εξωτερικό».

Στην Ισπανία, όπου η στεγαστική κρίση έχει προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις και καταυλισμό διαμαρτυρίας στη Μαδρίτη, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τον επόμενο μήνα. Το ακροδεξιό κόμμα Vox επιχείρησε να δαιμονοποιήσει τους διαδηλωτές. «Δεν υπερασπίζονται το δικαίωμα στη στέγαση ούτε ζητούν εργασία. Υπηρετούν τον Πέδρο Σάντσεθ», δήλωσε ο επικεφαλής του κόμματος, Σαντιάγο Αμπασκάλ. «Είναι οι πολιτοφυλακές του Σάντσεθ».

Το Vox επιχείρησε επίσης να συνδέσει το στεγαστικό ζήτημα με τη μετανάστευση. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον περασμένο μήνα, το κόμμα υποστήριξε ψευδώς ότι η 87χρονη γυναίκα, η έξωση της οποίας πυροδότησε τις μαζικές διαδηλώσεις, θα είχε σπίτι εάν ήταν μετανάστρια από τη Βόρεια Αφρική.

Στο Βέλγιο, όπου οι διαδηλώσεις για το κόστος ζωής κλιμακώθηκαν επίσης σε συγκρούσεις στους δρόμους των Βρυξελλών και της Λιέγης, το ακροδεξιό φλαμανδικό εθνικιστικό κόμμα Vlaams Belang παρουσίασε τις ταραχές ως αποτυχία της πολιτικής ενσωμάτωσης και των ανοιχτών συνόρων, χαρακτηρίζοντάς τες «εισαγόμενη βία».

Η «αλλαγή ρότας» της Μελόνι

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ακολούθησε διαφορετική στρατηγική. Ως επικεφαλής μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης που βρίσκεται στην εξουσία εδώ και τέσσερα χρόνια, δεν μπορεί απλώς να αποδώσει τις ευθύνες για τις αποτυχίες του κράτους σε άλλους. Αντί γι' αυτό, έχει διευρύνει την ατζέντα της για τον νόμο και την τάξη, παρουσιάζοντας τους ταραχοποιούς ως εξτρεμιστές.

«Η διαδήλωση είναι δικαίωμα, αλλά το να παραδίδουμε τις πόλεις μας στις φλόγες δεν είναι», δήλωσε η Μελόνι μετά τα επεισόδια στο Μιλάνο και την Μπολόνια. «Χούλιγκαν εκμεταλλεύτηκαν τις διαδηλώσεις για να σπείρουν το χάος, να επιτεθούν σε όσους είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια και να κρατήσουν ολόκληρες πόλεις ομήρους».

Η Μελόνι έχει ήδη θεσπίσει ευρείας έκτασης μέτρα ασφαλείας με στόχο τον περιορισμό των δημόσιων διαμαρτυριών. Σε αυτά περιλαμβάνονται ποινές φυλάκισης για τον αποκλεισμό δρόμων, αυστηρότερες ποινές για όσους αντιστέκονται στους αστυνομικούς και προληπτική κράτηση διαδηλωτών που θεωρείται πιθανό να προκαλέσουν επεισόδια.

Αυτή την εβδομάδα προχώρησε στην έκδοση έκτακτων διαταγμάτων, με τα οποία θεσπίζεται το αδίκημα της βίαιης συμμετοχής σε διαδήλωση, επιβάλλονται αυστηρότερες ποινές σε ταραχοποιούς και οργανωτές βίαιων ομάδων, ενώ προβλέπονται κυρώσεις και για γονείς των οποίων τα παιδιά συμμετέχουν σε βανδαλισμούς και λεηλασίες.

Ωστόσο, και η ίδια ανέδειξε τη μετανάστευση ως παράγοντα που συνδέεται με τα επεισόδια, επισημαίνοντας ότι «σχεδόν οι μισοί από όσους προσήχθησαν ή συνελήφθησαν» μετά τις ταραχές στο Μιλάνο «είχαν μεταναστευτικό υπόβαθρο, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που γεννήθηκαν στο εξωτερικό και παιδιών δεύτερης γενιάς μεταναστευτικών οικογενειών».

Το ακροδεξιό αφήγημα του «Culture War»

Πέρα από τα παραδοσιακά ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης, οι πολέμιοι της μετανάστευσης έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο, ερμηνεύοντας τη βία όχι ως αποτέλεσμα αποτυχιών του κράτους και των πολιτικών του, αλλά ως ένδειξη ενός επικείμενου πολέμου πολιτισμών, τον οποίο τροφοδοτούν η πολυπολιτισμικότητα και η μετανάστευση από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Ερίκ Ζεμούρ, ιδρυτής του γαλλικού κόμματος Reconquete!, ζήτησε να σταματήσει η μετανάστευση και να απελαθούν οι «ξένοι παραβάτες», δηλώνοντας: «Αυτά δεν είναι ταραχές, αλλά προειδοποιητικές βολές σε έναν εθνοτικό πόλεμο. Είτε θα επιβάλουμε την απόλυτη τάξη είτε θα υποχωρήσουμε».

Το αφήγημα της ακροδεξιάς ενισχύθηκε από ανάλογες δηλώσεις στις ΗΠΑ, όπου τόσο ο πρόεδρος όσο και ο αντιπρόεδρος επιχείρησαν να παρουσιάσουν ειδικά τις ταραχές στη Γαλλία ως προειδοποιητικό παράδειγμα για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε τη Γαλλία ως μια άλλοτε μεγάλη χώρα που «κατακτήθηκε, λεηλατήθηκε και κάηκε ολοσχερώς από μετανάστες, τζιχαντιστές και κομμουνιστές». Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρόσθεσε ότι η μετανάστευση «έχει διαλύσει εκείνη την άλλοτε μεγάλη χώρα».

Ο Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε την ίδια άποψη, δηλώνοντας: «Οι φιλελεύθεροι της Δύσης εισήγαγαν τον Τρίτο Κόσμο στη Γαλλία και σε άλλες χώρες στο όνομα της διαφορετικότητας και της συμπόνιας». Με αυτόν τον τρόπο, όπως υποστήριξε, «αγνόησαν θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με την αφομοίωση και τη συμβατότητα».