Google: Έκοψε 400.000 δέντρα για την κατασκευή data centers στη Φινλανδία

Έντονες αντιδράσεις έχουν προκληθεί στη Φινλανδία μετά την αποκάλυψη ότι η Google ισοπέδωσε εκτεταμένες δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία κέντρων δεδομένων (data centers), παρακάμπτοντας την ολοκλήρωση των υποχρεωτικών περιβαλλοντικών μελετών.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς οικολογικών φορέων, η υλοτομία άγγιξε τα 400.000 δέντρα σε δύο ξεχωριστές τοποθεσίες στα βόρεια της χώρας, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για τις επιπτώσεις στη φυσική ισορροπία και στις τοπικές κοινωνίες.

Η αρμόδια φινλανδική αρχή ελέγχου και αδειοδοτήσεων (LVV) παρέμβηκε στις αρχές Οκτωβρίου, επιβάλλοντας την άμεση αναστολή των κατασκευαστικών εργασιών στις περιοχές Μούχος και Οτάνμακι, καθώς διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν προηγηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Στην έκταση των 330 εκταρίων στο Μούχος υπολογίζεται ότι αποψίλωσε περίπου 250.000 δέντρα, ενώ στην περιοχή Οτάνμακι η αποψίλωση έφτασε τα 150.000 δέντρα. Το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων ήταν η μετατροπή των τοπίων σε λασπώδεις, γυμνές εκτάσεις γεμάτες υπολείμματα κορμών, γεννώντας παράλληλα φόβους για μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα.

«Δεν τελειώνει, συνεχίζεται για πάντα»

Η εικόνα της καταστροφής αποτυπώνεται καθαρά στο Μούχος, όπου το πρώην δάσος θυμίζει πλέον απέραντο βιομηχανικό εργοτάξιο. Η περιβαλλοντολόγος Mari Annala, στέλεχος της Φινλανδικής Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (SLL), χαρακτήρισε σοκαριστικό το θέαμα των αποψιλωμένων τοπίων.

«Δεν τελειώνει. Συνεχίζεται και συνεχίζεται», ανέφερε, παρακολουθώντας πλάνα από drone που καταγράφουν την έκταση της παρέμβασης.

Την ίδια στιγμή, κάτοικοι καταγγέλλουν ότι λασπώδη νερά από την περιοχή των εργασιών διαρρέουν σε παρακείμενο χείμαρρο που εκβάλλει στον ποταμό Οουλουγιόκι, εκφράζοντας την ανησυχία τους για την ποιότητα του νερού.

Η επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου της SLL, Hanna Halmeenpaa, δήλωσε πως αρχικά δυσκολεύτηκε να πιστέψει το μέγεθος του συμβάντος.

«Δεν μπορούσα να το πιστέψω στην αρχή. Δεν έχω ακούσει ποτέ για εταιρεία που να έχει κάνει κάτι τέτοιο στη Φινλανδία», ανέφερε, κατηγορώντας την εταιρεία ότι εκμεταλλεύτηκε την εμπιστοσύνη που χαρακτηρίζει το φινλανδικό σύστημα.

Γιατί η Φινλανδία προσελκύει τις εταιρείες τεχνολογίας

Η Φινλανδία αποτελεί ελκυστικό προορισμό για τεχνολογικές επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, με περίπου 145 σχετικά έργα να βρίσκονται σε φάση σχεδιασμού. Οι χαμηλές θερμοκρασίες περιορίζουν το κόστος ψύξης του εξοπλισμού, ενώ η γεωπολιτική και εδαφική σταθερότητα, οι διαθέσιμες εκτάσεις και η επάρκεια ενέργειας καθιστούν τη χώρα ιδανική για τους κολοσσούς της τεχνολογίας.

Οι δύο συγκεκριμένες εγκαταστάσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο επενδυτικό πρόγραμμα της Google, ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την ενίσχυση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που έχουν υλοποιηθεί στη Φινλανδία, έχοντας την πλήρη στήριξη της κυβέρνησης.

Ο πρωθυπουργός Petteri Orpo έχει θέσει την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων ως κεντρική προτεραιότητα, τονίζοντας ότι η οικονομία των δεδομένων προσφέρει σημαντικά οφέλη πέρα από τις άμεσες εισροές κεφαλαίων.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη υπόθεση αναζωπύρωσε τη δημόσια αντιπαράθεση για το αν τα προσδοκώμενα οικονομικά οφέλη αντισταθμίζουν τη ζημιά στο περιβάλλον, αλλά και για το κατά πόσο η χώρα πρέπει να παραχωρεί φυσικούς και ενεργειακούς πόρους για έργα που εξυπηρετούν κυρίως διεθνή συμφέροντα.

Αντιδράσεις για το περιβαλλοντικό κόστος και τα περιορισμένα οφέλη

Περισσότεροι από 93.000 πολίτες έχουν προσυπογράψει κείμενο με το οποίο ζητούν αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο για τη δόμηση κέντρων δεδομένων, καθώς και την επιβολή ειδικού τέλους υπέρ των τοπικών κοινωνιών για την αντιστάθμιση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Ο Jussi Kangasharju, διευθυντής του τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, σημειώνει ότι τα κέντρα δεδομένων προσφέρουν ελάχιστες μόνιμες θέσεις εργασίας, ενώ η πραγματική τους συνεισφορά στην εθνική οικονομία είναι πολύ μικρότερη από την προβαλλόμενη.

«Για τη Φινλανδία, ουσιαστικά δεν υπάρχουν οφέλη», υποστήριξε, εξηγώντας ότι οι εγκαταστάσεις ανήκουν σε διεθνείς εταιρείες που εξυπηρετούν πελάτες σε ολόκληρο τον κόσμο και ότι τα φορολογικά έσοδα που παραμένουν στη χώρα είναι περιορισμένα.

Αντιθέτως, μερίδα κατοίκων και τοπικών φορέων υποστηρίζει ότι τέτοιες επενδύσεις προσφέρουν θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα και τόνωση της οικονομίας σε απομακρυσμένες περιοχές που μαστίζονται από τη δημογραφική γήρανση και τη διαρροή του νεανικού πληθυσμού.

Επομένως, το ζήτημα υπερβαίνει την αμιγώς οικολογική διάσταση, εγείροντας προβληματισμούς για τη δίκαιη κατανομή των οφελών και των επιβαρύνσεων της τεχνολογικής ανάπτυξης.

Άγρια ζώα εγκαταλείπουν τα δάση - Φόβοι για το νερό και τον θόρυβο

Στην περιοχή Οτάνμακι, οι κάτοικοι δηλώνουν ότι η αποψίλωση άλλαξε άρδην την καθημερινότητά τους, καθώς η ηρεμία του δάσους αντικαταστάθηκε από την όχληση του εργοταξίου.

Η 53χρονη Anni Ranta, της οποίας η οικογένεια κατοικεί στο χωριό για γενιές, ανέφερε ότι η καταστροφή του δάσους ανάγκασε την άγρια πανίδα να μετακινηθεί, με αποτέλεσμα την εμφανή παρουσία λύκων εντός του οικισμού.

«Οι λύκοι ήρθαν στο χωριό, επειδή όλα τα άγρια ζώα έφυγαν από το δάσος», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχίες για τον θόρυβο από τις εργασίες σε μια περιοχή με βραχώδες υπέδαφος.

Ο πατέρας της, Pentti Korhonen, συνταξιούχος οδηγός εξορμήσεων στη φύση, επεσήμανε ότι τα νερά στο γειτονικό ρέμα έχουν θολώσει και αποκτήσει καφέ απόχρωση μετά την κοπή των δέντρων.

Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι εκτοπίστηκαν και σπάνια είδη της τοπικής ορνιθοπανίδας, όπως ο τριδάκτυλος δρυοκολάπτης, ο οποίος διατηρούσε τις φωλιές του στο συγκεκριμένο οικοσύστημα.

Η απάντηση της Google και οι επόμενες κινήσεις

Από την πλευρά της, η Google εξέφρασε τη λύπη της για την αποψίλωση των δέντρων, με τον διευθυντή της εταιρείας στη Φινλανδία, Antti Jarvinen, να ισχυρίζεται ότι η εταιρεία λειτούργησε με βάση την αντίληψη που είχε εκείνη τη στιγμή για τις νομικές της υποχρεώσεις.

Μετά τη σχετική απόφαση της αρχής LVV στις 6 Οκτωβρίου, ο τεχνολογικός κολοσσός ανακοίνωσε την αναστολή των προπαρασκευαστικών εργασιών και στα δύο σημεία, καταθέτοντας παράλληλα επίσημο υπόμνημα και δηλώνοντας πρόθυμος να συμμορφωθεί πλήρως με τις υποδείξεις των αρχών.

Επιπλέον, η εταιρεία γνωστοποίησε ότι προτίθεται να προχωρήσει σε αναδάσωση 130 εκταρίων στο Μούχος και ότι βρίσκεται σε επαφή με τις αρχές για τη διασφάλιση της ποιότητας των υδάτων. Ωστόσο, οικολογικές οργανώσεις θεωρούν την έκταση αυτή ανεπαρκή σε σύγκριση με τη συνολική ζημιά.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος της Φινλανδίας παρακολουθεί τις εξελίξεις στον τομέα των data centers και την τήρηση της νομοθεσίας, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αυστηροποίησης των σχετικών διατάξεων.

Η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό θέμα στην πολιτική ατζέντα ενόψει των εκλογών του Απριλίου, φέρνοντας στο προσκήνιο το ερώτημα αν η προσέλκυση επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβαδίσει με τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος.