Εκλογές-θρίλερ με φόντο τη Γάζα στο Ισραήλ: Η μάχη Νετανιάχου με τον πρώην στρατηγό Άιζενκοτ

Σήμερα το Ισραήλ πάει στις κάλπες. Είναι οι πρώτες εκλογές μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Έκτοτε, το Ισραήλ διεξάγει έναν πόλεμο εξόντωσης στη Γάζα, έχει εμπλακεί σε δύο συγκρούσεις με το Ιράν χωρίς σαφή έκβαση, ενώ έχει εντείνει μια εκστρατεία εθνοκάθαρσης στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Πολλοί Ισραηλινοί χαρακτηρίζουν τις συγκεκριμένες εκλογές ως τις πιο καθοριστικές στην ιστορία της χώρας τους.

Ο πρωθυπουργός Μπεντζαμιν Νετανιάχου ηγείται του Ισραήλ συνολικά τα 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, ενώ το τελευταίο διάστημα βρέθηκε επικεφαλής ενός ακροδεξιού συνασπισμού.

Επιδιώκει μια νέα εντολή με τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, και η αναμέτρηση είναι τόσο προσωπική, γιατί ο ιδιος δικάζεται για διαφθορά, όσο και πολιτική.

Ο βασικός του αντίπαλος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού και σχετικά νέος στην πολιτική σκηνή.

Είναι γιος Μαροκινών μεταναστών και, ξεκινώντας από τα χαμηλά, κατάφερε να φτάσει στον πυρήνα του ισραηλινού κατεστημένου. Ο γιος του και δύο ανιψιοί του σκοτώθηκαν πολεμώντας στη Γάζα το 2024.

Μπορεί να μην έχει το χάρισμα του Νετανιάχου, ωστόσο έχει αξιοποιήσει αυτό το στοιχείο στο πλαίσιο της προεκλογικής του εκστρατείας, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως το αντίθετο του σημερινού ηγέτη του Ισραήλ με το νεοσυστατο όνομα να φέρει το όνομα «Γιασάρ» (Yashar), που σημαίνει «Ειλικρίνεια».

Ο Νετανιάχου ισχυρίζεται ότι είναι ο μόνος ηγέτης με την εμπειρία και τις διεθνείς επαφές που απαιτούνται για να εγγυηθει την ασφάλεια του κράτους.

Πρόσφατα, δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια εικόνα τεχνητής Νοημοσύνης που απεικονίζει μια πυρηνική βόμβα να πλήττει το Τελ Αβίβ, υποστηρίζοντας ότι «όποιος νοιάζεται για τη φυσική του επιβίωση» οφείλει να το σκεφτεί καλά πριν ψηφίσει την αντιπολίτευση.

Οι ακροδεξιοί σύμμαχοί του έχουν ζητήσει την εθνοκάθαρση στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, καθώς και την επέκταση των εβραϊκών οικισμών.

Οι υπερορθόδοξοι εταίροι του επιδιώκουν τη διατήρηση της εξαίρεσης από τη στρατιωτική θητεία, καθώς και τη συνέχιση των κρατικών επιδοτήσεων για τη θρησκευτική μελέτη.

Ενώ η στάση του Ισραήλ στη Γάζα έχει προκαλέσει έντονη διεθνή αντίδραση, η κοινή γνώμη εντός του Ισραήλ εξακολουθεί να στηρίζει σθεναρά τις συγκρούσεις της χώρας στη Γάζα, τον Λίβανο, τη Δυτική Όχθη και το Ιράν, με μια ευρεία στροφή υπέρ των δεξιών κομμάτων και μεγαλύτερη έμφαση στην ισραηλινή ασφάλεια.

Ο Άιζενκοτ, ο οποίος υπηρέτησε στο πολεμικό συμβούλιο του Νετανιάχου κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου, έχει ασκήσει κριτική για στρατηγικές αποτυχίες και τάσσεται υπέρ μιας μακροπρόθεσμης κατάπαυσης του πυρός. Έχει δεσμευτεί να απομακρύνει τη Χαμάς από την εξουσία εντός 18 μηνών από την ανάληψη των καθηκόντων του.

Τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους –και τα οποία απολαμβάνουν ευρεία στήριξη από τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν το 20% του πληθυσμού της χώρας– προσέρχονται στις εκλογές ως οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της επίδειξης αυτοσυγκράτησης απέναντι στους Παλαιστίνιους στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας.

Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Λικούντ του Νετανιάχου και οι τωρινοί εταίροι του στον συνασπισμό χάνουν την πλειοψηφία τους.

Η Κνεσέτ διαθέτει 120 έδρες, με τους βουλευτές να εκλέγονται μέσω ενός συστήματος απλής αναλογικής. Κανένα κόμμα δεν έχει εξασφαλίσει ποτέ αυτοδυναμία 61 εδρών, επομένως το Ισραήλ κυβερνάται ανέκαθεν από κυβερνήσεις συνασπισμού.

Το ακροδεξιό κόμμα «Amcha Yisrael» υπό τον πρώην στρατηγό Οφέρ Γουίντερ, έχει δεσμευτεί να στηρίξει τον Νετανιάχου για τη θέση του πρωθυπουργού, εφόσον το κόμμα του εισέλθει στην Κνεσέτ.

Το κόμμα «Οι Εφεδροι» είναι ένα δεξιό σιωνιστικό κόμμα που εστιάζει στη διασφάλιση της καθολικής στρατιωτικής θητείας, με την ηγεσία του να τοποθετείται ανάμεσα στα δύο πολιτικά στρατόπεδα. Τα στελέχη του έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε οποιαδήποτε κυβέρνηση που θα υποστηρίζεται είτε από τους υπερορθόδοξους Εβραίους βασικούς συμμάχους του Νετανιάχου είτε από παλαιστινιακά κόμματα, τη στήριξη των οποίων ενδέχεται να χρειαστεί ο Άιζενκοτ.

Τα επίσημα αποτελέσματα πρέπει να δημοσιευθούν εντός οκτώ ημερών από την ψηφοφορία, αν και ο κατά προσέγγιση αριθμός των εδρών αναμένεται να είναι γνωστός πολύ νωρίτερα.

Περίπου μία εβδομάδα μετά τη δημοσίευση των επίσημων αποτελεσμάτων, ο Πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ θα αναθέσει σε ένα μέλος της Κνεσέτ τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Ο Χέρτζογκ μπορεί να επιλέξει εκείνο το κόμμα του οποίου η προτεινόμενη κυβερνητική συμμαχία κρίνεται ως η πιο ελπιδοφόρα και δεν υποχρεούται να επιλέξει το μέλος που προέρχεται από το μεγαλύτερο κόμμα ή τη μεγαλύτερη συμμαχία.

Εάν το εν λόγω κομμα δεν μπορέσει να σχηματίσει συνασπισμό ικανό να συγκεντρώσει την πλειοψηφία στην Κνεσέτ, ο Πρόεδρος αναθέτει σε άλλο μέλος τον σχηματισμό συνασπισμού.

Εάν αποτύχει και αυτή η προσπάθεια και η Κνεσέτ παραμείνει σε αδιέξοδο, ο Πρόεδρος μπορεί να διαλύσει την Κνεσέτ, οπότε προκηρύσσονται νέες εκλογές, οι οποίες διεξάγονται εντός 90 ημερών.

Ένα τέτοιο αδιέξοδο μπορεί να παραταθεί για χρόνια: οι Ισραηλινοί προσήλθαν στις κάλπες πέντε φορές κατά τη διάρκεια της τριετίας μεταξύ 2019 και 2022.