Εκλογές στο Ισραήλ: Το θρίλερ καλά κρατεί παρά το προβάδισμα Νετανιάχου - Ενισχύονται τα αραβικά κόμματα

Χωρίς σαφή νικητή διαμορφώνεται το εκλογικό τοπίο στο Ισραήλ, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Γκάντι Άιζενκοτ να διεκδικούν την πρωτοβουλία για την επόμενη ημέρα. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός ζητά τη συγκρότηση ισχυρής δεξιάς κυβέρνησης, ενώ ο επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Γιασάρ υποστηρίζει ότι οι πολίτες επέλεξαν την πολιτική αλλαγή.

Σύμφωνα με τους Times of Israel, με καταμετρημένο το 72% των ψηφοδελτίων, το μπλοκ του Νετανιάχου συγκεντρώνει 54 έδρες, ενώ τα αραβικά κόμματα ενισχύονται στις 18. Η εικόνα αυτή δεν εξασφαλίζει σε κανένα από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα τις 61 έδρες που απαιτούνται για την πλειοψηφία στην Κνεσέτ των 120 εδρών.

Κανένας από τους δύο διεκδικητές της πρωθυπουργίας δεν ανακήρυξε νίκη. Η καταμέτρηση συνεχιζόταν την Τετάρτη, με τα οριστικά αποτελέσματα να αναμένονται την Πέμπτη ή την Παρασκευή.

Νετανιάχου και Άιζενκοτ διεκδικούν την επόμενη ημέρα

Ο 77χρονος Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίστηκε ενώπιον των υποστηρικτών του στα κεντρικά γραφεία του Λικούντ στην Ιερουσαλήμ λίγο μετά τις 03:00 τα ξημερώματα, αρκετές ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης.

Σε μια ασυνήθιστα σύντομη ομιλία, ζήτησε τον σχηματισμό «ισχυρής, εθνικής κυβέρνησης της δεξιάς», καλώντας την «εβραϊκή και σιωνιστική πλειοψηφία» να ενωθεί για μια νέα αρχή.

Παράλληλα, επισήμανε ότι το Λικούντ παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα στην Κνεσέτ. Οι προβλέψεις το τοποθετούν περίπου στις 27 έδρες, έναντι 32 στο απερχόμενο κοινοβούλιο. Συνολικά, ωστόσο, η συμμαχία του καταγράφει αισθητή υποχώρηση σε σχέση με τις 68 έδρες που είχε φτάσει να διαθέτει ο εθνικιστικός και θρησκευτικός συνασπισμός του.

Τα ακροδεξιά θρησκευτικά κόμματα των Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς εκτιμάται ότι εξασφαλίζουν αθροιστικά 13 έδρες, χωρίς σημαντικά κέρδη για κανέναν από τους δύο.

Από την πλευρά του, ο Γκάντι Άιζενκοτ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα αποδοκιμασία της διακυβέρνησης Νετανιάχου. «Ο λαός επέλεξε την αλλαγή», δήλωσε στους υποστηρικτές του, δεσμευόμενος να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Κάλεσε, μάλιστα, τον πρωθυπουργό να αποχωρήσει από την πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι ψηφοφόροι απέρριψαν την παραμονή του στην εξουσία.

Ο 66χρονος πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων έχει αναδειχθεί στον ισχυρότερο πολιτικό αντίπαλο του Νετανιάχου, προβάλλοντας την εμπειρία του στην εθνική ασφάλεια και υιοθετώντας κεντρώες θέσεις στην εσωτερική πολιτική.

Εισήλθε στην πολιτική πριν από τέσσερα χρόνια και συμμετείχε στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο που συγκροτήθηκε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Αποχώρησε οκτώ μήνες αργότερα, επικρίνοντας τη διαχείριση του πολέμου από τον Νετανιάχου. Στον πόλεμο στη Γάζα έχασε έναν γιο και δύο ανιψιούς.

Παρά τις διαφωνίες του με τον πρωθυπουργό, διατηρεί σκληρή στάση στα ζητήματα ασφαλείας: αντιτίθεται στην ίδρυση παλαιστινιακού κράτους και υποστηρίζει ότι η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς πρέπει να καταστραφεί ή να διαλυθεί. Έχει επίσης χαρακτηρίσει αποτυχημένη την ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα, εκτιμώντας ότι, παρά τις τεράστιες απώλειες, η οργάνωση εξακολουθεί να ελέγχει την περιοχή.

Η άνοδος των αραβικών κομμάτων και τα εμπόδια στις συνεργασίες

Η ενίσχυση των αραβικών κομμάτων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της αναμέτρησης. Το Ραμ και η Ενοποιημένη Αραβική Λίστα εκτιμάται ότι θα συγκεντρώσουν συνολικά 18 έως 19 έδρες, έναντι 10 στο απερχόμενο κοινοβούλιο, αποκτώντας δυνητικά καθοριστικό ρόλο στις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις.

Η αυξημένη προσέλευση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ στις κάλπες αποτυπώθηκε στους πανηγυρισμούς που ακολούθησαν τη δημοσιοποίηση των exit polls.

«Απορρίπτουμε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η Φατέν Γκάτας, υποψήφια της Ενοποιημένης Αραβικής Λίστας, από τα γραφεία της συμμαχίας στη Ναζαρέτ.

Ο επικεφαλής του Ραμ, Μανσούρ Αμπάς, έκανε λόγο για «μεγάλη ήττα» του στρατοπέδου Νετανιάχου και εξέφρασε την προθυμία του να συνεργαστεί με τον Άιζενκοτ.

Ωστόσο, η προοπτική κυβερνητικής συνεργασίας παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Ο ηγέτης του Γιασάρ έχει ουσιαστικά αποκλείσει μέχρι στιγμής τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων στην κυβέρνησή του, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές του.

Κατηγορηματικά αντίθετος εμφανίζεται και ο Νετανιάχου, ο οποίος δήλωσε ότι αποκλείεται ο σχηματισμός κυβέρνησης με τη στήριξή τους. Κατά την προεκλογική περίοδο είχε επανειλημμένα επιτεθεί στα αραβικά κόμματα, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, το σύνθημα «είτε η δεξιά είτε η Παλαιστίνη».

Τα ίδια τα αραβικά κόμματα είχαν θέσει στο επίκεντρο της εκστρατείας τους την απομάκρυνση του πρωθυπουργού και των ακροδεξιών συμμάχων του.

Δύσκολες διαπραγματεύσεις και ενδεχόμενο νέων εκλογών

Η απουσία καθαρής πλειοψηφίας προμηνύει παρατεταμένες διαβουλεύσεις, οι οποίες ενδέχεται να διαρκέσουν εβδομάδες ή και μήνες.

Η πολιτική επιστήμονας Ιλάνα Σπάιτσμαν, από το Πανεπιστήμιο Μπαρ Ιλάν, εκτίμησε ότι ο Νετανιάχου δεν διαθέτει σαφή δρόμο προς τον σχηματισμό κυβέρνησης. Αντίστοιχα, ο Άιζενκοτ θα χρειαστεί είτε να συνεργαστεί με αραβικά κόμματα είτε να επιδιώξει κυβέρνηση μειοψηφίας, επιλογές που έως τώρα έχει απορρίψει.

Ο Γιοχανάν Πλέσνερ, πρόεδρος του Israel Democracy Institute, χαρακτήρισε τις πρώτες εκτιμήσεις σημαντική ήττα για τον κυβερνητικό συνασπισμό. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ο Άιζενκοτ δεν προκύπτει ως ξεκάθαρος νικητής και ότι η καταμέτρηση μπορεί να μεταβάλει τα δεδομένα.

Το αδιέξοδο θα μπορούσε να ευνοήσει τον Νετανιάχου, επιτρέποντάς του να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ή ακόμη και μέχρι μια νέα εκλογική αναμέτρηση.

Εάν οι προσπάθειες συγκρότησης κυβέρνησης αποτύχουν, το Ισραήλ ενδέχεται να οδηγηθεί ξανά στις κάλπες, προοπτική την οποία ο Άιζενκοτ απορρίπτει.

Την ανάγκη υπέρβασης των υφιστάμενων πολιτικών διαχωρισμών περιέγραψε ο Γιαελί Λιφσίτς, φοιτητής που βρέθηκε στα γραφεία του Γιασάρ στο Τελ Αβίβ, εκτιμώντας ότι θα απαιτηθούν συμμαχίες χωρίς προηγούμενο. Στον ίδιο χώρο, οι πρώτες προβλέψεις προκάλεσαν πανηγυρισμούς, με τους συγκεντρωμένους να φωνάζουν «Μπίμπι, πήγαινε σπίτι σου!».

Συμμετοχή στο 77,7% στις πρώτες εκλογές μετά την 7η Οκτωβρίου

Η προσέλευση στις κάλπες έφτασε το 77,7% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, ποσοστό που, σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, είναι το υψηλότερο από το 1999 και περίπου επτά ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο από εκείνο του 2022.

Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, κατά την οποία σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 απήχθησαν ως όμηροι.

Ακολούθησαν ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, όπου, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 74.000 Παλαιστίνιοι, καθώς και οι συγκρούσεις του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και με το Ιράν.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης κριτικής τόσο για τις αποτυχίες των υπηρεσιών ασφαλείας που επέτρεψαν την επίθεση όσο και για τη διεξαγωγή του πολέμου στη Γάζα. Παράλληλα, οι πολιτικές της δεξιάς συμμαχίας, η επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη και η βία των εποίκων ενίσχυσαν τις διεθνείς επικρίσεις και την εσωτερική πόλωση.

Ο Νετανιάχου, ο οποίος αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια κατηγορίες διαφθοράς τις οποίες αρνείται, υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της ηγεσίας της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του Ιράν ενίσχυσαν την ασφάλεια της χώρας. Πολλοί ψηφοφόροι, ωστόσο, προσήλθαν στις κάλπες ζητώντας αλλαγή πολιτικής ηγεσίας.

Έχοντας διατελέσει πρωθυπουργός για σχεδόν 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, έχει ξεπεράσει επανειλημμένα σοβαρές πολιτικές κρίσεις. Αυτή τη φορά, η ενίσχυση των αραβικών κομμάτων και η έλλειψη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο σκηνικό.

Τα οριστικά αποτελέσματα θα καθορίσουν τα περιθώρια των πιθανών συνεργασιών, με τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης να παραμένει ανοιχτός.