Κλιματική κρίση: «Κανείς δεν είναι απρόσβλητος» - 3 εκατομμύρια νεκροί από την υπερθέρμανση

Περίπου τρία εκατομμύρια θάνατοι μεταξύ 2016 και 2023 μπορούν να αποδοθούν στην υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με τη νεότερη παγκόσμια αποτίμηση για τους κινδύνους που προκαλεί στην υγεία η κλιματική αλλαγή.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στη φετινή έκθεση του Lancet Countdown, η οποία δημοσιεύθηκε λίγο πριν την παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα COP31 στην Τουρκία. Η διάσκεψη αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.

Η έκθεση καταγράφει πρόοδο σε ορισμένους βασικούς κλιματικούς στόχους, εκτιμώντας ότι η πορεία της υπερθέρμανσης έως το 2100 θα μπορούσε να περιοριστεί από τους 3,5 στους 2,6 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, οι συντάκτες της προειδοποιούν ότι η συνολική παγκόσμια δράση παραμένει ανεπαρκής και ότι οι συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία είναι ήδη σοβαρές.

Πρώτη ποσοτικοποίηση των θανάτων από θερμότητα λόγω κλιματικής αλλαγής

Σύμφωνα με την έκθεση, είναι η πρώτη φορά που οι συντάκτες του Lancet Countdown ποσοτικοποιούν τους θανάτους που σχετίζονται με τη θερμότητα και αποδίδονται άμεσα στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περισσότεροι από μισό εκατομμύριο θάνατοι ετησίως την περίοδο 2016-2023 συνδέονταν με τη θερμότητα. Από αυτούς, το 68% αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή.

Το βαρύτερο τίμημα καταγράφεται στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου τα ποσοστά θανάτων που σχετίζονται με την ακραία ζέστη είναι υψηλότερα. Οι συγγραφείς της μελέτης συνδέουν αυτή την εικόνα με τις δυσανάλογες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε πληθυσμούς που έχουν συμβάλει λιγότερο στο πρόβλημα.

«Κανείς δεν είναι απρόσβλητος»

Ο καθηγητής Πολ Μπεγκς, συν-συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στην κλιματική υγεία στο Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, επισημαίνει ότι οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, αλλά οι συνέπειες δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές.

Όπως τονίζει, άνθρωποι πεθαίνουν από καύσωνες, αλλά και από την έκθεση στον καπνό των πυρκαγιών. Η κλιματική αλλαγή, σημειώνει, έχει ήδη αντίκτυπο στην υγεία ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, και αυτός ο αντίκτυπος αναμένεται να αυξηθεί.

Η έκθεση παρακολουθεί 54 δείκτες που αποτυπώνουν πώς η κλιματική αλλαγή και οι προσπάθειες αντιμετώπισής της επηρεάζουν την υγεία. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι ευρύτεροι συστημικοί κίνδυνοι μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτεροι από όσο δείχνουν οι επιμέρους μετρήσεις.

Οι συνέπειες στην Ευρώπη και η πίεση στην εργασία

Άλλες πρόσφατες μελέτες, τις οποίες επικαλείται η ίδια αποτίμηση, αναφέρουν ότι η έντονη ζέστη προκάλεσε περισσότερους από 50.000 θανάτους στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο, περίοδο κατά την οποία καταγράφηκαν διαδοχικά κύματα καύσωνα και πυρκαγιές.

Οι επιστήμονες απέδωσαν περίπου τα δύο τρίτα αυτών των θανάτων στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.

Πέρα από την άμεση απειλή για τη ζωή και την υγεία, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει και την παραγωγικότητα. Η έκθεση αναφέρει ότι η έκθεση στην υπερβολική ζέστη οδήγησε παγκοσμίως σε απώλεια 573 δισεκατομμυρίων ωρών εργασίας το 2025, με απώλειες εισοδήματος ύψους 1,07 τρισ. δολαρίων.

Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος εμφανίζονται και σε αυτό το πεδίο περισσότερο εκτεθειμένες, καθώς επηρεάζονται εντονότερα από τις συνθήκες υπερβολικής ζέστης.

Οι συγγραφείς της έκθεσης σημειώνουν ότι τα τελευταία 11 χρόνια ήταν τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί, με συχνότερους καύσωνες και ξηρασίες. Προειδοποιούν επίσης ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να επιδεινώσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να οδηγήσει σε σοβαρές ανθρωπιστικές κρίσεις που συνδέονται με το κλίμα.