Τριπλό «χαστούκι» της Κομισιόν στην Τουρκία για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου

Ηχηρό μήνυμα προς την Άγκυρα εκπέμπει η Κομισιόν μέσω της ετήσιας Έκθεσης Προόδου για τη Διεύρυνση, ασκώντας αυστηρή κριτική στις μονομερείς ενέργειες και τις απειλές της Τουρκίας. Η Έκθεση καταγράφει ρητά και καταδικάζει τις απόπειρες παρεμπόδισης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, υπογραμμίζοντας ότι το καλώδιο αποτελεί κρίσιμο Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών.

Τι αλλάζει με το «τριπλό μήνυμα» των Βρυξελλών

Σύμφωνα με την αποτίμηση ειδικών, το «τριπλό» μήνυμα της Επιτροπής αγγίζει τρεις κρίσιμους άξονες: την ονομαστική αναφορά και καταδίκη των παρεμποδίσεων γύρω από το καλώδιο, την αυστηρή κριτική στις μονομερείς ενέργειες και απειλές της Τουρκίας και την πλήρη θεσμική κάλυψη που προσφέρει η Ε.Ε. στη διασύνδεση ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος, άρα και στην υλοποίησή του.

Την ίδια στιγμή, επισημαίνεται ότι η Τουρκία, ως χώρα με ευρωπαϊκή προοπτική, απολαμβάνει οφέλη εναρμόνισης και χρηματοδοτήσεων χωρίς τις πλήρεις υποχρεώσεις ένταξης, γεγονός που εξηγεί τη διαχρονική αντοχή της σε «δηλώσεις αποδοκιμασίας» όταν δεν συνοδεύονται από πρακτικά μέτρα.

Νομικό πλαίσιο, αποτροπή και το «επί του πεδίου»

Στο νομικό σκέλος, αναδεικνύεται ότι το διεθνές δίκαιο -συμπεριλαμβανομένου του δικαίου της θάλασσας για την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων- στηρίζει τις ελληνικές θέσεις. Όπως υπογράμμισαν αναλυτές, η χώρα διαθέτει σαφές δίκαιο και οφείλει να το υπερασπιστεί και πρακτικά, εφόσον υπάρξει απόπειρα παρεμπόδισης, με κλιμακωτή αποτροπή και σαφείς κόκκινες γραμμές. Ιστορικά, τονίστηκε, η Τουρκία υποχωρεί όταν διαπιστώνει αποφασιστικότητα και αυτοπεποίθηση από την άλλη πλευρά.

Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθυμίστηκε η πρόσφατη τοποθέτηση της ελληνικής διπλωματίας ότι η προάσπιση του έργου δεν εξαντλείται σε ρηματικές διαμαρτυρίες, αλλά συνοδεύεται από σχεδιασμό αντιμετώπισης κάθε παρενόχλησης «επί του πεδίου», εφόσον χρειαστεί.

Ευρωπαϊκή στήριξη: από τη ρητορική στην πράξη

Παρότι το ευρωπαϊκό «καμπανάκι» προς την Άγκυρα είναι ηχηρό, ειδικοί προειδοποιούν ότι η έως τώρα στάση της Ένωσης παραμένει κυρίως ρηματική. Κατά την άποψή τους, μόνον ενέργειες με ορατό αντίκτυπο -για παράδειγμα οικονομικής φύσης- μπορούν να αναγκάσουν την Τουρκία να αναπροσαρμόσει τακτικές.

Την ίδια ώρα, επισημαίνεται πως η Ε.Ε. έχει άμεσο διακύβευμα: το καλώδιο συγχρηματοδοτείται και τυχόν καθυστερήσεις μεταφράζονται σε απώλειες για την ίδια την Ένωση, κάτι που ενδέχεται να λειτουργήσει υπέρ της απρόσκοπτης προόδου του έργου.

Το αμερικανικό «παράθυρο» και η ανάγκη ενιαίας γραμμής

Ως παράγοντας αβεβαιότητας καταγράφεται το μεταβατικό διάστημα στις ΗΠΑ, με αναλυτές να εκτιμούν ότι οι επόμενοι μήνες απαιτούν προσοχή, συντονισμό με συμμάχους και -κυρίως- ενιαία εθνική γραμμή.

Η Ελλάδα, σημειώνουν, διαθέτει σαφή επιχειρησιακή υπεροχή στον αέρα και στη θάλασσα, ωστόσο αυτή πρέπει να αξιοποιηθεί πολιτικά με σχέδιο, ώστε να θωρακιστεί η διπλωματική της θέση και η διαχείριση κάθε ενδεχόμενης κρίσης.

«Παράθυρο ευκαιρίας» για τα 12 ν.μ.;

Μέρος της συζήτησης αφορά το ενδεχόμενο επέκτασης χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Κατά την εκτίμηση ειδικών, το timing μοιάζει ευνοϊκό, αλλά πρόκειται για αυστηρά πολιτική απόφαση που απαιτεί σύμπνοια και προσεκτική στάθμιση, συμπεριλαμβανομένης της γεωγραφικής εφαρμογής. Επισημάνθηκε επίσης ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ανατροφοδοτήσει εσωτερικές ισορροπίες στην Τουρκία, στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό.

Σε κάθε περίπτωση, κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων είναι ότι η Ελλάδα οφείλει να χαράζει αυτόνομη στρατηγική και να μην «ετεροπροσδιορίζεται» από τις κινήσεις της Άγκυρας. Με την ευρωπαϊκή κάλυψη στο καλώδιο, το διεθνές δίκαιο με το μέρος της και ισχυρά μέσα αποτροπής, η χώρα καλείται να μετατρέψει το θεσμικό πλεονέκτημα σε απτή πρόοδο επί του έργου και σε σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.