Κυπριακό: Συμφωνία Χριστοδουλίδη - Ερχιουρμάν για δύο νέα σημεία διέλευσης στη νεκρή ζώνη

Σε συμφωνία για το άνοιγμα δύο νέων σημείων διέλευσης στην Κύπρο κατέληξαν ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Ερχιουρμάν, κατά τη συνάντησή τους υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στη νεκρή ζώνη της Λευκωσίας, παρουσία της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, με αντικείμενο τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά και ζητήματα που αφορούν τη μεθοδολογία και την ουσία του Κυπριακού.

Η συμφωνία αφορά τη διάνοιξη δύο νέων οδοφραγμάτων στα σημεία Λουρουτζίνα - Λύμπια και Κάμπος - Καραβοστάσι. Τα δύο σημεία διέλευσης θα ανοίξουν ταυτόχρονα, ωστόσο δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη πότε θα τεθούν σε λειτουργία.

Πρώτη τέτοια εξέλιξη εδώ και σχεδόν μία δεκαετία

Η απόφαση θεωρείται σημαντική, καθώς πρόκειται για την πρώτη εξέλιξη αυτού του είδους εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια. Σήμερα λειτουργούν εννέα σημεία διέλευσης κατά μήκος της νεκρής ζώνης, η οποία εκτείνεται σε περίπου 180 χιλιόμετρα και χωρίζει τα κατεχόμενα από το νότιο τμήμα της Κύπρου.

Οι μεγάλες ουρές οχημάτων σε ορισμένα από τα υπάρχοντα σημεία ελέγχου είχαν προκαλέσει δυσαρέσκεια σε πολίτες που τα χρησιμοποιούν στις καθημερινές τους μετακινήσεις. Η προσθήκη δύο νέων διελεύσεων, στα βορειοδυτικά και στα νοτιοανατολικά του νησιού, αναμένεται να διευκολύνει την πρόσβαση μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Οι δύο ηγέτες συζήτησαν και άλλες πιθανές τοποθεσίες για τη δημιουργία οδοφραγμάτων, χωρίς ωστόσο να υπάρξει οριστική απόφαση πέρα από τα δύο σημεία για τα οποία ανακοινώθηκε συμφωνία.

Τα υπόλοιπα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης

Πέρα από τα νέα σημεία διέλευσης, Χριστοδουλίδης και Ερχιουρμάν συμφώνησαν στην επαναλειτουργία του εκπαιδευτικού προγράμματος Imagine, το οποίο προωθεί την ειρηνική συνύπαρξη και την αλληλοκατανόηση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Το πρόγραμμα θα συνεχιστεί υπό την αιγίδα της Τεχνικής Επιτροπής για την Εκπαίδευση.

Στο πακέτο των αποφάσεων περιλαμβάνεται επίσης η ανταλλαγή αρχειακού υλικού μέσω της Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά, καθώς και η προώθηση κοινών περιβαλλοντικών δράσεων από την αρμόδια δικοινοτική επιτροπή.

Παράλληλα, συμφωνήθηκε να προχωρήσουν εργασίες για την αποκατάσταση μαρωνίτικων εκκλησιών και ενός αρμενικού μοναστηριού, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών που αφορούν την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στο νησί.

Ένα ακόμη σημείο της συμφωνίας αφορά τη δημιουργία μηχανισμού άμεσης ανταπόκρισης σε έκτακτα περιστατικά. Για τον σκοπό αυτό, οι δύο ηγέτες θα ζητήσουν από την Τεχνική Επιτροπή για τη Διαχείριση Κρίσεων να διαμορφώσει πλαίσιο συνεργασίας και συντονισμού, ώστε οι δύο πλευρές να μπορούν να αντιδρούν από κοινού όταν απαιτείται άμεση παρέμβαση.

Συνεχίζονται οι επαφές υπό τον ΟΗΕ

Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών θα συνεχιστούν το επόμενο διάστημα, τόσο για τα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά όσο και για την ευρύτερη πορεία των συζητήσεων γύρω από το Κυπριακό.

Το επόμενο σημαντικό διπλωματικό βήμα αναμένεται να είναι μια τριμερής συνάντηση των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, η οποία προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Η συμφωνία για τα σημεία διέλευσης έρχεται έπειτα από μήνες συζητήσεων για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν είχε προειδοποιήσει σε πρόσφατες συνεντεύξεις της σε ελληνοκυπριακά και τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης ότι η επανέναρξη επίσημων ειρηνευτικών συνομιλιών θα ήταν απίθανη, εάν οι δύο ηγέτες δεν κατέληγαν τουλάχιστον σε συμφωνία για το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι «σαφώς καλύτερα, και περισσότερα», υπογράμμισε όμως ότι έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος.

Παραμένουν οι διαφορές για τη λύση του Κυπριακού

Παρά την πρόοδο στα πρακτικά μέτρα, οι βαθιές πολιτικές διαφορές παραμένουν. Η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι υποστηρίζουν ότι η πάγια φόρμουλα για επανένωση της Κύπρου υπό τη μορφή ομοσπονδίας έχει ξεπεραστεί και προβάλλουν ως «ρεαλιστική» διευθέτηση την ύπαρξη δύο ξεχωριστών κρατών.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε την πάγια θέση της Άγκυρας υπέρ της λύσης δύο κρατών στην Κύπρο, απορρίπτοντας μοντέλα επίλυσης που έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν, τα οποία χαρακτήρισε «σπατάλη χρόνου και ενέργειας».

Από την πλευρά τους, οι Ελληνοκύπριοι απορρίπτουν κάθε ιδέα επίσημης διχοτόμησης του νησιού, καθώς και τα βασικά αιτήματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων για μόνιμη τουρκική στρατιωτική παρουσία μετά από ενδεχόμενη διευθέτηση και για παροχή δικαιωμάτων στρατιωτικής επέμβασης στην Άγκυρα. Για τη Λευκωσία, τα ζητήματα αυτά συνιστούν υπαρξιακή απειλή.