Ποιες χώρες θέλει ο Τραμπ να πληρώσουν για τον πόλεμο με το Ιράν - Οι απαιτήσεις από οι αντιδράσεις

Την πρόθεσή του να ζητήσει από το Ισραήλ και τις χώρες του Περσικού Κόλπου να αποζημιώσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες για το κόστος του πολέμου με το Ιράν εξέφρασε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Σε συνέντευξή του στον ανταποκριτή του CBS News, Ρος Ντούθατ, η οποία μεταδόθηκε την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι συγκεκριμένες χώρες θα πρέπει «να μας πληρώσουν όλα τα έξοδα που κάναμε για τον πόλεμο».

«Θα πάρουμε πίσω όλα αυτά τα λεφτά. Θα το κάνουν, 100%. Γιατί χωρίς εμάς δεν θα υπήρχαν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Για πρώτη φορά, μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος συμπεριέλαβε ρητά και το Ισραήλ στις χώρες από τις οποίες θα μπορούσε να ζητήσει οικονομική αποζημίωση, υποστηρίζοντας ότι «δεν θα υπήρχε» χωρίς την αμερικανική στρατιωτική παρέμβαση.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται μετά τις σημαντικές απώλειες που υπέστησαν ο Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις ενδιάμεσες εκλογές, αποτέλεσμα που ο ίδιος έχει παραδεχθεί ότι συνδέεται εν μέρει με τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών πολιτών για τον πόλεμο με το Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον χαρακτηρίσει τον πόλεμο «ουσιαστικά τελειωμένο» από στρατιωτικής πλευράς, εξακολουθώντας, ωστόσο, να υπερασπίζεται την απόφασή του να ξεκινήσει τη σύγκρουση, χαρακτηρίζοντάς την «πολύ καλή απόφαση».

Ποιες χώρες θέλει να πληρώσουν οι ΗΠΑ;

Στις τελευταίες δηλώσεις του, ο Τραμπ αναφέρθηκε ειδικά στο Ισραήλ, το οποίο συμμετείχε από την αρχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.

«Αποκεφαλίσαμε το πυρηνικό τους οπλοστάσιο. Αν δεν το είχα κάνει, το Ισραήλ δεν θα υπήρχε σήμερα. Το Ισραήλ θα είχε εξαφανιστεί», υποστήριξε.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην διεκδίκηση αποζημιώσεων από τις χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες επωφελούνται από την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, ιδιαίτερα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, όπου αμερικανικές δυνάμεις συνοδεύουν εμπορικά πλοία.

«Προστατεύουμε μια ιδιαίτερα πλούσια περιοχή του κόσμου, δαπανώντας σημαντικά ποσά και θα πρέπει να αποζημιωθούμε για τις υπηρεσίες ασφαλείας που παρέχουμε», είχε δηλώσει ήδη από τον περασμένο Ιούλιο κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων.

Μεταξύ των χωρών που έχει κατονομάσει ότι θα πρέπει να πληρώσουν βρίσκονται η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.

Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών κρατών του Κόλπου. Ενώ το Ισραήλ συμμετείχε από κοινού με τις ΗΠΑ στην έναρξη του πολέμου, οι χώρες του Κόλπου υποστηρίζουν ότι δεν είχαν καν ενημερωθεί για τα σχέδια της Ουάσιγκτον. Αντίθετα, βρέθηκαν αντιμέτωπες με τις συνέπειες των ιρανικών αντιποίνων.

Τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) έχουν, μάλιστα, ζητήσει διπλωματική διευθέτηση της σύγκρουσης.

Πόσο έχει κοστίσει ο πόλεμος στις ΗΠΑ;

Το οικονομικό κόστος της πολεμικής σύγκρουσης είναι ήδη ιδιαίτερα υψηλό.

Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού στρατού, οι δαπάνες είχαν φτάσει τα 47,1 δισεκατομμύρια δολάρια έως τα μέσα Οκτωβρίου.

Το πραγματικό ποσό, ωστόσο, εκτιμάται ότι είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς στον συγκεκριμένο υπολογισμό δεν περιλαμβάνεται το κόστος αποκατάστασης των ζημιών που υπέστησαν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Τον Σεπτέμβριο, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου εκτίμησε ότι κάθε επιπλέον μήνας συνέχισης της σύγκρουσης θα επιβάρυνε τον αμερικανικό προϋπολογισμό κατά 2 έως 3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Θα ζητήσει πραγματικά αποζημιώσεις από τους συμμάχους του;

Το ερώτημα, λοιπόν, που προκύπτει είναι αν ο Αμερικανός Πρόεδρος προτίθεται πράγματι να ζητήσει αποζημιώσεις από τους συμμάχους του.

Παρά τις δηλώσεις του, οι αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο να προχωρήσει ο Τραμπ σε επίσημες και άμεσες απαιτήσεις καταβολής χρημάτων.

Ο Νιλ Κουίλιαμ, συνεργαζόμενος ερευνητής στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Chatham House, δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου «θα πρέπει να ερμηνευθούν περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα και λιγότερο ως σοβαρή πρόταση πολιτικής».

«Οι χώρες του Κόλπου δεν πρόκειται να αντιμετωπίσουν τις δηλώσεις με ιδιαίτερη ανησυχία», εκτίμησε από την πλευρά του ο Μπαντέρ αλ-Σαΐφ, επίκουρος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κουβέιτ και συνεργαζόμενος ερευνητής του Chatham House, εκτιμά ότι.

Όπως ανέφερε, «οι δηλώσεις του [Τραμπ] σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο απευθύνονταν κυρίως στο εσωτερικό ακροατήριο των ΗΠΑ και έτσι πιθανότατα θα τις αντιμετωπίσουν και οι κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου».

Ανάλογη άποψη εξέφρασε και ο αναλυτής Στέφαν Λούκας, ο οποίος ειδικεύεται στην ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ «αναζητά κάποιον στον οποίο θα μπορούσε να επιρρίψει ευθύνες… και βάζει τα δυνατά του για να απομακρύνει την προσοχή από τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών».

Ο Λούκας δήλωσε στο Al Jazeera ότι θεωρεί απίθανο οι αραβικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή να κληθούν να καταβάλουν μεγάλα ποσά ως αποζημίωση «ή οτιδήποτε πανομοιότυπο».

Παρόλα αυτά, εκτιμά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να επιδιώξει πιο ουσιαστικές οικονομικές παραχωρήσεις από το Ισραήλ, ιδίως μετά την ανακοίνωσή του ότι η χώρα δεν θα λαμβάνει πλέον αμερικανική βοήθεια μετά το τέλος του έτους.

Και αυτό συμβαίνει γιατί «το Ισραήλ τον έσπρωξε σε έναν καταστροφικό πόλεμο με το Ιράν».

Ποια μορφή θα μπορούσαν να έχουν οι αποζημιώσεις;

Ένα από τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι τι ακριβώς θα μπορούσε να θεωρηθεί οικονομική αποζημίωση για τις πολεμικές δαπάνες.

Ο Αλ-Σαΐφ εκτιμά ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να είναι «πολύ καινοτόμος» ως προς το τι θα συνιστούσε πολεμική αποζημίωση, συνδέοντας την με υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες και επενδυτικές δεσμεύσεις των χωρών του Κόλπου προς τις ΗΠΑ.

«Υπάρχουν ήδη πολλές συμφωνίες, τις οποίες θα μπορούσε να επικαλεστεί», δήλωσε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως «υπάρχουν πολλές δεσμεύσεις για επενδύσεις από τις χώρες της περιοχής στην αμερικανική οικονομία».

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Φαρίντ Μπουσαΐντ, επίκουρος καθηγητής Πολιτικής της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να επιδιώξει πρόσθετες επενδύσεις από τις χώρες του Κόλπου και να τις παρουσιάσει ως μορφή αποζημίωσης.

«Αυτή θα μπορούσε να έχει τη μορφή εμπορικών επενδύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, αγορές επιπλέον αμερικανικών οπλικών συστημάτων, πέρα από εκείνα που έχουν ήδη παραγγελθεί και επενδύσεις σε επιχειρηματικά σχήματα και πρόσωπα που συνδέονται με τις οικονομικές δραστηριότητες του Τραμπ», δήλωσε ο Μπουσαΐντ.

Το δημοσίευμα του Al Jazeera υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι ο Τραμπ έχει επανειλημμένα παρουσιάσει στο παρελθόν επενδυτικές δεσμεύσεις και εμπορικές συμφωνίες ως οικονομικά οφέλη ή ακόμη και ως «δώρα» προς τις ΗΠΑ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εμπορική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιούλιο του 2025. Τότε, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η ΕΕ προσέφερε στις ΗΠΑ ένα «δώρο» ύψους 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αξιοποιήσει όπως επιθυμούσε.

Ωστόσο, το πλαίσιο της συμφωνίας αναφερόταν σε προσδοκία επενδύσεων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ύψους 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε στρατηγικούς τομείς της αμερικανικής οικονομίας έως το 2028.

Αντίστοιχα, τον ίδιο μήνα ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει τη δέσμευση της Ιαπωνίας για επενδύσεις 550 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο νέας εμπορικής συμφωνίας, σαν να ήταν «το μπόνους υπογραφής που λαμβάνει ένας παίκτης του μπέιζμπολ».

Παρόμοιες υποσχέσεις είχε διατυπώσει και κατά την πρώτη προεδρική του θητεία, όταν υποστήριζε ότι το Μεξικό θα πλήρωνε για την κατασκευή του τείχους στα σύνορα με τις ΗΠΑ. Το έργο δεν ολοκληρώθηκε και το Μεξικό δεν κατέβαλε ποτέ το κόστος κατασκευής.

Πώς θα αντιδράσουν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ;

Οι χώρες του Περσικού Κόλπου είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν αρνητικά οποιαδήποτε απαίτηση για πρόσθετες οικονομικές πληρωμές, ιδιαίτερα καθώς έχουν ήδη υποστεί σημαντικές οικονομικές και υλικές ζημιές από τον πόλεμο.

Ο Νιλ Κουίλιαμ εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις της περιοχής θα μπορούσαν να αντιδράσουν με «διακριτική αντίσταση», επιχειρηματολογώντας πως «ήδη συνεισφέρουν σημαντικά στην περιφερειακή ασφάλεια μέσω της αμυντικής συνεργασίας, των επενδύσεων και των οικονομικών συνεργασιών τους με τις ΗΠΑ».

Παράλληλα, καλύπτουν και το κόστος συντήρησης αρκετών μεγάλων στρατιωτικών βάσεων που χρησιμοποιεί ο αμερικανικός στρατός για τις επιχειρήσεις του στην περιοχή.

Από την πλευρά του, ο Μπουσαΐντ υπογραμμίζει ότι οι χώρες του Κόλπου έχουν ακόμη έναν λόγο να αντιδράσουν αρνητικά: «ο πόλεμος που ξεκίνησαν από κοινού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προκάλεσε σημαντικές ζημιές στις πολιτικές και στρατιωτικές υποδομές τους, όταν το Ιράν εξαπέλυσε τα αντίποινά του».

Ο Αλ-Σαΐφ σημειώνει, επίσης, ότι «η υποτιμητική γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Τραμπ δεν βοηθά τις σχέσεις με χώρες που έχουν επενδύσει επί χρόνια στη συνεργασία τους με την Ουάσιγκτον».

Όσον αφορά το Ισραήλ, η καθηγήτρια Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ, Μαρζίε Κουχί Εσφαχανί, εκτιμά ότι δύσκολα θα αλλάξει «ο παραδοσιακός ρόλος της χώρας ως αποδέκτη και όχι ως παρόχου αμερικανικής οικονομικής και στρατιωτικής υποστήριξης».

Όπως εξηγεί, «παρά τη συνεχιζόμενη συνεργασία των δύο χωρών σε θέματα πληροφοριών και περιφερειακής ασφάλειας, οποιαδήποτε απαίτηση από το Ισραήλ να αναλάβει σημαντικό μέρος του οικονομικού κόστους θα ερχόταν σε αντίθεση με την καθιερωμένη πρακτική των διμερών σχέσεων, αλλά και με τους σημερινούς δημοσιονομικούς περιορισμούς της χώρας».