ΟΗΕ: Προβάδισμα Γκρίνσπαν για τη διαδοχή του Γκουτέρες - Οι 5 κρατούν το κλειδί

Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν εμφανίζεται πλέον ως το φαβορί στην κούρσα για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, μετά την όγδοη άτυπη ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, στις 5 Νοεμβρίου.

Η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα συγκέντρωσε 12 ψήφους ενθάρρυνσης και τρεις αποθάρρυνσης, καταγράφοντας την καλύτερη επίδοσή της έως τώρα. Στον προηγούμενο γύρο είχε λάβει 11 θετικές ψήφους, γεγονός που δείχνει ενίσχυση της δυναμικής της υποψηφιότητάς της.

Ωστόσο, το αριθμητικό προβάδισμα δεν ισοδυναμεί ακόμη με εξασφαλισμένη εκλογή. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν κάποια από τις τρεις αρνητικές ψήφους προέρχεται από μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς η τελευταία άτυπη ψηφοφορία δεν διαχώρισε τις ψήφους των πέντε μονίμων από εκείνες των δέκα εκλεγμένων μελών.

Γιατί δεν αρκεί το προβάδισμα

Η διαδικασία επιλογής του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ έχει ένα καθοριστικό φίλτρο: την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για να υπάρξει επίσημη σύσταση απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και, κυρίως, να μην ασκηθεί βέτο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο.

Στη συνέχεια, ο διορισμός γίνεται από τη Γενική Συνέλευση, βάσει του άρθρου 97 του Καταστατικού Χάρτη. Έτσι, ακόμη και μια υποψηφιότητα που προηγείται καθαρά στις άτυπες ψηφοφορίες μπορεί να σκοντάψει εάν δεν εξασφαλίσει τη συναίνεση των μεγάλων δυνάμεων.

Η αβεβαιότητα αυτή δεν είναι θεωρητική. Στην έκτη άτυπη ψηφοφορία, στις 16 Οκτωβρίου, υπό ελληνική προεδρία, χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά ψηφοδέλτια για τα μόνιμα και τα εκλεγμένα μέλη. Τότε, καθεμία από τις τρεις επικρατέστερες υποψηφιότητες εκείνης της φάσης —η Γκρίνσπαν, ο Ραφαέλ Γκρόσι και η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ— είχε λάβει δύο ψήφους αποθάρρυνσης από μόνιμα μέλη.

Οι επόμενοι γύροι έγιναν με ενιαία ψηφοδέλτια, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν οι αντιρρήσεις αυτές έχουν υποχωρήσει. Οι αρνητικές ενδείξεις στις άτυπες ψηφοφορίες δεν αποτελούν τυπικό βέτο, δείχνουν όμως πολιτικό εμπόδιο που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.

Πού βρίσκονται οι υπόλοιποι υποψήφιοι

Πίσω από την Γκρίνσπαν, η εικόνα της τελευταίας ψηφοφορίας δείχνει σταθερότητα περισσότερο παρά ανατροπή. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, έλαβε εννέα ψήφους ενθάρρυνσης, τέσσερις αποθάρρυνσης και δύο χωρίς διατύπωση γνώμης.

Η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ, από τη Γουιάνα, συγκέντρωσε οκτώ θετικές ψήφους, πέντε αρνητικές και δύο χωρίς γνώμη. Η Λάνα Νουσεϊμπέ, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, παρέμεινε στις επτά ψήφους ενθάρρυνσης, με έξι αποθάρρυνσης και δύο χωρίς γνώμη.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι άλλες υποψηφιότητες εξακολουθούν να διαθέτουν ερείσματα, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν ανακόψει την άνοδο της Γκρίνσπαν. Η μεταξύ τους απόσταση, πάντως, δεν λύνει το βασικό ζήτημα της τελικής συναίνεσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Στην κούρσα μπήκε και ο Φεριντούν Σινιρλίογλου, τον οποίο πρότεινε η Τουρκία την 1η Νοεμβρίου. Στην πρώτη του συμμετοχή έλαβε τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς γνώμη, επίδοση που τον τοποθετεί σε σημαντική απόσταση από τους επικρατέστερους.

Το πολιτικό βάρος της υποψηφιότητας Γκρίνσπαν

Η υποψηφιότητα της Γκρίνσπαν συνδέεται με δύο πολιτικές προσδοκίες που έχουν ξεχωριστή σημασία για τον ΟΗΕ: την πιθανή ανάδειξη της πρώτης γυναίκας στην ηγεσία του Οργανισμού και την επιλογή προσώπου από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.

Οι παράμετροι αυτές ενισχύουν το πολιτικό βάρος της υποψηφιότητάς της, χωρίς όμως να υποκαθιστούν την ανάγκη συμφωνίας των μονίμων μελών. Η περιφερειακή εναλλαγή θεωρείται άτυπη πρακτική, όχι δεσμευτικός κανόνας.

Με τη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες να ολοκληρώνεται στο τέλος Δεκεμβρίου, ο χρόνος για τη διαδοχή περιορίζεται. Η παρατεταμένη εκκρεμότητα επιβαρύνει έναν Οργανισμό που αντιμετωπίζει ήδη οικονομικές πιέσεις και αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητάς του.

Η επόμενη άτυπη ψηφοφορία αναμένεται την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου. Μέχρι τότε, η Γκρίνσπαν έχει το προβάδισμα, αλλά η τελική έκβαση θα κριθεί από το αν μπορεί να μετατρέψει τη δυναμική της σε αποδεκτό συμβιβασμό για τους «πέντε» του Συμβουλίου Ασφαλείας.