COP31: Προειδοποιήσεις ηγετών για την κλιματική κρίση - «Ο κόσμος που ξέρουμε τελειώνει»

Με δραματικές προειδοποιήσεις για την πορεία της κλιματικής κρίσης συνεχίστηκε η σύνοδος COP31 στην Τουρκία, όπου δεκάδες ηγέτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με το ερώτημα αν οι διεθνείς δεσμεύσεις επαρκούν για να αποτρέψουν τις πιο επικίνδυνες συνέπειες της υπερθέρμανσης.

Η πρόεδρος των Νήσων Μάρσαλ, Χίλντα Χάινε, απηύθυνε μία από τις πιο έντονες εκκλήσεις της ημέρας, προειδοποιώντας ότι χωρίς μια «συντριπτική» απάντηση στην απειλή υπέρβασης του ορίου του 1,5°C, «ο κόσμος που ξέρουμε τελειώνει». Περιέγραψε τις συνέπειες για τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού: κύματα που διαβρώνουν τις ακτές, πλημμύρες που καταστρέφουν πόλεις, σχολεία και νοσοκομεία.

Η Χάινε αναφέρθηκε και σε προσωπική της εικόνα από την πατρίδα της, λέγοντας ότι τον Ιούλιο είχε δει φωτεινά, ζωντανά κοράλλια κάτω από το νερό, τα οποία λίγους μήνες αργότερα είχαν ασπρίσει. «Ώρα να ξυπνήσουμε», είπε απευθυνόμενη στους ηγέτες.

Η υπέρβαση του 1,5°C στο επίκεντρο

Στη σύνοδο κυριάρχησε η ανησυχία ότι ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5°C απομακρύνεται. Η πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ, κατηγόρησε κυβερνήσεις ότι «δεν προσπάθησαν αρκετά» για τη μείωση των εκπομπών μετά τη Συμφωνία του Παρισιού.

Η Μότλεϊ σημείωσε ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθούν όλες οι δεσμεύσεις, ο κόσμος οδεύει προς αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,6°C, ενώ με τις σημερινές πολιτικές η πορεία δείχνει προς τους 2,8°C. Χαρακτήρισε την υπέρβαση του στόχου όχι ως «νέο στόχο», αλλά ως «χρέος θερμότητας» που μεταφέρεται στις επόμενες γενιές.

Για τα μικρά νησιωτικά κράτη, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αποτελεί υπαρξιακή απειλή. Στο πλαίσιο αυτό, η Χάινε υπογράμμισε ότι κάθε νέα γεώτρηση πετρελαίου και κάθε νέα εξόρυξη άνθρακα απειλεί το μέλλον της χώρας της. Χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένους παραγωγούς πετρελαίου ή φυσικού αερίου, είπε ότι η ανακάλυψη νέων αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων δεν είναι κάτι που πρέπει να εορτάζεται, αλλά κάτι που πρέπει να προκαλεί φόβο.

Γκουτέρες: «Οι ρυπαίνοντες πρέπει να πληρώσουν»

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα κατά της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, την οποία κατηγόρησε ότι διαστρέβλωσε την επιστήμη και καθυστέρησε τη δράση για την κλιματική κρίση. Επέκρινε επίσης χώρες που συνεχίζουν να επεκτείνουν την παραγωγή ορυκτών καυσίμων ενώ δηλώνουν προσηλωμένες στον στόχο του 1,5°C.

Ο Γκουτέρες ζήτησε «έκτακτη επιτάχυνση» της δράσης και υποστήριξε ότι τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να ακολουθήσουν την πορεία των δεινοσαύρων. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι αυτό δεν θα συμβεί από μόνο του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι οι δεινόσαυροι «δεν είχαν λόμπι», σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα.

Παράλληλα, κάλεσε τις κυβερνήσεις να επιβάλουν έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία, όπως είπε, προέκυψαν από τον πόλεμο στο Ιράν. Τα έσοδα, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να βοηθηθούν οι πιο ευάλωτες χώρες να ανακάμψουν. «Οι ρυπαίνοντες πρέπει να πληρώσουν», είπε, αποσπώντας χειροκροτήματα.

Συνδιοργάνωση Τουρκίας - Αυστραλίας και αντιφάσεις

Η COP31 συνδιοργανώνεται, σε μια ασυνήθιστη διάταξη, από την Τουρκία και την Αυστραλία. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι θέλει η σύνοδος να μείνει στην ιστορία ως σημείο καμπής στην κλιματική κρίση και κάλεσε τα κράτη να περάσουν από τις υποσχέσεις στη δράση.

Ο Ερντογάν είπε ότι κάθε λεπτό καθυστέρησης στην επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού αυξάνει τους κινδύνους και το κόστος. Ωστόσο, μακριά από την αίθουσα της διάσκεψης, τη Δευτέρα είχε χαιρετίσει την ανακάλυψη δύο νέων κοιτασμάτων πετρελαίου με εκτιμώμενο επιτόπιο δυναμικό 135 εκατομμυρίων βαρελιών.

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανίζι χαρακτήρισε τη διάσκεψη «ιστορική στιγμή» για τη χώρα του και είπε ότι οι κυβερνήσεις έχουν «ιερή ευθύνη» να δράσουν για την κλιματική κρίση. Δέχθηκε, πάντως, κριτική επειδή στην ομιλία του δεν αναφέρθηκε στα ορυκτά καύσιμα. Η Αυστραλία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα και υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Απουσίες και χαμηλές προσδοκίες

Στη συνάντηση των ηγετών συμμετείχαν 91 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, όμως απουσίαζαν μεγάλα ονόματα της διεθνούς πολιτικής σκηνής, όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ. Απόντες ήταν επίσης ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι οποίοι αναμένεται να μεταβούν στην Ιρλανδία για διάσκεψη σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο επιστήμονας του κλίματος Μπιλ Χέιρ, διευθύνων σύμβουλος του Climate Analytics, μίλησε για αίσθηση πανικού στην επιστημονική κοινότητα και για κλίμα που σκοτεινιάζει. Όπως είπε, στις συζητήσεις με επιστήμονες που ασχολούνται με τα τροπικά δάση και την κρυόσφαιρα, η αίσθηση είναι ότι τα πράγματα έχουν κινηθεί προς τα πίσω.

Η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα, είπε ότι η σημερινή γενιά είναι η πρώτη που κατανοεί πλήρως τις συνέπειες των επιλογών της και ίσως η τελευταία που έχει χρόνο να αλλάξει πορεία. Η πρόεδρος της Σλοβενίας, Νατάσα Πιρτς Μουσάρ, έθεσε το ζήτημα σε ηθική βάση, λέγοντας ότι αν η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ο σεβασμός στη φύση δεν μπορούν να βρεθούν στο επίκεντρο των αποφάσεων, τότε τίθεται το ερώτημα τι απομένει για να ενώσει τη διεθνή κοινότητα.