Αστρονόμοι ανακάλυψαν μυστηριώδη ραδιοσήματα που έρχονται κάθε οκτώ λεπτά από το βαθύ διάστημα

Ένα ασυνήθιστο αστρικό σύστημα, το οποίο εκπέμπει μυστηριώδη ραδιοσήματα κάθε οκτώ λεπτά, εντόπισαν αστρονόμοι σε μια περιοχή του διαστήματος που απέχει περίπου 5.000 έτη φωτός από τη Γη.

Ερευνητές στην Αυστραλία κατάφεραν να συνδέσουν τους τακτικούς ραδιοπαλμούς με ένα ιδιαίτερο ζευγάρι ουράνιων σωμάτων. Το ένα είναι ένα νεκρό άστρο που περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του μία φορά κάθε οκτώ λεπτά, ενώ το άλλο είναι ένα άστρο παρόμοιο με τον δικό μας Ήλιο.

Το σύστημα, με την ονομασία GPM J071507?114153, αποτελείται από δύο άστρα που περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο: έναν λευκό νάνο και ένα άστρο τύπου G, αντίστοιχο με τον Ήλιο.

Οι λευκοί νάνοι είναι εξαιρετικά πυκνά αστρικά σώματα, τα οποία αποτελούν τον πυρήνα που απομένει όταν ένα άστρο ολοκληρώσει τη ζωή του.

Η... ιδιαιτερότητα αυτού του λευκού νάνου

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy, είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται ραδιοπαλμοί από έναν λευκό νάνο ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο.

Οι ερευνητές του Διεθνούς Κέντρου Ραδιοαστρονομικής Έρευνας (ICRAR), με έδρα το Περθ της Δυτικής Αυστραλίας, εξηγούν ότι τέτοιου είδους ραδιοσήματα παρατηρούνται συνήθως σε συστήματα που περιλαμβάνουν μικρότερα και ψυχρότερα άστρα, γνωστά ως ερυθροί νάνοι. Για τον λόγο αυτό, η νέα ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.

Ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Σαμ ΜακΣουίνι, εξηγεί, σύμφωνα με τη New York Post ότι «είναι η πρώτη φορά που οι παλμοί είναι τόσο καθαροί, ώστε να μπορούμε να παρατηρήσουμε τον λευκό νάνο να κινείται στην τροχιά του γύρω από το συνοδό άστρο του. Έτσι γνωρίζουμε ότι οι παλμοί προέρχονται από μια περιοχή κοντά στον λευκό νάνο ή, ενδεχομένως, ακόμη και από τον ίδιο».

Ο ΜακΣουίνι πραγματοποίησε την ανακάλυψη όταν εργαζόταν ως ερευνητής στο ICRAR. Όπως εξηγεί, τέτοιου είδους αστρικά ζεύγη ανήκουν σε μια ευρύτερη κατηγορία αντικειμένων που ονομάζονται «παροδικές πηγές μεγάλης περιόδου» (Long-Period Transients – LPTs). Πρόκειται για συστήματα που εκπέμπουν ραδιοσήματα τα οποία εμφανίζονται και εξαφανίζονται σε χρονικά διαστήματα από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες.

Ποιος παράγει τα ραδιοσήματα;

Από την πρώτη ανακάλυψη ενός τέτοιου αντικειμένου από την ίδια ερευνητική ομάδα του ICRAR, το 2021, έχουν εντοπιστεί περίπου δώδεκα παρόμοια συστήματα. Ωστόσο, οι αστρονόμοι εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν πλήρως τη λειτουργία τους.

Παρότι σε αρκετά από τα συστήματα που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν υπήρχε ένας λευκός νάνος μαζί με ένα ακόμη άστρο, δεν ήταν σαφές ποιο από τα δύο ουράνια σώματα παρήγαγε τα ραδιοσήματα.

Για να επιβεβαιώσουν την κίνηση του λευκού νάνου και να κατανοήσουν καλύτερα το φαινόμενο, οι επιστήμονες επεξεργάστηκαν περισσότερες από 100 ώρες ραδιοαστρονομικών δεδομένων στο Κέντρο Υπερυπολογιστών Pawsey.

Η ανακάλυψη αποκάλυψε και ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο. Σύμφωνα με τη συν-συγγραφέα της μελέτης, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νατάσα Χάρλεϊ-Γουόκερ, οι παλμοί που εκπέμπει ο λευκός νάνος επέτρεψαν στην ομάδα να εντοπίσει αστρικές εκλάμψεις στο άστρο που μοιάζει με τον Ήλιο.

Πρόκειται για φαινόμενα παρόμοια με εκείνα που προκαλούν το Βόρειο και το Νότιο Σέλας στη Γη.

«Ως επιπλέον μπόνους, παρατηρήσαμε επίσης τον λευκό νάνο να περνά πίσω από μια περιοχή με ισχυρό μαγνητικό πεδίο, η οποία πιθανότατα είναι μια αστρική προεξοχή. Πρόκειται για έναν μεγάλο βρόχο πλάσματος που εκτοξεύεται από την επιφάνεια ενός άστρου», ανέφερε και συμπλήρωσε:

«Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι, χρησιμοποιώντας ραδιοκύματα, μπορούμε να εντοπίζουμε τις καταιγίδες που εκδηλώνονται σε ένα άστρο το οποίο βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη των 5.000 ετών φωτός».