Ξεφυλλίζοντας... όσα μένουν κρυμμένα μέσα στις οικογένειες και στις σχέσεις
Άγγελος ΓεραιουδάκηςΑπό μια οικιακή βοηθό που γνωρίζει περισσότερα απ’ όσα πιστεύουν οι εργοδότες της και μια οικογένεια που αναζητά τις ρίζες της στην Κεντρική Ευρώπη, μέχρι έναν γάμο που έχει τελειώσει πριν ειπωθεί δυνατά και μια γυναίκα που ζει στη σκιά ενός διάσημου ζωγράφου, τέσσερα βιβλία μιλούν για όσα κρύβουμε, όσα χάνουμε και όσα αργά ή γρήγορα ζητούν να έρθουν στο φως.
Η αόρατη γυναίκα μέσα στο σπίτι
Η Alia Trabucco Zeran ξεκινά το «Το όνομά μου είναι Εστέλα» από το τέλος. «Η μικρή πεθαίνει», μας πληροφορεί από τις πρώτες κιόλας σελίδες η πρωταγωνίστρια, και από εκεί αρχίζει να ξετυλίγει όσα συνέβησαν τα προηγούμενα επτά χρόνια. Το μυθιστόρημα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg, στη σειρά Aldina, σε μετάφραση της Εύης Σέμπου. Η Εστέλα αφήνει την επαρχία και τη μητέρα της για να εργαστεί ως εσωτερική οικιακή βοηθός στο σπίτι ενός εύπορου ζευγαριού στο Σαντιάγο της Χιλής. Εκείνος είναι γιατρός, εκείνη δικηγόρος και σύντομα η πρωταγωνίστρια καλείται όχι μόνο να φροντίζει το σπίτι, αλλά και να μεγαλώνει ουσιαστικά την κόρη τους, Τζούλια. Καθαρίζει, μαγειρεύει, ψωνίζει, παρατηρεί και μαθαίνει σταδιακά όλα όσα συμβαίνουν πίσω από την εικόνα μιας επιτυχημένης οικογένειας. Η ίδια, όμως, παραμένει σχεδόν αόρατη.
Η συγγραφέας δεν χρησιμοποιεί τον θάνατο του παιδιού για να στήσει απλώς ένα μυστήριο γύρω από το ποιος ευθύνεται. Πολύ περισσότερο την ενδιαφέρει το πώς φτάσαμε μέχρι εκεί. Η Εστέλα αφηγείται την ιστορία της σαν να απολογείται ή να καταθέτει, απευθυνόμενη σε ανθρώπους που δεν βλέπουμε. Μέσα από τα λόγια της αποκαλύπτεται η απόσταση που χωρίζει εκείνους που έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν από εκείνους που πρέπει απλώς να αντέχουν. Το σπίτι γίνεται έτσι ένας μικρός κόσμος όπου οι ταξικές διαφορές φαίνονται σε κάθε λεπτομέρεια. Η Εστέλα γνωρίζει τις συνήθειες, τα μυστικά και τις αδυναμίες των εργοδοτών της, ενώ εκείνοι γνωρίζουν ελάχιστα για τη δική της ζωή. Η σχέση της με την Τζούλια είναι εξίσου περίπλοκη. Υπάρχει φροντίδα και τρυφερότητα, αλλά και μια κούραση που συσσωρεύεται χρόνο με τον χρόνο.
Η αφήγηση έχει κάτι κλειστοφοβικό. Ξέρουμε από την αρχή πού θα καταλήξει η ιστορία, κι όμως η ένταση μεγαλώνει καθώς προστίθενται μικρές πληροφορίες και περιστατικά που αρχικά μοιάζουν ασήμαντα. Το «Το όνομά μου είναι Εστέλα» λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως ψυχολογικό μυθιστόρημα και ως αιχμηρό σχόλιο πάνω στην εξουσία και στην εργασία. Και κυρίως πάνω σε όλους εκείνους τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά μπροστά στα μάτια μας, χωρίς να τους βλέπουμε πραγματικά.
Ο έρωτας μέσα στις Συμπληγάδες της Ιστορίας
Στο «Ο Χορν ερχόταν τη νύχτα», η Lola Gruber απλώνει την ιστορία της σε διαφορετικές εποχές και χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, ενώνοντας ένα οικογενειακό μυστήριο με τον έρωτα, την κατασκοπεία και τα τραύματα που άφησε πίσω του ο 20ός αιώνας. Το μυθιστόρημα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση της Αλεξάνδρας Κωσταράκου. Γεννημένη στην Τσεχοσλοβακία του Μεσοπολέμου, μεγάλωσε σε μια Ευρώπη που άλλαζε δραματικά, με τον πόλεμο, τις διώξεις και τις πολιτικές εξελίξεις να καθορίζουν την πορεία της οικογένειάς της. Η ναζιστική εισβολή ανέτρεψε οριστικά όσα γνώριζε μέχρι τότε, ενώ αργότερα, μέσα στο ασφυκτικό κλίμα του κομμουνιστικού καθεστώτος, γνώρισε τον μυστηριώδη Χορν, έναν άνδρα που έμελλε να σημαδέψει καθοριστικά τη ζωή της.
Την ίδια στιγμή, στο Παρίσι, ο Σιμόν βρίσκεται σε μια δύσκολη περίοδο. Χάνει τη δουλειά του, χωρίζει και αποφασίζει ότι ήρθε η στιγμή να μάθει περισσότερα για την οικογένεια και τον πατέρα του. Η αναζήτησή του, τον οδηγεί στην Τσεχία, στη Σλοβακία και στην Ουγγαρία. Μόνο που το παρελθόν δεν παραδίδει εύκολα τις απαντήσεις του. Υπάρχουν ψεύτικα ίχνη, οικογενειακά μυστικά και άνθρωποι που δεν είναι πάντα πρόθυμοι να θυμηθούν. Η συγγραφέας κινείται ανάμεσα στις δύο ιστορίες μέχρι που αρχίζουν σταδιακά να πλησιάζουν η μία την άλλη. Μέσα από αυτές περνούν ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο κομμουνισμός, η μνήμη των Ασκενάζι Εβραίων, οι μετακινήσεις των συνόρων και τα ερωτήματα γύρω από το ποιος τελικά έχει το δικαίωμα να ορίσει την ταυτότητά του.
Πρόκειται για ένα εκτενές μυθιστόρημα, με πολλούς χαρακτήρες και αρκετά ιστορικά γεγονότα. Η συγγραφέας, ωστόσο, δεν αφήνει την Ιστορία να βαραίνει την αφήγηση. Το χιούμορ, ο έρωτας, η περιπέτεια και τα στοιχεία κατασκοπευτικού μυθιστορήματος δίνουν ρυθμό στις περισσότερες από εξακόσιες σελίδες του. Ο «Χορν» είναι παράλληλα ένα βιβλίο για τη μνήμη, για όσα θυμόμαστε, για όσα αλλάζουν κάθε φορά που τα αφηγούμαστε και για όσα μια οικογένεια μπορεί να χρειαστεί χρόνια μέχρι να μπορέσει να αντιμετωπίσει.
Ενας γάμος που έχει ήδη τελειώσει
Στον «Έναν Χωρισμό» της Katie Kitamura, ο γάμος έχει τελειώσει πριν ακόμη αρχίσει το βιβλίο. Μια νεαρή μεταφράστρια και ο σύζυγός της, Κρίστοφερ, έχουν αποφασίσει να χωρίσουν, κρατώντας όμως την απόφασή τους κρυφή από όλους. Εκείνη έχει ήδη προχωρήσει στη ζωή της όταν η μητέρα του Κρίστοφερ επικοινωνεί μαζί της, ανήσυχη επειδή ο γιος της δεν απαντά στα τηλεφωνήματά της. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση του Γιώργου Μαραγκού. Ο Κρίστοφερ βρίσκεται στη Μάνη, όπου υποτίθεται ότι κάνει έρευνα για ένα βιβλίο σχετικά με τις μοιρολογίστρες. Η γυναίκα του ταξιδεύει μέχρι τον Γερολιμένα για να τον βρει και, κυρίως, για να του πει ότι θέλει να προχωρήσουν επίσημα στο διαζύγιο. Φτάνοντας, όμως, διαπιστώνει ότι εκείνος έχει εξαφανιστεί.
Από αυτό το σημείο, η συγγραφέας θα μπορούσε εύκολα να γράψει ένα συμβατικό μυθιστόρημα μυστηρίου. Επιλέγει κάτι διαφορετικό. Η εξαφάνιση γίνεται περισσότερο αφορμή για να εξετάσει έναν γάμο που έχει ήδη διαλυθεί και έναν άνθρωπο τον οποίο η αφηγήτρια συνειδητοποιεί ότι ίσως ποτέ δεν γνώρισε πραγματικά. Κάθε πληροφορία που μαθαίνει για τον Κρίστοφερ προσθέτει άλλη μία εκδοχή του. Σύζυγος, εραστής, συγγραφέας, γιος. Καμία δεν μοιάζει να τον εξηγεί πλήρως. Η επιλογή της Μάνης λειτουργεί εξαιρετικά μέσα σε αυτή την ιστορία. Το τοπίο δεν παρουσιάζεται μέσα από μια τουριστική ματιά. Τα άδεια ξενοδοχεία, η ζέστη, οι πυρκαγιές και οι μοιρολογίστρες δημιουργούν ένα περιβάλλον που ταιριάζει με την αβεβαιότητα της ηρωίδας. Η παρουσία του θανάτου και του πένθους βρίσκεται παντού, ακόμη κι όταν εκείνη επιμένει να αντιμετωπίζει τα γεγονότα με μια σχεδόν ψυχρή απόσταση.
Η γραφή της Katie Kitamura είναι ελεγχόμενη και λιτή, ενώ μεγάλο μέρος του βιβλίου συμβαίνει μέσα στις σκέψεις της αφηγήτριας. Αυτό σημαίνει ότι όποιος περιμένει γρήγορες ανατροπές πιθανότατα θα βρει τον ρυθμό αργό. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στις αντιφάσεις μιας γυναίκας που έχει φύγει συναισθηματικά από έναν γάμο, αλλά εξακολουθεί να καλείται να παίξει τον ρόλο της συζύγου. Ο «Ένας Χωρισμός» μιλά τελικά για εκείνη την απόσταση που μπορεί να υπάρχει ακόμη και ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που έχουν μοιραστεί χρόνια μαζί. Και για το πόσο δύσκολο είναι να πενθήσεις κάτι που, κατά έναν τρόπο, είχες ήδη χάσει.
Η γυναίκα πίσω από τον μεγάλο ζωγράφο Εντουάρ Ταρτίφ
Το καλοκαίρι του 1920, ένας νεαρός Άγγλος φτάνει σε μια απομονωμένη αγροικία της Προβηγκίας αναζητώντας τον διάσημο ζωγράφο Εντουάρ Ταρτίφ. Κάπως έτσι ξεκινά η «Τελευταία πινελιά» της Lucy Steeds, ένα μυθιστόρημα για την τέχνη, την επιθυμία, την οικογένεια και όλα όσα μπορεί να κρύβονται πίσω από την εικόνα μιας μεγάλης καλλιτεχνικής ιδιοφυΐας. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας, σε μετάφραση της Όλγας Γκαρτζονίκα. Ο Τζόζεφ θέλει να γίνει δημοσιογράφος και πιστεύει ότι μια συνέντευξη με τον Ταρτίφ μπορεί να του ανοίξει τον δρόμο. Έχει και ο ίδιος πληγές από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μια δύσκολη σχέση με την οικογένειά του. Όταν φτάνει στην αγροικία, όμως, ανακαλύπτει ότι ο ζωγράφος δεν έχει καμία διάθεση να τον υποδεχθεί. Η πρόσκληση που τον έφερε εκεί φαίνεται πως κρύβει ήδη το πρώτο μυστικό.
Μαζί με τον Ταρτίφ ζει η ανιψιά του, Έτι. Η καθημερινότητά της είναι οργανωμένη γύρω από τις ανάγκες του θείου της και την τέχνη του. Φροντίζει το σπίτι, ετοιμάζει το φαγητό και εξασφαλίζει όλα όσα χρειάζεται εκείνος για να ζωγραφίζει. Ακόμη και τα φρούτα και τα αντικείμενα που αγοράζει μπορεί να καταλήξουν σε κάποια νεκρή φύση. Όσο ο Ταρτίφ δημιουργεί τον μύθο του, εκείνη βρίσκεται στο περιθώριο. Μόνο που η Έτι έχει κι αυτή το δικό της μυστικό. Η άφιξη του Τζόζεφ αλλάζει την εύθραυστη ισορροπία του σπιτιού. Εκείνος αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι πίσω από τον διάσημο ζωγράφο υπάρχουν πράγματα για τα οποία κανείς δεν μιλά. Γιατί έχει απομονωθεί; Τι συνέβη στο παρελθόν της Έτι; Και ποια είναι πραγματικά η σχέση ανάμεσα στους δύο;
Η Lucy Steeds χτίζει την ιστορία αργά, σχεδόν όπως δημιουργείται ένας πίνακας, προσθέτοντας κάθε φορά και μια νέα λεπτομέρεια. Οι περιγραφές της Προβηγκίας είναι από τα δυνατά στοιχεία του βιβλίου. Η ζέστη, η σκόνη, τα χρώματα και το φως αποκτούν σχεδόν υλική παρουσία. Σε ορισμένα σημεία αυτή η επιμονή στην ατμόσφαιρα επιβραδύνει την εξέλιξη, όμως σταδιακά το μυστήριο αποκτά μεγαλύτερη δύναμη και οι σχέσεις ανάμεσα στους τρεις χαρακτήρες γίνονται πιο σύνθετες. Πίσω από την ιστορία ενός μεγάλου καλλιτέχνη βρίσκεται τελικά μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση. Πόσοι άνθρωποι χρειάζεται να μείνουν στη σκιά ώστε κάποιος άλλος να μπορέσει να λάμψει; Η «Τελευταία πινελιά» κοιτάζει την τέχνη όχι μόνο ως πράξη ελευθερίας, αλλά και ως έναν χώρο όπου η εξουσία, η φιλοδοξία και η ανάγκη για αναγνώριση μπορούν να καθορίσουν ολόκληρες ζωές.
- Τι θα συζητήσουν Μητσοτάκης - Χριστοδουλίδης στην Κύπρο: Στο «τετ α τετ» και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης
- Επέτειος Πολυτεχνείου: Σάλος με βίντεο που δείχνει άνδρα των ΜΑΤ να χτυπά βίαια γυναίκα στο κεφάλι - Η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ
- Μετανάστες στην Ελλάδα: Δεκαετίες δουλειάς με μεγάλα εμπόδια σε μια αξιοπρεπή σύνταξη
- Σίτιση στα νοσοκομεία ανά ασθένεια και πρωτόκολλο - Τι αλλάζει άμεσα στα γεύματα