Μάνος Ελευθερίου: Ο πολυσχιδής δημιουργός που σημάδεψε την ελληνική τέχνη και μουσική

Ο Μάνος Ελευθερίου υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους πνευματικούς δημιουργούς της Ελλάδας, με πολυσχιδές έργο, στιχουργός αγαπημένων τραγουδιών, ποιητής, μυθιστοριογράφος, συγγραφέας παιδικών βιβλίων, ιστορικός, ζωγράφος και επιμελητής φωτογραφικών άλμπουμ.

Σε συνέντευξή του το 2014 στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, είχε δηλώσει: «Όταν γράφω για ένα ζήτημα που με καίει, νομίζω πως θα βγει κάτι καλό – μια μπαλάντα - αλλά σιγά-σιγά αρχίζω να αρρωσταίνω. Γράφω γιατί έτσι δίνω παράταση στη ζωή μου».

Η ζωή και το έργο του

Ο Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στις 12 Μαρτίου 1938 στην Ερμούπολη της Σύρου και το 1952 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Σχολή Σταυράκου και δημοσίευσε το πρώτο του ποίημα, «Η τελική λύση», το 1962 στο περιοδικό «Νέα Πορεία». Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και η πρώτη του ποιητική συλλογή, «Συνοικισμός».

Κατά τη διάρκεια της θητείας του στα Γιάννινα, έγραψε τους πρώτους του στίχους, ανάμεσά τους και «Το τρένο φεύγει στις οκτώ», που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Δήμος Μούτσης, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Γιώργος Ζαμπέτας και πολλοί άλλοι, γράφοντας στίχους για πάνω από 400 τραγούδια.

Μεταξύ των μεγάλων επιτυχιών του περιλαμβάνονται: «Το παλληκάρι έχει καημό», «Κάτω απ’ τη μαρκίζα», «Οι ελεύθεροι κι ωραίοι», «Άμλετ της Σελήνης», «Μη χτυπάς σ’ ένα σπίτι κλειστό» και «Ατέλειωτη εκδρομή».

Ο Μάνος Ελευθερίου έγραψε και εικονογράφησε παραμύθια για παιδιά και επιμελήθηκε λευκώματα για τη Σύρο, όπως τα «Ενθύμιον Σύρας» και το τετράτομο «Θέατρο στην Ερμούπολη τον 20ο αιώνα, 1901-1921». Το 1994 κυκλοφόρησε η πρώτη του νουβέλα «Το άγγιγμα του χρόνου» και το 2004 το μυθιστόρημα «Ο καιρός των χρυσανθέμων», το οποίο τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2005. Το 2013 τιμήθηκε για τη συνολική προσφορά του από την Ακαδημία Αθηνών.

Διετέλεσε διευθυντής σύνταξης του φιλοσοφικού περιοδικού «Δευκαλίων» και υπεύθυνος εκδόσεων στον εκδοτικό οίκο «Γνώση». Ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και συνέβαλε ενεργά στον ελληνικό πολιτισμό μέσα από τη μουσική, τη λογοτεχνία και τη δημοσιογραφία.

Ο Μάνος Ελευθερίου πέθανε στις 22 Ιουλίου 2018 σε ηλικία 80 ετών από ανακοπή καρδιάς, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο και πολυδιάστατο έργο που συνεχίζει να εμπνέει.