Η γενιά που άλλαξε τις drag νύχτες στην Ελλάδα

Glitter που λαμπυρίζει κάτω από τα φώτα των καμαρινιών. Πινέλα που απλώνουν προσεκτικά χρώμα στα βλέφαρα. Περούκες τοποθετημένες η μία δίπλα στην άλλη, φορέματα γεμάτα παγιέτες και μουσικές που ακούγονται λίγο πριν ανοίξει η αυλαία. Για λίγα λεπτά ακόμη, η σκηνή παραμένει άδεια. Ύστερα, η μεταμόρφωση ολοκληρώνεται και ένας νέος χαρακτήρας γεννιέται μπροστά στο κοινό. Η τέχνη του drag, μια συνάντηση υποκριτικής, μουσικής, μόδας και performance, διανύει σήμερα μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους της ιστορίας της.

Με αφορμή τον Ιούνιο, Μήνα Υπερηφάνειας παγκοσμίως, αξίζει να ανατρέξουμε στη διαδρομή μιας σκηνής που ξεκίνησε από λίγες φωτισμένες γωνιές της νυχτερινής ζωής και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο ζωντανά και αναγνωρίσιμα κομμάτια της σύγχρονης πολιτιστικής κουλτούρας. Μια διαδρομή που ξεκινά από τα καμπαρέ και τις underground σκηνές της Νέας Υόρκης, περνά από τα θρυλικά καλοκαίρια της Μυκόνου και φτάνει μέχρι τα σημερινά φεστιβάλ, τα Pride και τις σύγχρονες θεατρικές η νυχτερινές σκηνές της Αθήνας.

Η πορεία του drag προς τη διεθνή αναγνώριση αρχίζει ουσιαστικά τη δεκαετία του '70, στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεκδικήσεις για περισσότερα δικαιώματα και ορατότητα των μελών της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας διαμορφώνουν ένα νέο κοινωνικό και πολιτιστικό τοπίο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι Drag Queens αποκτούν σταδιακά μια πιο διακριτή καλλιτεχνική παρουσία και βρίσκουν νέους χώρους για να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους.

Επίκεντρο αυτής της άνθησης υπήρξε η Νέα Υόρκη, η πόλη που έμελλε να εξελιχθεί στο πιο σημαντικό σημείο αναφοράς της drag κουλτούρας παγκοσμίως. Εκεί, οι παραστάσεις συνδύασαν στοιχεία καμπαρέ, θεάτρου, μουσικής, χορού και μόδας, διαμορφώνοντας μια αισθητική που σύντομα ξεπέρασε τα όρια της νυχτερινής διασκέδασης και άρχισε να επηρεάζει την ευρύτερη ποπ κουλτούρα.

Η υπερβολή μετατράπηκε σε τέχνη. Η φαντασία απέκτησε πρωταγωνιστικό ρόλο. Κάθε εμφάνιση λειτουργούσε ως ένα μικρό θεατρικό σύμπαν, όπου το μακιγιάζ, τα κοστούμια, οι περούκες και η σκηνική παρουσία συνέθεταν μια ολοκληρωμένη περσόνα. Οι Drag Queens δεν παρουσίαζαν απλώς μια μεταμφίεση. Δημιουργούσαν χαρακτήρες, εικόνες και στιγμές που έμελλε να αφήσουν το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία της σύγχρονης διασκέδασης. Λίγα χρόνια αργότερα, η λάμψη αυτής της νέας καλλιτεχνικής κουλτούρας θα έφτανε και στην Ελλάδα, βρίσκοντας το ιδανικό της καταφύγιο σε ένα νησί που ήδη αποτελούσε σύμβολο ελευθερίας, τη Μύκονο.

Η Μύκονος γράφει τις πρώτες ελληνικές drag σελίδες

Πολύ πριν η Αθήνα αποκτήσει τη δική της οργανωμένη σκηνή, η Μύκονος είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο. Το κοσμοπολίτικο νησί του Αιγαίου, που από τη δεκαετία του '70 συγκέντρωνε επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου, αποτέλεσε το πρώτο ελληνικό σημείο συνάντησης με την τέχνη του drag. Στο θρυλικό Pierro's, η πρώτη drag παράσταση τοποθετείται ήδη στα μέσα της δεκαετίας του '70, σε μια εποχή που η νυχτερινή ζωή του νησιού αποκτούσε διεθνή φήμη.

Λίγα χρόνια αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του '80, το Drag Show του Lenn θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο αυτή την παρουσία, καθιερώνοντας τη Μύκονο ως έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους προορισμούς της Μεσογείου για το διεθνές ΛΟΑΤΚΙ+ κοινό. Οι μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν βραδιές γεμάτες από μεταμφιέσεις, χορό και καμπαρέ αισθητική. 

Στην Αθήνα, οι πρώτες οργανωμένες εμφανίσεις αρχίζουν να γίνονται πιο συχνές κατά τη δεκαετία του '90. Αρχικά, η παρουσία drag καλλιτεχνών εντοπίζεται σε καμπαρέ και μικρότερους χώρους της νυχτερινής ζωής. Πρόκειται κυρίως για μεμονωμένες performances, που αντλούν έμπνευση από διεθνή πρότυπα και παρουσιάζουν ένα διαφορετικό είδος ψυχαγωγίας από όσα ήταν γνωστά στο ευρύ κοινό.

Σταδιακά, τα drag shows αποκτούν σταθερό κοινό και μεταφέρονται στα πιο γνωστά γκέι στέκια της πρωτεύουσας. Οι εμφανίσεις πυκνώνουν, τα κοστούμια γίνονται πιο περίτεχνα και οι παραγωγές πιο φιλόδοξες. 

Οι «Κούκλες» και η χρυσή εποχή

Ελάχιστοι χώροι συνδέθηκαν τόσο στενά με την ιστορία του drag στην Ελλάδα όσο το Κούκλες Club στη Συγγρού. Το ιστορικό κλαμπ άνοιξε τις πόρτες του, το 1994, με πρωτοβουλία της Μαριλού Φραγκιαδάκη και γρήγορα εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς της αθηναϊκής νύχτας. Στα τραπέζια του συναντιούνταν καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, άνθρωποι του θεάτρου, της τηλεόρασης και της μόδας.

Οι βραδιές του απέκτησαν σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Το κοινό κατέφθανε για να παρακολουθήσει καλοδουλεμένες παραστάσεις, γεμάτες από χορό, τραγούδι και γέλιο. Η σημαντικότερη συνεισφορά του χώρου υπήρξε η ανάδειξη τρανς καλλιτέχνιδων σε κεντρικές πρωταγωνίστριες των act. Η επιλογή αυτή διεύρυνε τα όρια της σκηνής και επηρέασε καθοριστικά την εξέλιξη της ελληνικής drag κουλτούρας. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι «Κούκλες» αποτέλεσαν σημείο συνάντησης γενεών καλλιτεχνών και θεατών, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα.

Οι νέες περσόνες της ελληνικής drag σκηνής

Από τις μιμήσεις διάσημων τραγουδιστριών και σταρ της ελληνικής και διεθνούς σκηνής, το drag στην Ελλάδα πέρασε σταδιακά σε μια νέα εποχή. Οι performers άρχισαν να χτίζουν τις δικές τους περσόνες, με ξεχωριστή αισθητική, προσωπικό ύφος και καλλιτεχνική ταυτότητα. Μία από αυτές τις περσόνες είναι η Helena Hudson, μια drag queen που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει τη δική της θέση στην αθηναϊκή σκηνή. Η ιστορία της ξεκινά πολύ πριν από την πρώτη της εμφάνιση μπροστά σε κοινό.

«Η Helena Hudson γεννήθηκε όταν ήμουν πέντε ή έξι ετών», θυμάται. «Τότε φυσικά δεν υπήρχαν οι προσλαμβάνουσες που υπάρχουν σήμερα. Ήμουν ένα μικρό παιδί που φορούσε τα ρούχα, τα τακούνια και το μακιγιάζ της μητέρας του, έβαζε μουσική και χόρευε μπροστά στον καθρέφτη. Αυτό που με γοήτευε ήταν η ελευθερία που ένιωθα». Η πρώτη φορά που βρέθηκε στη σκηνή ήταν στη Μύκονο. Εκεί, κατά τη διάρκεια ενός καλοκαιριού, γνώρισε κάποιες drag queens που εργάζονταν στο νησί και βρέθηκε σε ένα περιβάλλον που της έδωσε την ώθηση να κάνει το μεγάλο βήμα.

«Ένα βράδυ ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου, όπου δουλεύαμε μάς επέτρεψε να το δοκιμάσουμε. Τα κορίτσια με έβαψαν, μου έδωσαν περούκες και κοστούμια και ανέβηκα στη σκηνή. Ήταν η στιγμή που έζησα το όνειρό μου». Για την ίδια, η Helena Hudson και ο Κωνσταντίνος αποτελούν δύο όψεις της ίδιας προσωπικότητας. «Η Helena με τον Κωνσταντίνο διαφέρουν ελάχιστα. Η Helena είναι ο Κωνσταντίνος ελεύθερος. Είναι ο Κωνσταντίνος στην υπερβολή του. Είναι σαν να αποκτούν νόημα όλα εκείνα τα στοιχεία που υπήρχαν από την παιδική ηλικία».

Η σχέση με τη σκηνή παραμένει μέχρι σήμερα το πιο δυνατό στοιχείο αυτής της διαδρομής. Όπως περιγράφει η ίδια, η στιγμή αυτή έχει μια μαγεία που είναι δύσκολο να περιγραφεί με λόγια. «Τη στιγμή που πατάω στο σκαλί για να ανέβω στη σκηνή, υπάρχει μόνο η Helena και ο κόσμος. Δεν υπάρχει κούραση, κακή διάθεση ή οτιδήποτε σε απασχολεί στην καθημερινότητα. Υπάρχει μόνο η σύνδεση με το κοινό και η χαρά της παράστασης».

Για όσους επιλέγουν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο, η Helena πιστεύει πως το σημαντικότερο στοιχείο είναι η αγάπη για την τέχνη και η συνεχής εξέλιξη. «Πρέπει να το αγαπάς πραγματικά. Να έχεις στόχο και να ξέρεις πού θέλεις να φτάσεις. Χρειάζεται να εξελίσσεσαι συνεχώς και να αναζητάς το επόμενο βήμα. Υπάρχουν στιγμές που αναρωτιέσαι ποια θα είναι η συνέχεια, όμως πάντα εμφανίζεται ένας νέος δρόμος που σε οδηγεί παρακάτω».

Ιδιαίτερη σημασία δίνει και στην ορατότητα που έχει αποκτήσει το drag τα τελευταία χρόνια, κυρίως για ανθρώπους που μεγαλώνουν σε μικρότερες πόλεις. «Η ορατότητα σημαίνει διαφορετικά πράγματα για τον καθένα. Για αρκετούς ανθρώπους που ζουν σε πιο απομονωμένες περιοχές ή σε περιβάλλον όπου αισθάνονται μόνοι, ίσως λειτουργούμε σαν ένας φάρος παρηγοριάς. Το σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι υπάρχουν άνθρωποι που τους καταλαβαίνουν. Ότι κανείς δεν είναι μόνος. Ότι όλοι μαζί μπορούμε να βρούμε τη δύναμη να προχωρήσουμε».

Σήμερα, η Helena Hudson συνεχίζει να ανεβαίνει στη σκηνή, παρουσιάζοντας παραστάσεις που συνδυάζουν μουσική, χιούμορ, θεατρικότητα και τη χαρακτηριστική λάμψη του drag. Όσοι επιθυμούν να τη γνωρίσουν από κοντά μπορούν να τη συναντήσουν στο Shamone, έναν από τους χώρους που φιλοξενούν σταθερά τη σύγχρονη drag σκηνή της Αθήνας και αποτελούν σημείο συνάντησης για μια νέα γενιά καλλιτεχνών και θεατών.

Η επανάσταση του RuPaul

Αν ένα γεγονός άλλαξε ριζικά τη θέση του drag στη διεθνή ποπ κουλτούρα, αυτό ήταν το «RuPaul's Drag Race». Το τηλεοπτικό πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 2009 στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατάφερε να μετατρέψει μια καλλιτεχνική σκηνή που γνώριζαν κυρίως οι μυημένοι σε παγκόσμιο φαινόμενο. Με παρουσιαστή τον RuPaul Charles, τον πιο αναγνωρίσιμο drag performer του πλανήτη, το σόου γνώρισε τεράστια επιτυχία και απέκτησε εκατομμύρια θεατές.

Η επιρροή του έφτασε γρήγορα και στην Ελλάδα. Νέοι καλλιτέχνες ανακάλυψαν μέσα από την εκπομπή διαφορετικά είδη drag, νέες αισθητικές προσεγγίσεις και σύγχρονες μορφές performance. Παράλληλα, αρκετοί χώροι διασκέδασης άρχισαν να διοργανώνουν θεματικές βραδιές προβολών, μετατρέποντας κάθε νέο επεισόδιο σε μικρή γιορτή για τους φίλους της σκηνής.

Τα ελληνικά drag καλλιστεία και η ευκαιρία σε νέα ταλέντα

Σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη και προβολή τους έχουν διαδραματίσει τα τελευταία χρόνια και οι θεσμοί που δημιουργήθηκαν με στόχο να αναδείξουν νέα ταλέντα. Ένας από αυτούς είναι τα Miss Hellas Drag Pageant by Doukissa, τα πρώτα επίσημα ελληνικά καλλιστεία για Drag Queens, τα οποία συμπλήρωσαν φέτος έξι χρόνια συνεχούς παρουσίας και έχουν πλέον καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα ετήσια γεγονότα της ελληνικής drag κοινότητας.

Πίσω από τον θεσμό βρίσκεται η Doukissa, κατά κόσμον Γεώργιος Κουκουλάκης, μια από τις πιο δραστήριες παρουσίες της ελληνικής drag σκηνής. Με περισσότερα από έντεκα χρόνια πορείας ως drag performer, entertainer και make up artist, έχει εμφανιστεί σε γνωστούς χώρους της Αθήνας και της Μυκόνου, ενώ το 2021 αποφάσισε να δημιουργήσει μια διοργάνωση αφιερωμένη αποκλειστικά στην ανάδειξη νέων και καταξιωμένων drag καλλιτεχνών. «Η ιδέα γεννήθηκε από την ανάγκη να δημιουργηθεί ένας οργανωμένος θεσμός που να αναδεικνύει την ελληνική drag σκηνή. Μέχρι τότε δεν υπήρχε μια πλατφόρμα όπου καλλιτέχνες του drag θα μπορούσαν να παρουσιάσουν τη δουλειά, το ταλέντο και την καλλιτεχνική τους εξέλιξη», εξηγεί.

Η πρώτη διοργάνωση πραγματοποιήθηκε το 2021 στο Ρομάντσο, εν μέσω της πανδημίας, με πέντε διαγωνιζόμενες και περίπου 100 θεατές. Μέσα σε μόλις έξι χρόνια, ο θεσμός γνώρισε εντυπωσιακή εξέλιξη. Συνολικά περισσότερες από 45 drag performers από την Ελλάδα και την Κύπρο έχουν περάσει από τη σκηνή των Miss Hellas Drag Pageant, ενώ η προσέλευση του κοινού αυξάνεται σταθερά, φτάνοντας τους 400 θεατές στις δύο τελευταίες διοργανώσεις.

Ενδεικτικό της απήχησης που έχει αποκτήσει ο θεσμός είναι και το επίπεδο των προσωπικοτήτων που έχουν συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή όλα αυτά τα χρόνια. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο Λάκης Γαβαλάς, η Τάμτα, η Shaya, η Ματθίλδη Μαγγίρα, ο Μίνος Θεοχάρης, ο χορογράφος Μάριος Μιλτιάδου, η σχεδιάστρια μόδας Angelika Darkling, η θρυλική drag queen Lenn, η νικήτρια του My Style Rocks Νικολίνα Νικολούζου, καθώς και καταξιωμένοι εκπρόσωποι της drag κοινότητας όπως οι Reject, Tammy Tsanaka και Cyka De La Blyat.

«Πάνω απ’ όλα αναζητούμε προσωπικότητα. Μια δυνατή drag performer δεν είναι απαραίτητα εκείνη με το ακριβότερο κοστούμι ή το πιο εντυπωσιακό μακιγιάζ. Είναι εκείνη που έχει ταυτότητα, ξέρει ποια είναι ως καλλιτέχνης και μπορεί να το επικοινωνήσει στο κοινό. Η σκηνική παρουσία, η δημιουργικότητα, ο επαγγελματισμός και η αυθεντικότητα είναι στοιχεία που πάντα ξεχωρίζουν».

Η ίδια βλέπει τα καλλιστεία ως έναν ζωντανό χάρτη της σύγχρονης ελληνικής drag σκηνής. «Οι συμμετοχές είναι πολυδιάστατες. Έχουμε δει performers που αντλούν έμπνευση από τη μόδα, το θέατρο, το horror, το avant garde και την club kid κουλτούρα. Η πρώτη μας νικήτρια ήταν μια bearded queen, κάτι που ακόμη και σήμερα θεωρείται ιδιαίτερο για αντίστοιχους διαγωνισμούς στο εξωτερικό».

Αρκετές από τις διαγωνιζόμενες που πρωτοεμφανίστηκαν στα Miss Hellas Drag Pageant συνέχισαν την πορεία τους επαγγελματικά, αποκτώντας συνεργασίες με νυχτερινούς χώρους, φεστιβάλ και πολιτιστικές διοργανώσεις. «Αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο κομμάτι του θεσμού. Να βλέπεις ανθρώπους να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη σκηνή μας και λίγα χρόνια αργότερα να εξελίσσονται σε ολοκληρωμένους performers», σημειώνει.

Oταν τα Χανιά δημιούργησαν τη δική τους queer σκηνή

Αν η Αθήνα και η Μύκονος υπήρξαν οι πόλεις που έβαλαν τα θεμέλια της ελληνικής drag κουλτούρας, τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορία γράφεται και στην Κρήτη. Στα Χανιά, μια πόλη που συνδυάζει τη δυναμική του τουρισμού με τα χαρακτηριστικά μιας μικρότερης κοινωνίας, τρεις φίλοι αποφάσισαν να δημιουργήσουν τον δικό τους χώρο έκφρασης. Ο Κωνσταντίνος, ο Νίκος και ένα ακόμη πρόσωπο που βρισκόταν από την πρώτη στιγμή στον πυρήνα της ομάδας ένωσαν τις δυνάμεις τους και ξεκίνησαν να διοργανώνουν θεματικά queer parties και drag shows, τα οποία μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα εξελίχθηκαν σε μία από τις πιο αγαπημένες συνήθειες της τοπικής νυχτερινής ζωής.

Η αρχική ιδέα γεννήθηκε από μια απλή διαπίστωση. Παρότι η Κρήτη αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς της χώρας, οι χώροι όπου τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας μπορούσαν να εκφραστούν ελεύθερα και να διασκεδάσουν με άνεση παρέμεναν περιορισμένοι. «Μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία όπου δεν υπήρχαν πολλές δυνατότητες έκφρασης και ελευθερίας στη διασκέδαση για τα άτομα της κοινότητας, ένιωθα την ανάγκη να βοηθήσω με τον τρόπο μου», εξηγεί ο Κωνσταντίνος. «Μέσα από συζητήσεις με τον Νίκο και με ανθρώπους της κοινότητας αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τα δικά μας πάρτι στα Χανιά».

Η ανταπόκριση ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Το πρώτο κιόλας πάρτι γέμισε ασφυκτικά. Άνθρωποι κάθε ηλικίας βρέθηκαν στον ίδιο χώρο για να χορέψουν, να τραγουδήσουν και να γνωρίσουν μια διαφορετική πλευρά της νυχτερινής διασκέδασης. «Δεν σταματήσαμε να χορεύουμε και να τραγουδάμε. Είχαμε γίνει μια τεράστια παρέα», θυμάται ο Κωνσταντίνος.

Η επιτυχία των πρώτων διοργανώσεων έδειξε ότι υπήρχε μια πραγματική ανάγκη για τέτοιες δράσεις. Πολύ γρήγορα τα πάρτι απέκτησαν πιστό κοινό και εξελίχθηκαν σε σημείο συνάντησης για ανθρώπους απ' όλη την Κρήτη.

Για τον Νίκο, η έμπνευση προήλθε και από εικόνες που είχε συναντήσει στο εξωτερικό. «Βλέπαμε πόσο μεγάλη απήχηση είχαν τα drag shows σε άλλες χώρες. Τα Χανιά είχαν εξαιρετικούς καλλιτέχνες, είχαν κόσμο που αγαπούσε αυτή την τέχνη, είχαν διάθεση για κάτι διαφορετικό. Έλειπε μόνο ο χώρος που θα τα έφερνε όλα αυτά μαζί. Θέλαμε να δημιουργήσουμε βραδιές όπου όλοι θα μπορούν να χορεύουν, να διασκεδάζουν και να αισθάνονται άνετα».

Η πορεία προς την καθιέρωση των εκδηλώσεων κάθε άλλο παρά εύκολη υπήρξε. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια ήταν η έρευση χώρων που θα φιλοξενούσαν τα πάρτι. «Χρειάστηκε χρόνος για να μας εμπιστευτούν κάποια μαγαζιά», εξηγεί ο Κωνσταντίνος. «Υπήρχε η αντίληψη ότι αν ένας χώρος φιλοξενήσει ένα queer πάρτι θα αποκτήσει αυτομάτως μια γκέι ταυτότητα. Παρ' όλα αυτά, υπήρξαν άνθρωποι που πίστεψαν σε εμάς και βοήθησαν να γίνει πραγματικότητα αυτό που οραματιζόμασταν».

Σήμερα, αρκετούς μήνες μετά από το πρώτο πάρτι, το κοινό των εκδηλώσεων έχει διευρυνθεί σημαντικά. Συναντά κανείς ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, επαγγελμάτων και ενδιαφερόντων. Ντόπιους, επισκέπτες, μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, καθώς και πολλούς συμμάχους που ανακαλύπτουν μέσα από αυτές τις βραδιές τη δημιουργικότητα και τη θεατρικότητα της drag τέχνης.

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της προσπάθειας να βρίσκεται στα μηνύματα που λαμβάνουν οι διοργανωτές. «Αρχικά θεωρούσαμε ότι οργανώνουμε απλώς πάρτι», λέει ο Κωνσταντίνος. «Με τον καιρό καταλάβαμε ότι για αρκετούς ανθρώπους αυτά τα βράδια σημαίνουν κάτι πολύ περισσότερο. Μέσα από τα μηνύματα που λαμβάνουμε συνειδητοποιήσαμε ότι πολλοί άνθρωποι νιώθουν πως βρίσκουν έναν χώρο όπου μπορούν να είναι ο εαυτός τους, να γνωρίσουν άλλους ανθρώπους και να αισθανθούν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα».

Ανάλογη είναι και η εικόνα που περιγράφει ο Νίκος. «Έχουν έρθει άνθρωποι να μας πουν ότι τους βοηθήσαμε να αισθανθούν πιο άνετα με τον εαυτό τους. Ότι βρήκαν μια παρέα, έναν χώρο όπου μπορούσαν να εκφραστούν. Αυτές είναι οι στιγμές που καταλαβαίνεις ότι όλη η προσπάθεια αξίζει». Παρά τις προκλήσεις, και οι δύο εμφανίζονται αισιόδοξοι για το μέλλον του drag στην επαρχία. «Αν κοιτάξει κανείς πού βρισκόταν η σκηνή πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια και πού βρίσκεται σήμερα, η εξέλιξη είναι εντυπωσιακή», σημειώνει ο Κωνσταντίνος. «Υπάρχει κοινό, υπάρχει ενδιαφέρον και υπάρχουν καλλιτέχνες με εξαιρετικό ταλέντο, όπως η Aurora Paola Morado ή Kiki Witak» προσθέτει.

Ο Νίκος συμφωνεί. «Το drag έχει μέλλον στην επαρχία. Χρειάζεται επιμονή, συνεργασίες και ανθρώπους που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν. Όταν υπάρχει μεράκι, ο κόσμος το αγκαλιάζει». Σήμερα, τα queer parties και τα drag shows που διοργανώνει η ομάδα στα Χανιά αποτελούν ένα από τα πιο λαμπρά παραδείγματα της ανάπτυξης της drag κουλτούρας εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Αποδεικνύουν ότι η δημιουργικότητα, η φαντασία και η ανάγκη για έκφραση μπορούν να ανθίσουν παντού, ακόμη και μακριά από τις μεγάλες σκηνές της χώρας.

Και ίσως το πιο αισιόδοξο μήνυμα της σύγχρονης ελληνικής drag σκηνής να 'ναι  ότι νέες κοινότητες, νέοι καλλιτέχνες και νέοι χώροι συνεχίζουν να γεννιούνται σε κάθε γωνιά της χώρας, κρατώντας ζωντανή μια τέχνη που εξελίσσεται διαρκώς και βρίσκει συνεχώς νέους τρόπους να συναντά το κοινό της.