Δημήτρης Τσατσούλης: Το τελευταίο αντίο στη Ριτσώνα και η επιθυμία της οικογένειας

Την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, στις 16:45, θα πραγματοποιηθεί στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας η πολιτική κηδεία του Δημήτρη Τσατσούλη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 73 ετών. Τις λεπτομέρειες της τελετής ανακοίνωσε η οικογένειά του, ευχαριστώντας όσους εξέφρασαν τη θλίψη τους για την απώλεια ενός ανθρώπου που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη, τη διδασκαλία και την κριτική του θεάτρου.

«Δύο ημέρες πριν από την ονομαστική του εορτή και τη καθιερωμένη συνάντηση των «μυημένων» στην οικία του, αποφάσισε να αποχωρήσει χωρίς πόνο και με προσμονή για την επερχόμενη ανάπαυση του, μετά την πολύμηνη περιπέτεια του.

Όσοι τον γνώρισαν, δούλεψαν μαζί του ή μαθήτευσαν, έχουν σχηματίσει ισχυρή γνώμη για το έργο του το οποίο αφήνει ως παρακαταθήκη. Το επιστημονικό του έργο είναι γνωστό και καταγεγραμμένο, αλλά η πραγματική του κληρονομιά είναι οι άνθρωποι που συνέβαλε στο να διαμορφωθούν, οι ιδέες του και η φλόγα που άναψε σε εκατοντάδες μαθητές του. Η τιμητική προσφώνηση "δάσκαλε" ξεπερνάει κατά πολύ την ακαδημαϊκή του ιδιότητα και τις όποιες προσφωνήσεις αστικής ευγένειας. Και αυτό αρκεί.

Η πολιτική τελετή αποχωρισμού θα γίνει την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, στις 16:45 στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας. Παρακαλούμε αντί στεφάνων, παρακολουθήστε μια θεατρική παράσταση ή διαβάστε ένα θεατρικό έργο, όπως θα ζητούσε και ίδιος». 

Η διδασκαλία και η επιστημονική του πορεία

Ο Δημήτρης Τσατσούλης ήταν ομότιμος καθηγητής Σημειωτικής του Θεάτρου και Θεωρίας της Επιτέλεσης στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών, όπου δίδασκε από το 1997. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλάμβαναν τη σημειωτική της παράστασης, την κοινωνιολογία του θεάτρου, τη θεωρία της περφόρμανς και της φωτογραφίας, την πρόσληψη του αρχαίου δράματος και το διαπολιτισμικό θέατρο.

Ήταν πτυχιούχος του Παντείου Πανεπιστημίου και της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου απέκτησε και το διδακτορικό του στην Κοινωνιοσημειωτική της Εικόνας. Συνέχισε τις σπουδές του στη Γαλλία, στα πανεπιστήμια Paris II και Paris X – Nanterre και στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, ενώ απέκτησε επίσης δίπλωμα από το Institut Universitaire International de Luxembourg.

Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει πολυάριθμες δημοσιεύσεις σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είχε συμμετάσχει σε περισσότερα από 70 ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια.

Παράλληλα με την πανεπιστημιακή διδασκαλία, συνεργάστηκε με τις δραματικές σχολές «Θεμέλιο» και «Τζένη Καρέζη», το Κέντρο Ψυχοθεραπείας μέσω Θεάτρου «Αιών» και το Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Ενηλίκων του Ελληνοαμερικανικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος. Δίδαξε επίσης στη Θερινή Ακαδημία Θεάτρου και στο Εργαστήρι Ηθοποιών της Πειραματικής του Εθνικού Θεάτρου.

Οι κριτικές του και τα πολυάριθμα θεατρικά βιβλία

Ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ένωσης Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών, ο Δημήτρης Τσατσούλης έγραψε επί δεκαετίες για το θέατρο, τον χορό και το βιβλίο. Κριτικές του δημοσιεύτηκαν στην «Ελευθεροτυπία», στην «Ημερησία», στη «Νέα Εστία», στην Athens Voice και σε πλήθος λογοτεχνικών και θεατρολογικών περιοδικών, ενώ τα τελευταία χρόνια συνεργαζόταν με τον «Ημεροδρόμο». Ως κριτικός βιβλίου είχε συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με «Το Βήμα», την «Αυγή», το «Αντί» και το «Διαβάζω».

Σημαντική ήταν και η εκδοτική του δραστηριότητα. Επιμελήθηκε πολυάριθμα θεατρικά βιβλία και είχε την ευθύνη της σειράς «Η Τέχνη του Θεάματος» των εκδόσεων Ελληνικά Γράμματα, στην οποία κυκλοφόρησαν 32 τόμοι θεωρητικών και πρακτικών κειμένων.

Διατέλεσε πρόεδρος της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Θεάτρου του Υπουργείου Πολιτισμού την περίοδο 2011–2013, ενώ συμμετείχε σε επιτροπές των βραβείων Κουν, των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας και του Συστήματος Αθήνα. Υπήρξε επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και υπεύθυνος της Συνάντησης Νέων Δημιουργών για το Αρχαίο Δράμα του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, από το 2007 έως το 2009.

Η σχέση του με τη σκηνή περιλάμβανε και τη συμμετοχή σε θεατρικές παραγωγές, μέσα από τη δραματουργία, τη μετάφραση, τη σκηνοθεσία και την παραγωγή, καθώς και τη συνεργασία του ως σεναριογράφου σε λογοτεχνικές εκπομπές της κρατικής τηλεόρασης.

Ο αποχαιρετισμός της Λίνας Μενδώνη

Στην πολύπλευρη προσφορά του αναφέρθηκε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, χαρακτηρίζοντάς τον «ακάματο και σημαντικό θεατράνθρωπο». Στη δήλωσή της στάθηκε στην παιδεία του, στην ακεραιότητά του ως κριτικού και στη συμβολή του στην πανεπιστημιακή διδασκαλία και στις θεατρικές εκδόσεις. Η ίδια υπογράμμισε ότι, παρά τις βαθιές γνώσεις του, αναζητούσε διαρκώς την ανανέωση και την καινοτομία, στηρίζοντας ενεργά και ανιδιοτελώς πολλούς καλλιτέχνες.

Ανακαλώντας τη συνεργασία τους, στο Υπουργείο Πολιτισμού, κατά τη θητεία του ως προέδρου της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Θεάτρου, σημείωσε ότι κρατά την ανάμνηση ενός ανθρώπου με σταθερή και ανυστερόβουλη αφοσίωση στην τέχνη. Η υπουργός εξέφρασε τα συλλυπητήριά της στην οικογένεια, στους φίλους και στους πολυάριθμους μαθητές του.