Αγία Σοφία: Στο φως 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων κάτω από το μνημείο
NewsroomΈνα εκτεταμένο υπόγειο δίκτυο κάτω από την Αγία Σοφία αποκαλύπτεται σταδιακά μέσα από τις εργασίες αποκατάστασης του ιστορικού μνημείου στην Κωνσταντινούπολη. Μέχρι στιγμής έχουν καθαριστεί 420 μέτρα υπόγειων σηράγγων, ενώ έχουν εντοπιστεί έξι υπόγειοι χώροι και εννέα σήραγγες.
Οι τουρκικές αρχές εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο ορισμένα από τα υπόγεια τμήματα να ανοίξουν στο κοινό, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστούν η προστασία του μνημείου και η ασφάλεια των επισκεπτών. Δεν έχει ανακοινωθεί ποια σημεία θα μπορούσαν να γίνουν επισκέψιμα, ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το μέγεθος των εργασιών παρουσίασε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, ο οποίος κατέβηκε στις υπόγειες εγκαταστάσεις της Αγίας Σοφίας μαζί με επιστήμονες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αποκατάστασης. Εικόνες από τις στοές μεταδόθηκαν από το CNN Turk.
Έξι υπόγειοι χώροι και εννέα σήραγγες
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν, από δύο περιοχές του μνημείου, τον Κήπο του Βεζίρη και τον δυτικό κήπο, έχουν απομακρυνθεί σχεδόν 3.000 τόνοι υλικών επίχωσης. Οι εργασίες εντάσσονται στο ευρύτερο πρόγραμμα συντήρησης και αποκατάστασης της Αγίας Σοφίας, το οποίο οι τουρκικές αρχές χαρακτηρίζουν ως το μεγαλύτερο της περιόδου της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Στον δυτικό κήπο της Αγίας Σοφίας έχουν εντοπιστεί έξι διαφορετικοί υπόγειοι χώροι, που συνδέονται με εννέα σήραγγες. Τρεις από αυτούς τους χώρους, κατά τον Τούρκο υπουργό, πιθανότατα αποτελούσαν υπόγεια τμήματα του παλαιού αιθρίου, της αυλής που συνδεόταν με το συγκρότημα του ναού.
Οι έρευνες συνεχίζονται και σε άλλους χώρους, ορισμένοι από τους οποίους έχουν τη μορφή επιμήκων διαδρόμων, με πλάτος από τέσσερα έως 4,8 μέτρα. Από τις εννέα σήραγγες, οι επτά έχουν ήδη καθαριστεί από τις επιχώσεις, ενώ στις άλλες δύο γίνονται εργασίες αποτύπωσης και τεκμηρίωσης.
Το εύρημα στον Κήπο του Βεζίρη
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα εντοπίζεται στην περιοχή του Κήπου του Βεζίρη, σε υπόγεια ταφική κατασκευή, γνωστή ως υπόσκαφος ταφικός χώρος ή υπόγειο ταφικό μνημείο. Εκεί, οι εργασίες καθαρισμού και ανασκαφής αποκάλυψαν αρχιτεκτονικά στρώματα σε μεγαλύτερο βάθος από το επίπεδο του δαπέδου που ήταν μέχρι τώρα γνωστό.
Οι επιστήμονες εξετάζουν αν τα στρώματα αυτά ανήκουν σε περίοδο προγενέστερη του σημερινού οικοδομήματος της Αγίας Σοφίας. Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ανέφερε ότι οι εργασίες προχώρησαν 1,5 μέτρο κάτω από το δάπεδο που ήταν καλυμμένο με λάσπη, φέρνοντας στο φως ίχνη παλαιότερης οικοδομικής φάσης.
Η Αγία Σοφία, στη μορφή του σημερινού ναού, οικοδομήθηκε επί Ιουστινιανού, μεταξύ 532 και 537, στη θέση παλαιότερων χριστιανικών ναών. Ωστόσο, για τα νέα κατάλοιπα δεν έχει ανακοινωθεί ασφαλής χρονολόγηση. Η εκτίμηση ότι μπορεί να είναι αρχαιότερα από το σημερινό οικοδόμημα παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης.
Η μεγαλύτερη σήραγγα και η πιθανή σύνδεση με τη Ρωμαϊκή Οδό
Η μεγαλύτερη από τις σήραγγες που έχουν εντοπιστεί έχει μήκος 180 μέτρα. Οι ειδικοί εξετάζουν το ενδεχόμενο να συνδέεται με τη λεγόμενη Ρωμαϊκή Οδό της Κωνσταντινούπολης, χωρίς όμως αυτό να έχει επιβεβαιωθεί.
Η στοά εκτείνεται παράλληλα προς την πρόσοψη της Αγίας Σοφίας, από την περιοχή μπροστά στη Μεντρεσέ του Φατίχ προς το σημείο εισόδου των επισκεπτών, με κλίση περίπου 3%. Ο αρχικός της ρόλος δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Οι υπόγειες σήραγγες εκτιμάται ότι αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος διαχείρισης υδάτων της ιστορικής Κωνσταντινούπολης. Ορισμένα τμήματα φαίνεται πως εξυπηρετούσαν τη διανομή νερού και την απομάκρυνση των ομβρίων, λειτουργίες κρίσιμες για την προστασία και την καθημερινή χρήση ενός τόσο μεγάλου συγκροτήματος.
Στερεώσεις, αερισμός και ενδεχόμενη πρόσβαση επισκεπτών
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται στον καθαρισμό των στοών. Περιλαμβάνουν αποκατάσταση θόλων, στερέωση τοιχοποιιών και ενίσχυση τμημάτων που έχουν υποστεί φθορές. Σε έναν υπόγειο χώρο μήκους 56 μέτρων έχουν ήδη αποκατασταθεί δομικές βλάβες σε τμήμα 18 μέτρων, ενώ σε άλλες σήραγγες γίνονται ενισχύσεις με ανοξείδωτα μεταλλικά στοιχεία.
Ο Ερσόι ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται ειδική μελέτη για την παρουσίαση των υπόγειων κατασκευών. Βασικές προϋποθέσεις, όπως τόνισε, είναι η προστασία του μνημείου και η ασφάλεια όσων ενδεχομένως το επισκεφθούν.
Παράλληλα εξετάζεται αν το υπόγειο δίκτυο μπορεί να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση του αερισμού της Αγίας Σοφίας. Με βάση τις τεχνικές εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, το υφιστάμενο υπόγειο άνοιγμα μπορεί να καλύψει μόλις το 3,6% των αναγκών αερισμού του μνημείου. Οι επόμενες μελέτες θα δείξουν αν ορισμένες από τις ιστορικές στοές μπορούν να συμβάλουν σε σύγχρονο σύστημα παροχής νωπού αέρα χωρίς αλλοίωση της αρχιτεκτονικής τους φυσιογνωμίας.
Οι νέες έρευνες στρέφουν την προσοχή στα λιγότερο γνωστά επίπεδα της Αγίας Σοφίας, κάτω από το έδαφος, όπου διατηρούνται υποδομές και οικοδομικές φάσεις της παλιάς Κωνσταντινούπολης που επί αιώνες παρέμεναν αθέατες.
- Μια Παρασκευή όχι σαν όλες τις άλλες: Γιατί δεκάδες χιλιάδες νέοι διαδηλώνουν σε 25 ευρωπαϊκές χώρες
- Εκατομμυριούχοι με γιλέκα και τζιν - Ποιοι είναι οι εργαζόμενοι της Anthropic που πλούτισαν σε μια μέρα
- Στο Δαφνί ο 44χρονος βοηθός σε ειδικό σχολείο που έδειξε τα γεννητικά του όργανα σε μαθητές
- Χαμός μεταξύ ΕΛ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ για τη σημαία του Πολυτεχνείου: «Απαντήστε δημόσια» - «Τσαρλατανισμοί Τσίπρα»