Hellenic Train: Οι λεπτομέρειες της αναθεωρημένης σύμβασης - Οι αλλαγές και το αεροπορικό μοντέλο στα εισιτήρια

«Κρυφά» παραμένουν τα παραρτήματα της αναθεωρημένης σύμβασης, την οποία υπέγραψε το ελληνικό Δημόσιο με την Ηellenic Train, συμπεριλαμβανομένου και εκείνου που περιλαμβάνει τον ακριβή κατάλογο των επιδοτούμενων σιδηροδρομικών δρομολογίων ανά γραμμή και θα αποσαφηνίσει το πόσα και ποια δρομολόγια θα εκτελούνται στο ελληνικό δίκτυο.

Το ζήτημα αυτό είναι κομβικό κυρίως για τους χρηστες του Προαστιακού Σιδηροδρόμου, αλλά και για τους κατοίκους της περιφέρειας όπου σήμερα η σιδηροδρομική εξυπηρέτηση – όπου υπάρχει – είναι ισχνή.

Η αναθεώρηση της Σύμβασης Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) με τη Hellenic Train, η οποία αντικατέστησε την αρχικώς υπογραφείσα το 2022, έχει αναρτηθεί στον ιστότοπο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και όπως προκύπτει από το κείμενό της αναδιατάσσει συνολικά τις ισορροπίες ευθύνης, κινδύνου και χρηματοδότησης μεταξύ Δημοσίου και ιδιωτικού παρόχου. Στα αναρτημένα κείμενα, πάντως, δεν περιλαμβάνεται το παράρτημα των επιδοτούμενων δρομολογίων, αλλά ούτε και το χρονοδιάγραμμα σταδιακής ολοκλήρωσης των σιδηροδρομικών έργων εκ μέρους του Δημοσίου με τις αναλυτικές προθεσμίες του Παραρτήματος Δ΄, η μη έγκαιρη περαίωση των οποίων δίνει πλέον δικαίωμα αποζημίωσης στην ΗΤ.

Οι νέοι όροι

Σε ό,τι αφορά την Ηellenic Train, η νέα σύμβαση ανοίγει τον δρόμο για αυξημένη ετήσια αποζημίωση ανάλογα με τον πληθωρισμό, για αποζημίωση σε περίπτωση αθέτησης των συμφωνηθεισών υποχρεώσεων του Δημοσίου αναφορικά με την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης, αλλά και για αυξήσεις στα εισιτήρια δεδομένου ότι το υπουργείο θα ορίζει πλέον εύρος τιμών και όχι σταθερή τιμή.

Αναλυτικά, οι νέες προβλέψεις ορίζουν αύξηση της ετήσιας αποζημίωσης της ιταλικής εταιρείας, καθώς μπορεί το ετήσιο τίμημα της σύμβασης να παραμένει στα 50 εκατ. ευρώ χωρίς τον ΦΠΑ, αλλά από το 2026 και μετά, η αποζημίωση θα αυξάνεται αυτόματα με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ, χωρίς δυνατότητα μείωσης κάτω από το υφιστάμενο επίπεδο σε περίπτωση που ο δείκτης μειωθεί.

Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος καταβολής της αποζημίωσης. Οι εξαμηνιαίες καταβολές αντικαθίστανται πλέον από μηνιαίες πληρωμές, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα η ΗΤ να λάβει προκαταβολή έως 20% της ετήσιας αξίας της σύμβασης ύστερα από σχετικό αίτημά της, πρόβλεψη που μεταφράζεται ως ένεση στη ρευστότητα του παρόχου και μείωσης της έκθεσής του σε πιθανές καθυστερήσεις πληρωμών εκ μέρους του Δημοσίου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι διατάξεις που αφορούν την κάλυψη ζημιών. Βάσει των νέων όρων, προβλέπεται πως αν για δύο συνεχόμενα έτη τα συνολικά έσοδα της εταιρείας - συμπεριλαμβανομένης της κρατικής αποζημίωσης - υπολείπονται των λειτουργικών της εξόδων, «για λόγους ανωτέρας βίας ή/και απρόβλεπτων περιστάσεων ή/και εξαιτίας αποφάσεων του Δημοσίου ή του Διαχειριστή Υποδομής (σσ του ΟΣΕ)», το Δημόσιο υποχρεούται να καλύψει τη διαφορά. Εάν και κατά την επόμενη χρονιά τα έσοδα παραμένουν αρνητικά για τους ίδιους λόγους, το Δημόσιο ή θα καλύψει τον Πάροχο για τη συσσωρευμένη ζημία του που προκύπτει κατά την εκτέλεση των υποχρεώσεών του Παρόχου ή θα υποχρεούται να συμφωνήσει στην αρμόζουσα αναπροσαρμογή του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης μετά από σχετική πρόταση του παρόχου.

Αεροπορικό μοντέλο στα εισιτήρια

Η νέα σύμβαση εισάγει ρητά τη δυνατότητα εφαρμογής δυναμικής τιμολόγησης (yield management). Παρότι το Δημόσιο διατηρεί τον έλεγχο των βασικών τιμών, η Hellenic Train αποκτά τη δυνατότητα να προσαρμόζει τα κόμιστρα εντός προκαθορισμένων ορίων, με στόχο τη μεγιστοποίηση των εσόδων και τη βελτίωση της πληρότητας. Πηγές κοντά στην υπόθεση επισημαίνουν στο ethnos.gr, ότι η εταιρεία θα μπορεί εντός του εύρους τιμολόγησης που θα της έχει υποδειχθεί από το Δημόσιο να επιλέγει χαμηλότερες τιμές για δρομολογία με μειωμένη ζήτηση ή υψηλότερες για τις πιο δημοφιλείς διαδρομές.

«Κατά τον καθορισμό της τιμολογιακής πολιτικής, το Δημόσιο δύναται να ορίζει επίσης συγκεκριμένο εύρος αναπροσαρμογής των εκάστοτε εγκεκριμένων κομίστρων ανά διαδρομή (άνω και κάτω των εγκεκριμένων κομίστρων) με βάση το οποίο ο Πάροχος θα δύναται να προσαρμόζει το ύψος των κομίστρων κατά δική του διαχείριση (yield management), με στόχο την μεγιστοποίηση της επιβατικής πληρότητας των αμαξοστοιχιών και της εμπορικής ελκυστικότητας των υπηρεσιών», αναφέρεται στη σύμβαση.

Ορίζεται επίσης ότι καθόλη τη διάρκεια της σύμβασης, ο πάροχος μπορεί να υποβάλλει οποτεδήποτε αιτιολογημένη πρόταση προς το Ελληνικό Δημόσιο για την αναθεώρηση της θεσμοθετημένης τιμολογιακής πολιτικής, λαμβάνοντας υπόψη ενδεικτικά τη ζήτηση των δρομολογίων, την εκάστοτε χωρητικότητα των δρομολογίων και τους χρόνους εκτέλεσής τους.

Το τροχαίο υλικό

Η νέα σύμβαση της ΗΤ με το Δημόσιο συνδυαστικά με τη σύμβαση της εταιρείας με την Alstom προβλέπει την αγορά 23 σύγχρονων τρένων, τα οποία θα διατρεχουν το ελληνικό δίκτυο στο πλαίσιο μιας συνολικής επένδυσης ύψους 420 εκ. ευρώ. Ταυτόχρονα όμως η Hellenic Train αποκτά το δικαίωμα να υποβάλει αιτήματα εξαγοράς συρμών που σήμερα μισθώνει από τον ΟΣΕ ή την EUROFIMA, με τίμημα που θα καθορίζεται «με όρους αγοράς», γεγονός το οποίο εκτιμάται ότι θα μειώσει την «εξάρτησή» της από το Δημόσιο καθιστώντας δυσκολότερη την είσοδο άλλων παρόχων στην αγορά.

Σε ό,τι αφορά τους 23 καινούριους συρμούς που θα προμηθευτεί η εταιρεία, προβλέπεται ότι θα πρέπει να έχουν έρθει έως την 1η Ιανουαρίου του 2027, χωρίς όμως αυτή η προθεσμία να είναι αυστηρή. Κι αυτό γιατί εάν η εταιρεία δεν συμμορφωθεί, το υπουργείο έχει το δικαίωμα να θέσει στον πάροχο προθεσμία συμμόρφωσης για την πραγματοποίησή του επενδυτικού του προγράμματος, «η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από έξι (6) μήνες και μεγαλύτερη από ένα (1) έτος». Εάν και αυτή η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, το Δημόσιο μπορεί να καταγγείλει αζημίως τη σύμβαση.

Ποινές με ...εκπτώσεις

Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυξημένες ποινές για καθυστερήσεις, ακυρώσεις και ακινητοποιήσεις συρμών με υπαιτιότητα της εταιρείας, οι οποίες περιλαμβάνουν πρόστιμα έως και 1 εκ. ευρώ καθώς και διπλασιασμό των αποζημιώσεων προς τους επιβάτες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Ωστόσο, οι ποινές μειώνονται στο μισό όταν οι βλάβες αφορούν μισθωμένο τροχαίο υλικό και αποδεδειγμένα η ακινητοποίηση οφείλεται στην κατάργηση παραγωγής ανταλλακτικών για τον συγκεκριμένο τύπο τροχαίου υλικού από τον κατασκευαστή του.

Κομβικό ρόλο στον έλεγχο της εκτέλεσης των δρομολογίων θα παίξει το σύστημα γεωεντοπισμού συρμών. Η μηνιαία καταβολή του 80% της αποζημίωσης βασίζεται στα δεδομένα του συστήματος αυτού. Παρά ταύτα, σε περίπτωση σημαντικών αποκλίσεων στις καταγραφές, η εταιρεία μπορεί να δηλώνει τα δρομολόγια που εκτέλεσε προκειμένου να αποζημιωθεί.

Να σημειωθεί ότι και στην αναθεωρημένη σύμβαση προβλέπεται η δυνατότητα της Ηellenic Train να υποκαθιστά δρομολόγια τρένων με λεωφορεία χωρίς επιπτώσεις στην αποζημίωσή της. Στις περιπτώσεις υποκατάστασης δρομολογίων, η καταβολή της αποζημίωσης θα γίνεται ανά εξάμηνο.