ΜΜΜ: Νέο φρένο στην εισιτηριοδιαφυγή με «τσουχτερά» πρόστιμα και άνοιγμα σε ιδιώτες ελεγκτές

Ακόμα πιο ακριβά θα πληρώνουν τη μετακίνησή τους χωρίς εισιτήριο οι επιβάτες των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης που δεν έχουν προμηθευτεί το απαραίτητο κόμιστρο, καθώς ταυτόχρονα με την ενίσχυση των ελέγχων, έρχονται μεγάλες αυξήσεις στα πρόστιμα που θα επιβάλλονται.

Σύμφωνα με ρύθμιση που κατά πληροφορίες, έχει συμπεριληφθεί στο ερανιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το οποίο αναμένεται να αναρτηθεί τις προσεχείς ημέρες σε δημόσια διαβούλευση, το πρόστιμο «σκαρφαλώνει» στα 100 ευρώ για το κανονικό εισιτήριο των 90 λεπτών και στα 50 ευρώ για το μειωμένο. Πρόκειται για μια αύξηση σε ποσοστό σχεδόν 39% για το ολόκληρο κόμιστρο και 67% για το μειωμένο δεδομένου ότι σήμερα η χρηματική ποινή που επιβάλλεται ισοδυναμεί με 60 φορές την τιμή του κομίστρου και ανέρχεται σε 72 και 30 ευρώ αντίστοιχα.

Στόχος της ρύθμισης είναι να μειωθούν τα ποσοστά της εισιτηριοδιαφυγής, το ύψος της οποίας παραμένει ασαφές ειδικά σε ό,τι αφορά τα οδικά μέσα (λεωφορεία και τρόλεϊ) που δεν λειτουργούν με θύρες κλειστού συστήματος.

Σύνδεση του προστίμου με την κάρτα απεριορίστων διαδρομών

Στην κατεύθυνση αυτή προβλέπεται η σύνδεση του προστίμου με την κάρτα απεριορίστων διαδρομών ως ένας τρόπος μείωσης της ποινής με τη φιλοδοξία ότι αυτό θα επαναφέρει στον... ίσιο δρόμο της πληρωμής κομίστρου όσους εντοπίζονται χωρίς εισιτήριο. Βάσει της ρύθμισης, ο παραβάτης θα έχει τη δυνατότητα να μειώσει το πρόστιμο που θα του καταλογιστεί στο μισό εάν προμηθευτεί κάρτα απεριορίστων διαδρομών τουλάχιστον 30 ημερών, εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.

Στην περίπτωση αγοράς μηνιαίας κάρτας θα κληθεί να πληρώσει πρόστιμο 50 ευρώ ή 25 ευρώ εφόσον είναι δικαιούχος μειωμένου κομίστρου συν το αντίτιμο για την κάρτα που ανέρχεται σε 27 και 13,5 ευρώ αντίστοιχα.

Εάν, πάντως, το πρόστιμο δεν πληρωθεί εγκαίρως και βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση ορίζεται ότι το ύψος του θα τριπλασιάζεται με το ποσό να αποδίδεται κατά το ήμισυ στον αρμόδιο συγκοινωνιακό φορέα.

Να σημειωθεί ότι βάσει του υφιστάμενου καθεστώτος, τα πρόστιμα καταβάλλονται μειωμένα κατά 50% εφόσον εξοφλούνται αμέσως κατά την επιβολή τους ή εντός δέκα ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία επιβολής του, ενώ ο επιβάτης έχει δικαίωμα υποβολής ένστασης, αιτήματος ακύρωσης/μείωσης του επιβληθέντος προστίμου για διάστημα 60 ημερών από την επομένη της επιβολής του.

Παράθυρο για ιδιώτες ελεγκτές κομίστρου

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το νομοσχέδιο θα ανοίγει «παράθυρο»... outsourcing και στον έλεγχο κομίστρου καθώς προβλέπεται ότι στο πεδίο των ελέγχων θα μπορούν να εμπλακούν και «εξουσιοδοτημένοι τρίτοι». Να σημειωθεί ότι η ομπρέλα των ελεγκτών είχε ανοίξει ήδη με νόμο προ δεκαετίας, ο οποίος ωστόσο περιόριζε τη δεξαμενή των απασχολούμενων στον έλεγχο στους εργαζομένους των συγκοινωνιακών εταιρειών και σε υπαλλήλους τρίτου φορέα (νομικού προσώπου), στον οποίο έχει αναθέσει ο οικείος συγκοινωνιακός φορέας τον έλεγχο κομίστρου. Προυπόθεση ήταν οι υπάλληλοι του τρίτου φορέα να φέρουν ειδική προς τούτο εξουσιοδότηση του οικείου συγκοινωνιακού φορέα.

Πλέον η ρύθμιση που φαίνεται πως προκρίνεται ορίζει ότι «ειδικά, για τις αστικές συγκοινωνίες της περιοχής ευθύνης του Ο.Α.Σ.Α., αρμόδιος φορέας για τη διενέργεια του ελέγχου καταβολής κομίστρου είναι ο Ο.Α.Σ.Α., ο οποίος μπορεί να αναθέσει τη δραστηριότητα αυτή στις οικείες Εταιρείες Παροχής Συγκοινωνιακού Έργου και σε εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους ή ειδικώς εξουσιοδοτημένους τρίτους».

Εως σήμερα τμήμα των ελέγχων πραγματοποιείται και από εργαζομένους που προσλαμβάνουν οι συγκοινωνιακές εταιρείες της πρωτεύουσας μέσω των προγραμμάτων ανέργων της ΔΥΠΑ.

Πλατφόρμα για την καλύτερη διαχείριση των ελέγχων

Παράλληλα το υπό κατάρτιση νομοσχέδιο θα δίνει τη δυνατότητα ανάπτυξης και λειτουργίας ενιαίας ψηφιακής εφαρμογής που θα διαλειτουργεί με το gov.gr και θα στοχεύει στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας στη βεβαίωση και διαχείριση των προστίμων στις περιπτώσεις μη καταβολής του προβλεπόμενου κομίστρου, ενώ θα περιλαμβάνει το σύνολο της σχετικής πληροφορίας (πρόστιμα, ενστάσεις, εισπράξεις, κλπ).

Συνεχής εντατικοποίηση των ελέγχων κομίστρου

Μπορεί, πάντως, τα ακριβή μεγέθη της εισιτηριοδιαφυγής στα ΜΜΜ της πρωτεύουσας να μην είναι γνωστά, αλλά αυτό που είναι ορατό την τελευταία διετία είναι οι διαρκώς αυξανόμενοι έλεγχοι κομίστρου, στοιχείο που αποτυπώνεται και στην τελευταία έκθεση πεπραγμένων του ΟΑΣΑ.

Βάσει της έκθεσης, το 2024 η μέση δύναμη των ελεγκτών κομίστρου ανήλθε σε 192 υπαλλήλους ανά μήνα, ενώ συνολικά πραγματοποιήθηκαν 5.766.454 έλεγχοι και επιβλήθηκαν 150.485 πρόστιμα, όταν το 2023 οι αντίστοιχοι έλεγχοι ήταν 3.723.277 και τα πρόστιμα 95.355. Στα μέσα σταθερής τροχιάς (ΣΤΑΣΥ) επιβλήθηκαν 121.636 πρόστιμα, ενώ τα υπόλοιπα αφορούσαν τα οδικά μέσα (ΟΣΥ). Εκτιμάται ότι σήμερα ελέγχους και στις δύο εταιρείες πραγματοποιούν περί τα 300 άτομα.

Παράλληλα, οι συνολικές επικυρώσεις αυξήθηκαν κατά 8,8% σε σύγκριση με το 2023 (289 εκατ. έναντι 265,7 εκατ.), με τη ΣΤΑΣΥ να παρουσιάζει αύξηση 8,9% και την ΟΣΥ 9,8%. Οι εισπράξεις από εισιτήρια ανήλθαν σε 127 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 11,5% σε σχέση με το 2023, ενώ οι πωλήσεις καρτών αυξήθηκαν κατά 10,2% (60,3 εκατ. ευρώ έναντι 54,68 εκατ. ευρώ).

Ελεγχοι σε ευρωπαϊκά πρότυπα

Την ίδια στιγμή η ΣΤΑΣΥ προωθεί ήδη την εκπόνηση μελέτης που αποσκοπεί στον ολοκληρωμένο βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του συστήματος ελέγχου κομίστρου της εταιρείας, με στόχο τη συστηματική και αποτελεσματική αντιμετώπιση της εισιτηριοδιαφυγής και τη βελτιστοποίηση των σχετικών επιχειρησιακών διαδικασιών.

Η μελέτη θα βασιστεί στο νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη διενέργεια ελέγχου κομίστρου στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, καθώς και στις εσωτερικές διαδικασίες της ΣΤΑΣΥ. Θα ληφθεί υπόψη το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό και τα τεχνικά και πληροφοριακά συστήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα, ενώ θα περιλαμβάνει συγκριτική ανάλυση πρακτικών και εφαρμοσμένων λύσεων που υιοθετούνται από αντίστοιχους ευρωπαϊκούς φορείς.

Με την ολοκλήρωση της μελέτης, η διοίκηση της ΣΤΑΣΥ θα διαθέτει:

1. τεκμηριωμένη πρόταση στρατηγικού και επιχειρησιακού σχεδιασμού, η οποία θα αξιοποιεί με βέλτιστο τρόπο τους υφιστάμενους ανθρώπινους και υλικούς πόρους, χωρίς να απαιτείται άμεσα η δημιουργία νέων δομών ή μηχανισμών,
2. ένα ολοκληρωμένο και δυναμικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης προτεινόμενων ενεργειών και παρεμβάσεων, συνοδευόμενο από αναλυτική εκτίμηση κόστους και αναμενόμενων οφελών για κάθε δράση.
3. πρόταση προκειμένου να εντοπιστούν δυνατότητες βελτίωσης, αναβάθμισης και βέλτιστης αξιοποίησής τους των υφιστάμενων μέσων
4. εξέταση δυνατοτήτων για την προσαρμογή επιτυχημένων ευρωπαϊκών πρακτικών στο λειτουργικό και θεσμικό περιβάλλον της ΣΤΑΣΥ.

Όλα τα παραπάνω θα βασίζονται σε δείκτες απόδοσης (KPIs), οι οποίοι θα επιτρέπουν τη συνεχή παρακολούθηση, αξιολόγηση και προσαρμογή της στρατηγικής αντιμετώπισης της εισιτηριοδιαφυγής.

Υπενθυμίζεται ότι, όπως είχε ήδη γράψει σε αναλυτικό ρεπορτάζ του το «ethnos.gr», η ΣΤΑΣΥ προτίθεται να αναπτύξει και να εφαρμόσει πιλοτικά σύστημα υπολογιστικής όρασης που θα λειτουργήσει με την τοποθέτηση καμερών σε πύλες και επικυρωτικά μηχανήματα στον σταθμό «Ακρόπολη» της Γραμμής 2 του μετρό. Το σύστημα θα ανιχνεύει και θα καταγράφει περιστατικά εισιτηριοδιαφυγής, όπως:

• Άλματα πάνω από τις πύλες εισόδου (gate jumping),

• Διέλευση χωρίς επικύρωση (tailgating),

• Παράκαμψη ή χειρισμό των πυλών.

Η καταγραφή των δεδομένων θα γίνεται πλήρως ανωνυμοποιημένα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του GDPR, και θα περιλαμβάνει κρίσιμους δείκτες όπως ο αριθμός παραβιάσεων ανά ώρα, ο τύπος του περιστατικού, η ροή των επιβατών και οι συνθήκες αιχμής. Ο τελικός στόχος είναι να προσδιοριστεί ο ακριβής αριθμός των παραβατικών διελεύσεων και να αποτυπωθεί με ποσοτικά τεκμηριωμένο τρόπο η έκταση του προβλήματος και η επίδρασή του στη λειτουργία των σταθμών.