Βράχοι, βλάβες και εγκλωβισμοί: Ο Οδοντωτός σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Κατολισθήσεις, συγκρούσεις με βράχους, επαναλαμβανόμενες βλάβες στο τροχαίο υλικό και εγκλωβισμοί επιβατών που απεγκλωβίζονται μόνο ύστερα από τη συνδρομή της ΕΜΑΚ συνθέτουν την εικόνα του Οδοντωτού Σιδηροδρόμου Διακοπτού - Καλαβρύτων με τα συμβάντα να μην έχουν τέλος και να εγείρουν πλέον σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των επιβατών και τη συντήρηση γραμμής και συρμών.

Η πολύωρη ακινητοποίηση του Οδοντωτού το μεσημέρι της Τετάρτης, με 77 επιβάτες εγκλωβισμένους κοντά στα Νιάματα, δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά τον τελευταίο κρίκο σε μια αλυσίδα συμβάντων στο γνωστό τρενάκι των Καλαβρύτων που στις 10 Μαρτίου θα γιορτάσει εν μέσω άλυτων προβλημάτων τα 130 χρόνια λειτουργίας του. Η βλάβη που παρουσιάστηκε στην αμαξοστοιχία του δρομολογίου 1332 (Καλάβρυτα – Διακοπτό) στις 13:50 οδήγησε σε ακινητοποίηση σε δύσβατο σημείο, ενώ για ακόμα μία φορά και η εφεδρική αμαξοστοιχία που εστάλη για συνδρομή δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την αποστολή της αποτυγχάνοντας να κάνει ζεύξη με τη χαλασμένη, λόγω της σοβαρότητας της βλάβης. Η επιχείρηση απεγκλωβισμού οργανώθηκε για άλλη μια φορά με τη συνδρομή της ΕΜΑΚ, καθώς η πρόσβαση στο σημείο ήταν περιορισμένη.

Το χθεσινό περιστατικό προστίθεται σε μια μακρά λίστα προβλημάτων που έχει καταγράψει η γραμμή. Μόλις τον περασμένο μήνα, στις 29 Ιανουαρίου, συρμός του δρομολογίου 1330 συγκρούστηκε με βράχο κατά τη διάρκεια της διαδρομής στα Καλάβρυτα. Ο βράχος αποκολλήθηκε από το πρανές και ήρθε σε επαφή με τον συρμό, χωρίς ευτυχώς να υπάρξουν τραυματισμοί. Οι δύο επιβάτες που επέβαιναν μετακινήθηκαν με ταξί στον τελικό προορισμό τους, ενώ το τροχαίο υλικό υπέστη μικρές υλικές ζημιές. Παρόλα αυτά το γεγονός καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη έκθεση σε κίνδυνο που προκαλούν οι πτώσεις βράχων και οι αστοχίες στα πρανή κατά μήκος της γραμμής με εγκλωβισμένους στο παρελθόν, οι οποίοι καλούσαν έντρομοι το 112.

Άλλωστε μέσα στο 2025 είχαν σημειωθεί δύο σοβαρά περιστατικά ακινητοποίησης συρμών σε διάστημα μικρότερο των δύο μηνών: το πρώτο στα τέλη Αυγούστου και το δεύτερο στις 12 Οκτωβρίου. Συνολικά περισσότεροι από 200 επιβάτες εγκλωβίστηκαν σε δύσβατα σημεία της γραμμής, απαιτώντας την επέμβαση εφεδρικής μηχανής, αλλά και την ενεργοποίηση του πρωτοκόλλου απεγκλωβισμού της ΕΜΑΚ.

Τα περιστατικά αυτά μάλιστα οδήγησαν ύστερα και από σχετικό αίτημα της ΕΜΑΚ, στη μείωση των δρομολογίων του Οδοντωτού με την κατάργηση όσων εκτελούνταν μετά τη δύση του ήλιου, προγραμματισμός που διατηρείται μέχρι και σήμερα, χωρίς πάντως, να σταματά τα συμβάντα.

Η κατάσταση της υποδομής, αλλά και του τροχαίου υλικού έχουν οδηγήσει σε εκτεταμένες αναστολές και ακυρώσεις δρομολογίων τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, από τις αρχές του 2023 έως και το πρώτο τρίμηνο του 2025 καταργήθηκαν συνολικά 889 δρομολόγια, εκ των οποίων τα 816 συνδέονται με κατολισθήσεις και πτώσεις φερτών υλικών. Το 2023 ακυρώθηκαν 455 δρομολόγια, το 2024 άλλα 392, ενώ μέχρι τα μέσα του 2025 είχαν ακυρωθεί 42 δρομολόγια. Τα περιστατικά αυτά μάλιστα σημειώθηκαν σε συνθήκες που δεν χαρακτηρίζονταν πάντα από ακραία καιρικά φαινόμενα, γεγονός που καταδεικνύει την κρισιμότητα της κατάστασης και την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων.

Το τρενάκι των Καλαβρύτων αντιμετωπίζει επιπλέον σοβαρά τεχνικά προβλήματα και στο τροχαίο υλικό, όπως φάνηκε και από το χθεσινό περιστατικό, το οποίο δεν ήταν το πρώτο που καταγράφεται. Στα πολλά προβλήματα συγκαταλέγονται τα ηλεκτρονικά ισχύος των συρμών, που κατασκευάστηκαν το 2007 και προγενέστερα, έχουν περιορισμένο κύκλο ζωής και δεν υποστηρίζονται πλέον από την κατασκευάστρια εταιρεία, ενώ τα ανταλλακτικά τους είναι δυσεύρετα.

Τα συχνά περιστατικά αναγνωρίζονται και από τον ΟΣΕ, ο οποίος προχωρά κάθε χρόνο σε συμβάσεις μίσθωσης μηχανημάτων και εργατοτεχνικού προσωπικού για την επιχειρησιακή ετοιμότητα του τμήματος Διακοπτού - Καλαβρύτων, οι οποίες πάντως φαίνεται ότι δεν είναι αρκετές.

Στο τελευταίο αίτημα προς έγκριση που απέστειλε τον περασμένο Οκτώβριο η αρμόδια διεύθυνση του Οργανισμού επισημαίνεται ότι η συχνότητα των κατολισθήσεων και οι πτώσεις φερτών υλικών (ακόμα και κλαδιών δέντρων από τις παρακείμενες καμένες εκτάσεις σε διάφορα σημεία), επί της σιδηροδρομικής γραμμής Διακοπτού - Καλαβρύτων έχει αυξηθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα, με αποτέλεσμα τις συχνές και αλλεπάλληλες διακοπές της κυκλοφορίας των αμαξοστοιχιών. Αυτό συμβαίνει πλέον ακόμα και μετά από μέτριας έντασης καιρικά φαινόμενα, και όχι αποκλειστικά σε ακραίες περιπτώσεις, όπως τονίζεται.

Στο αίτημα επισημαίνεται ότι το αρμόδιο τμήμα θα πρέπει «ανά πάσα ώρα και στιγμή να είναι σε άρτια επιχειρησιακή ετοιμότητα για επεμβάσεις επί γραμμής:

• ενόψει της επερχόμενης χειμερινής περιόδου,

• λόγω ιστορικού κατολισθήσεων στην περιοχή,

• λόγω καθυστέρησης υλοποίησης των απαραίτητων έργων πρόληψης στα ανάντη των πρανών (τοποθέτηση κορμοδεμάτων κτλ.) από τους αρμόδιους φορείς (Δασαρχεία κτλ.),

• λόγω πλήθους επιστολών από τρίτους επί του προβλήματος (των οποίων το Τμήμα μας γίνεται αποδέκτης), καθίσταται προφανής η ανάγκη για λήψη άμεσων μέτρων προς αντιμετώπιση του φαινομένου, ώστε να αποτραπεί οποιοσδήποτε επικείμενος κίνδυνος για την ασφάλεια κυκλοφορίας των συρμών, του επιβατικού κοινού και των εργαζομένων, και να αποσοβηθεί ο κίνδυνος πρόκλησης ζημιών στην επιδομή του οδοντωτού σιδηροδρόμου».

Στη Δικαιοσύνη τα αλλεπάλληλα συμβάντα

Να σημειωθεί ότι για τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά έχει υποβάλλει εδώ και δύο χρόνια ύστερα από το περιστατικό εγκλωβισμού 90 Νορβηγών τουριστών, μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελία Πλημμελιοδικών Αιγίου και ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αιγίου, Γιώργος Μπέσκος, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει κάποια εξέλιξη στην υπόθεση: «Έγινε προκαταρκτική εξέταση, ζητήθηκαν συμπληρωματικές καταθέσεις από όλους τους αρμόδιους και από την Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, η οποία έκανε έξι μήνες να απαντήσει για να δηλώσει τελικά αναρμόδια. Όλοι δηλώνουν αναρμόδιοι, όταν ζητούνται στοιχεία πετάνε την μπάλα στην εξέδρα και τα περιστατικά είναι όλο και συχνότερα. Η δικογραφία άγεται και φέρεται, δύο χρόνια εκκρεμεί η προκαταρκτική εξέταση. Έχω κάνει 13 αναφορές τις οποίες έχω κοινοποιήσει και στο γραφείο του Πρωθυπουργού», επισημαίνει στο «ethnos.gr».

Και συνεχίζει: «Σε ποια ευρωπαϊκή χώρα θεωρείται «κανονικό» να εγκλωβίζονται επιβάτες κάθε λίγες μέρες; Κάθε δύο και τρεις ημέρες ένα νέο περιστατικό; Και όλοι να σφυρίζουν αδιάφορα στη χώρα που έχει ζήσει Τέμπη; Η ασφάλεια δεν μπορεί να επαφίεται στην τύχη ή «στον Θεό», καταλήγει.

Παρεμβάσεις για το ζήτημα κάνουν και οι τοπικές αρχές με τους δήμους Καλαβρύτων και Αιγιαλείας να έχουν επανειλημμένα ζητήσει σαφείς δεσμεύσεις για την κανονική λειτουργία του Οδοντωτού και την αναβάθμιση της υποδομής.

Στην τελευταία τους κοινή επιστολή προς τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη ανέφεραν μεταξύ άλλων ότι:

«Ο Δήμοι Αιγιάλειας και Καλαβρύτων, όπως έχετε διαπιστώσει, δεν πρόκειται να υπαναχωρήσουν απ’ τις βασικές διεκδικήσεις τους οι οποίες σάς είναι εξίσου γνωστές εδώ και μήνες και οι οποίες πολύ συνοπτικά αναφέρονται στην επαναφορά των δρομολογίων στην αρχική μορφή τους, στην κανονική συντήρηση του τροχαίου υλικού και στην πλήρη στελέχωση του Οδοντωτού και κυρίως του Μηχανοστασίου στο Διακοπτό, στην άμεση δρομολόγηση των αναγκαίων έργων συντήρησης της υποδομής καθώς και όλων των έργων αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης σ’ όλη τη διαδρομή των 22 χιλιομέτρων».