Σε... ξένα οικόπεδα φορτίζει λεωφορεία η ΟΣΥ - Πώς προέκυψε το πολεοδομικό αδιέξοδο

Σε ...γκρίζα ζώνη φαίνεται ότι πάτησε η «πράσινη μετάβαση» της ΟΣΥ στην ηλεκτροκίνηση με την εταιρεία να έχει βρεθεί σε πολεοδομικό αδιέξοδο, καθώς αποδεικνύεται ότι προκειμένου να μπορέσει να φιλοξενήσει τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για τα νέα οχήματα, έχει επεκταθεί ακόμα και σε οικόπεδα, τα οποία πλέον δεν της ανήκουν και προορίζονταν για άλλες χρήσεις.

Μπορεί να έχουν περάσει σχεδόν πέντε χρόνια από την προκήρυξη του πρώτου διαγωνισμού για την προμήθεια ηλεκτρικών λεωφορείων που τελεσφόρησε, ωστόσο η ΟΣΥ αποδείχτηκε μάλλον ανέτοιμη για τις καινούριες απαιτήσεις, τουλάχιστον χωροταξικά. Πλέον αναζητά επειγόντως λύσεις προκειμένου οι εγκαταστάσεις να λειτουργήσουν νόμιμα και να αρθούν τα πολεοδομικά αδιέξοδα κατά προτεραιότητα στο αμαξοστάσιο του Ρέντη, το οποίο αποτελεί την αιχμή του δόρατος για τη νέα τεχνολογία. Για το συγκεκριμένο αμαξοστάσιο μάλιστα η εταιρεία παραδέχεται ότι προέβη στην επέκταση των εγκαταστάσεων φόρτισης ακόμα και μέσα σε ζώνες προοριζόμενες για κοινόχρηστο πράσινο, προσθέτοντας ότι σοβαρά προβλήματα έχει γεννήσει η έλλειψη χώρων και σε άλλα αμαξοστάσια.

Για τον λόγο αυτό η ΟΣΥ προκήρυξε διαγωνισμό αξίας 619.231,20 ευρώ με ΦΠΑ μέσω του οποίου αναζητά σύμβουλο για την κατάρτιση Τεχνικού Σχεδιασμού Αξιοποίησης και Ανάπτυξης της ακίνητης περιουσίας της. Η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται σε δύο έτη, με δυνατότητα παράτασης έως και κατά 50%.

Το έργο συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση του προγράμματος ηλεκτροκίνησης και περιλαμβάνει τόσο την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης όσο και την αναδιοργάνωση βασικών αμαξοστασίων (Ρέντη, Βοτανικού, Άνω Λιοσίων, Θριασίου, Πέτρου Ράλλη, Αγίου Δημητρίου).

Σύμφωνα με τη διακήρυξη, η ταχεία ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης δημιούργησε άμεσες ανάγκες για νέες υποδομές φόρτισης και συντήρησης, τις οποίες τα υφιστάμενα αμαξοστάσια δεν μπορούσαν να καλύψουν λόγω περιορισμένου χώρου.

Στο πλαίσιο αυτό καταγράφεται ρητά ότι η ΟΣΥ «μην έχοντας άλλη επιλογή, αξιοποίησε όλες τις δυνατότητες που είχε στη διάθεσή της, ξεκινώντας από τα κεντρικά Αμαξοστάσια του Ρέντη, της Πέτρου Ράλλη, κλπ., σε χώρους ιδιοκτησίας της, τόσο τρέχουσας όσο και προηγούμενης, για τους οποίους έχει επιβληθεί εισφορά σε γη από τους αντίστοιχους Δήμους ή με ειδικές ρυθμίσεις, λόγω πολεοδόμησης». Διαπιστώνοντας όμως στην πορεία τη στενότητα χώρου σε όλα σχεδόν τα κεντρικά Αμαξοστάσιά της, «προέβη στην επέκταση των εγκαταστάσεων φόρτισης και μέσα σε ζώνες Κοινόχρηστου Πρασίνου», υπογραμμίζει η ΟΣΥ.

Πρόκειται για ζώνες Κοινόχρηστου Πρασίνου οι οποίες είχαν λάβει αυτό το χαρακτήρα από το Προεδρικό Διάταγμα Ρυμοτομίας του «Ελαιώνα» το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή το 1995 και συνιστούν τμήματα εισφοράς σε γη της εταιρείας, λόγω πολεοδόμησης. Η ΟΣΥ διευκρινίζει ότι οι εν λόγω ζώνες «ουδέποτε είχαν αποδοθεί σε ελεύθερη χρήση αλλά αντιθέτως ήταν διαρκώς υπό την εποπτεία και τον έλεγχό της», γεγονός το οποίο καταδεικνύει και τη συνολική αποτυχία της πολεοδόμησης στην Ελλάδα.

Πρακτικά, δηλαδή, το εν λόγω οικόπεδο, χρησιμοποιείται σήμερα, πάνω από τρεις δεκαετίες μετά την έκδοση του Π.Δ. από την ΟΣΥ ενώ δεν ανήκει στην κυριότητά της και δεν προορίζεται για χρήση βαρέων εγκαταστάσεων, καθώς ουδέποτε αξιοποιήθηκε για τη δημιουργία κοινόχρηστου χώρου από τους δικαιούχους.

Η άβολη αλήθεια

Η άφιξη των νέων ηλεκτρικών οχήμάτων και η ένταξή τους στον στόλο, άλλωστε δεν άφησαν και πολλά περιθώρια στην εταιρεία, με την ίδια να παραδέχεται πως «για την εξυπηρέτηση αυτών των ανελαστικών απαιτήσεων, ειδικότερα στο κεντρικό αμαξοστάσιο του Ρέντη, νευραλγικές υποδομές που σχετίζονται με τη λειτουργία των ηλεκτρικών λεωφορείων, λόγω έλλειψης χώρου, σχεδιάστηκαν προς εγκατάσταση σε τμήματα γης που δεν ανήκουν στην κυριότητα της εταιρίας».

Η περίπτωση της ΟΣΥ αποκαλύπτει την άβολη αλήθεια, ότι οι υποδομές αναπτύχθηκαν χωρίς έγκαιρη εξασφάλιση της νομιμότητας και πλέον αναζητούνται τα πολεοδομικά «εργαλεία» που θα προσαρμόσουν το θεσμικό πλαίσιο στα ...τετελεσμένα, και όχι το αντίστροφο. Ως προς αυτό άλλωστε είναι αποκαλυπτική η σχετική αναφορά της εταιρείας στη διακήρυξη: «Οι πρόσφατες τοπογραφικές αποτυπώσεις που έγιναν στα οικόπεδα της εταιρείας και κυρίως στις πληροφορίες που καταχωρούνται σε αυτά σε σχέση με τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, ανέδειξαν την ανελαστική αναγκαιότητα συμμόρφωσης του πολεοδομικού καθεστώτος στην υφιστάμενη κατάσταση, δηλαδή στην πραγματικότητα».

Πάντως, παρότι τυπικά οι συγκεκριμένες εκτάσεις δεν αποδόθηκαν ποτέ σε κοινή χρήση, ο χαρακτήρας τους που απορρέει από το Π.Δ. παραμένει δεσμευτικός με πολεοδομικές πηγές να σημειώνουν ότι αυτό αλλάζει μόνον εφόσον βρεθεί άλλο ισοζύγιο πρασίνου.

Σε κάθε περίπτωση το τοπίο θα ξεκαθαρίσει καθώς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας πρόκειται να προχωρήσει στην αναθεώρηση του Π.Δ του Ελαιώνα, οπότε η κατάσταση θα αντιμετωπιστεί συνολικά στην ευρύτερη περιοχή, με τις σχετικές ανακοινώσεις από την κυβέρνηση να αναμένονται μετά το Πάσχα.

Μελέτη για την άρση του αδιεξόδου

Η λύση που αναζητείται μέσω του τεχνικού συμβούλου, περνά μέσα από περίπλοκες πολεοδομικές διαδικασίες, όπως η εκπόνηση Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, η αξιοποίηση εργαλείων τύπου ΕΣΧΑΔΑ ή ακόμη και η δημιουργία Επιχειρηματικών Πάρκων, εναλλακτικές που θα μελετηθούν χωριστά προκειμένου να επιλεγεί η κατάλληλη.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο αμαξοστάσιο του Ρέντη. Αντίστοιχες δυσλειτουργίες εντοπίζονται και σε άλλα βασικά αμαξοστάσια, όπως στον Βοτανικό, στα Άνω Λιόσια, στο Θριάσιο και στην Πέτρου Ράλλη. Σε όλες αυτές τις εγκαταστάσεις, όπως αποκαλύπτεται στη διακήρυξη, καταγράφονται εμπόδια που σχετίζονται με το υφιστάμενο ρυμοτομικό καθεστώς, τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και την αδυναμία εξασφάλισης των απαραίτητων αδειοδοτήσεων για σύγχρονες δραστηριότητες, όπως η φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων και η διαχείριση τεχνικών υποδομών υψηλής ενεργειακής απαίτησης.

Παράλληλα με το φλέγον ζήτημα της χωροθέτησης, η εταιρεία θα μελετήσει στο πλαίσιο του έργου και το θέμα της αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας της, καθώς όπως σημειώνεται, σημαντικά ακίνητα παραμένουν υποαξιοποιημένα ή πλήρως ανενεργά, κυρίως λόγω απουσίας σαφούς επενδυτικού προσανατολισμού και κατάλληλων πολεοδομικών ρυθμίσεων.

Στην κατέθυνση αυτή το έργο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εκπόνηση Master Plan για το αμαξοστάσιο του Ρέντη, με στόχο τη χωροταξική και πολεοδομική του αναδιάρθρωση. Η διαδικασία προβλέπει αναλυτική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης, αξιολόγηση εναλλακτικών σεναρίων και τελική επιλογή της καταλληλότερης λύσης για τη νόμιμη λειτουργία των εγκαταστάσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη εξασφάλισης χρήσεων γης που θα επιτρέπουν την πλήρη αδειοδότηση δραστηριοτήτων, όπως συνεργεία, εγκαταστάσεις συντήρησης και μονάδες διαχείρισης αποβλήτων. Παράλληλα, απαιτείται συμμόρφωση με αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα και κριτήρια ESG, τα οποία καθίστανται πλέον προϋπόθεση για τη λειτουργία τέτοιων υποδομών.

Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται και η εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου για πέντε βασικά ακίνητα - αμαξοστάσια της εταιρείας και συγκεκριμένα του Βοτανικού, του Θριασίου, των Άνω Λιόσιων, της Πέτρου Ράλλη και του Αγίου Δημητρίου με στόχο τον προσδιορισμό της επενδυτικής τους ταυτότητας και τη διερεύνηση δυνατοτήτων αξιοποίησης.