BBC: Η Ελλάδα στρατολογεί μασκοφόρους μετανάστες για επαναπροωθήσεις - Τι απαντά η ΕΛΑΣ

Αίσθηση προκαλούν οι σοκαριστικές καταγγελίες που δημοσιεύει το BBC για συστηματικές επαναπροωθήσεις μεταναστών στα ελληνοτουρκικά σύνορα και για εμπλοκή «μισθοφόρων», με το βρετανικό δίκτυο να επικαλείται εσωτερικά αστυνομικά έγγραφα, μαρτυρίες και ανεξάρτητες πηγές.

Σύμφωνα με το BBC, ελληνικές αρχές φέρονται να έχουν στρατολογήσει μετανάστες, προκειμένου να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης άλλων μεταναστών προς την Τουρκία. Σε εσωτερικά έγγραφα που επικαλείται το μέσο, συνοριοφύλακες περιγράφουν ότι η πρακτική αυτή οργανωνόταν και επιβλεπόταν από ανώτερους αξιωματικούς.

Από την πλευρά τους πηγές της ΕΛΑΣ αναφέρουν ότι οι καταγγελίες συνδέονται με ισχυρισμούς για περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023.

Οι σοβαρές καταγγελίες του BBC

Το BBC συγκέντρωσε μαρτυρίες που κάνουν λόγο για ακραία βία. Μετανάστες καταγγέλλουν ότι γδύθηκαν, ληστεύτηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση. Σε εσωτερική κατάθεση, συνοριοφύλακας φέρεται να ανέφερε ότι υπήρχαν πληροφορίες για βιασμούς γυναικών από τους λεγόμενους «μισθοφόρους».

Η περιοχή του Έβρου, που αποτελεί εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι έντονα στρατιωτικοποιημένη και παρακολουθείται στενά. Σύμφωνα με πηγή της αστυνομίας που επικαλείται το BBC, «δεν υπάρχει αξιωματικός που να υπηρετεί στον Έβρο και να μην γνωρίζει ότι πραγματοποιούνται επαναπροωθήσεις».

Οι «μισθοφόροι», σύμφωνα με τα στοιχεία, είναι οι ίδιοι μετανάστες – κυρίως από χώρες όπως η Συρία, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν – οι οποίοι φέρονται να ανταμείβονται με χρήματα, κινητά τηλέφωνα ή ακόμη και έγγραφα που τους επιτρέπουν να συνεχίσουν το ταξίδι τους εντός Ελλάδας.

Σε περιστατικό που εξετάστηκε από το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex, τον Ιούνιο του 2023, ομάδα 10 έως 20 ατόμων φέρεται να ενεργούσε υπό την καθοδήγηση Ελλήνων αξιωματικών. Σύμφωνα με την έκθεση, οι μετανάστες υπέστησαν σωματική και λεκτική κακοποίηση, απειλές βιασμού και θανάτου, καθώς και εξαναγκαστική επιστροφή στην Τουρκία.

Οι ελληνικές αρχές αρνούνται τις κατηγορίες, ενώ δεν απάντησαν αναλυτικά στα ερωτήματα του BBC. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε στο μέσο ότι δεν γνώριζε τις συγκεκριμένες καταγγελίες, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της και ότι η Ευρώπη δεν θα επαναλάβει τα «λάθη» του παρελθόντος σε σχέση με τη μαζική είσοδο μεταναστών.

Η Frontex, από την πλευρά της, απορρίπτει ότι αγνοεί πιθανές παραβιάσεις δικαιωμάτων, τονίζοντας ότι συμβάλλει στη νόμιμη διαχείριση των συνόρων.

Μαρτυρίες μεταναστών που συγκέντρωσε το BBC περιγράφουν ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες. Σύρια γυναίκα ανέφερε ότι συνελήφθη με την οικογένειά της και παραδόθηκε σε μασκοφόρους άνδρες, οι οποίοι αφαίρεσαν προσωπικά αντικείμενα και τους μετέφεραν στον ποταμό Έβρο. Εκεί, όπως κατήγγειλε, εξαναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Τουρκία, ενώ η κόρη της υπέστη ταπεινωτική μεταχείριση.

Άλλος μετανάστης δήλωσε ότι ξυλοκοπήθηκε μέχρι λιποθυμίας και μεταφέρθηκε μαζί με δεκάδες άλλους υπό ασφυκτικές συνθήκες, πριν οδηγηθούν στο ποτάμι και εξαναγκαστούν να επιβιβαστούν σε βάρκες.

Πρώην εμπλεκόμενος, που μίλησε στο BBC, υποστήριξε ότι στρατολογήθηκε υπό πίεση και εξαναγκάστηκε να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης. Όπως ανέφερε, οι αρμοδιότητές του περιλάμβαναν τη μεταφορά μεταναστών και την καταστροφή αντικειμένων για την εξαφάνιση αποδεικτικών στοιχείων.

Σε πειθαρχική διαδικασία το 2024, συνοριοφύλακες φέρονται να παραδέχθηκαν τη χρήση τέτοιων ομάδων, κάνοντας λόγο για «boatmen» και περιγράφοντας ακόμη και χρήση κωδικοποιημένων μηνυμάτων για τον συντονισμό επιχειρήσεων.

Η Ελληνική Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κάνει λόγο για περισσότερα από 100 περιστατικά φερόμενων επαναπροωθήσεων στην περιοχή του Έβρου από το 2020, ενώ νομικές προσφυγές για σοβαρές παραβιάσεις, συμπεριλαμβανομένων καταγγελιών για βιασμό, εξετάζονται σε ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Η απάντηση από την ΕΛΑΣ

Πηγές της ΕΛΑΣ τονίζουν ότι «οι καταγγελίες που δημοσιεύονται σε διεθνές μέσο ενημέρωσης και αφορούν τα χερσαία σύνορα της χώρας, συνδέονται με ισχυρισμούς για περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023».

Σημειώνουν παράλληλα «ότι οι ελληνικές Αρχές έχουν τοποθετηθεί κατ’ επανάληψη τα τελευταία χρόνια επί αντίστοιχων ισχυρισμών, με σαφήνεια και τεκμηρίωση.

Η πάγια θέση της Ελληνικής Αστυνομίας είναι ξεκάθαρη: η προστασία των συνόρων της χώρας πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχες εκθέσεις και δημοσιεύματα βασίζονται κατά κύριο λόγο σε μαρτυρίες και δευτερογενή στοιχεία, τα οποία δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν, ενώ η αξιολόγησή τους στηρίζεται συχνά στη σύγκλιση καταγγελιών και όχι σε αποδεικτικά δεδομένα.

Σε κάθε περίπτωση, οι εν λόγω καταγγελίες λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν, αξιολογούνται και διερευνώνται άμεσα και θεσμικά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας που λειτουργούν τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υπενθυμίζεται ότι, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτελεί σύνθετη πρόκληση, ιδίως σε περιοχές αυξημένης πίεσης, όπως τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα ανταποκρίνεται σε αυτή την ευθύνη με συνέπεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την τήρηση της νομιμότητας και των διεθνών υποχρεώσεών της. Παράλληλα, οι αρμόδιες Αρχές παραμένουν στη διάθεση κάθε θεσμικού φορέα για την παροχή στοιχείων και τη συνδρομή σε κάθε διαδικασία που αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και της αντικειμενικής αποτύπωσης των πραγματικών δεδομένων» καταλήγουν από την ΕΛΑΣ.