Ακρίβεια σε φρούτα και λαχανικά: Το χάσμα από το χωράφι στο ράφι

Η ακρίβεια στην αγορά των φρούτων και των λαχανικών βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης στην πρωινή εκπομπή του OPEN, ΩΡΑ ΕΛΛΑΔΟΣ, με αφορμή τις τιμές σε προϊόντα όπως το καρπούζι και η ντομάτα. Το βασικό ερώτημα που τέθηκε είναι απλό αλλά κρίσιμο: πώς γίνεται ένα προϊόν που ξεκινά από το χωράφι σε χαμηλή τιμή να φτάνει στον καταναλωτή πολύ ακριβότερο;Στη συζήτηση επισημάνθηκε ότι κάθε παραγωγός και κάθε έμπορος δίνει συχνά διαφορετική εξήγηση για τις τιμές. Άλλοι επικαλούνται τις καιρικές συνθήκες, άλλοι τις εξαγωγές, άλλοι την ποιότητα και άλλοι την προσφορά και τη ζήτηση. Το αποτέλεσμα, όμως, για τον καταναλωτή είναι το ίδιο: οι τιμές στα ράφια παραμένουν υψηλές.Ο παραγωγός και έμπορος που μίλησε στην εκπομπή εξήγησε ότι η τιμή ενός προϊόντος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στην περίπτωση της ντομάτας, για παράδειγμα, ανέφερε ότι πριν από λίγες ημέρες η τιμή αγοράς ήταν υψηλότερη, ενώ στη συνέχεια μειώθηκε. Αντίστοιχες διακυμάνσεις υπάρχουν και στο καρπούζι, ανάλογα με την ποιότητα, την ποικιλία, το αν είναι πρώτο ή δεύτερο χέρι και τη γενικότερη εικόνα της αγοράς.Ωστόσο, το μεγάλο πρόβλημα, όπως αναδείχθηκε στη συζήτηση, βρίσκεται στη διαδρομή «από το χωράφι στο ράφι». Όταν ένα προϊόν περνά από τον παραγωγό στον μεσάζοντα και στη συνέχεια στον έμπορο ή στο σούπερ μάρκετ, η τελική τιμή συχνά απομακρύνεται πολύ από την αρχική τιμή παραγωγού.Ο παραγωγός υποστήριξε ότι ο αγρότης είναι ο πιο αδικημένος κρίκος της αλυσίδας, καθώς πουλά συχνά σε χαμηλές τιμές, ενώ το προϊόν φτάνει στον καταναλωτή πολύ ακριβότερο. Από την άλλη πλευρά, οι δημοσιογράφοι τόνισαν ότι ο καταναλωτής είναι επίσης διπλά αδικημένος: πληρώνει υψηλές τιμές και πολλές φορές δεν απολαμβάνει την ποιότητα που περιμένει.Ιδιαίτερη συζήτηση έγινε και για τις εξαγωγές. Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, πολλά από τα καλύτερα προϊόντα φεύγουν στο εξωτερικό, όπου μπορούν να πουληθούν σε καλύτερες τιμές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Ελληνική αγορά να μην παίρνει πάντα την καλύτερη ποιότητα, κάτι που προκαλεί εύλογη αγανάκτηση στους καταναλωτές.Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα με τα καρπούζια. Όπως αναφέρθηκε, πολλές φορές κόβονται νωρίτερα ώστε να φτάσουν στο εξωτερικό και να ωριμάσουν στη διαδρομή. Την ίδια ώρα, στην εγχώρια αγορά οι καταναλωτές συχνά αναζητούν ποιοτικό προϊόν και δεν το βρίσκουν εύκολα.Η συζήτηση πήρε έντονο χαρακτήρα όταν τέθηκε το ζήτημα των μεσαζόντων. Το ερώτημα που κυριάρχησε ήταν γιατί δεν μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια στην αλυσίδα τιμολόγησης. Αν ένα καρπούζι φεύγει από το χωράφι σε μια συγκεκριμένη τιμή, πόσο κοστίζει η μεταφορά του, πόσο το παίρνει ο ενδιάμεσος και πόσο τελικά φτάνει στον πάγκο ή στο ράφι;Σύμφωνα με την ανάλυση που έγινε, σε μια ελεύθερη αγορά δεν είναι εύκολο να επιβληθούν οριζόντια όρια στις τιμές. Ωστόσο, μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερος έλεγχος και διαφάνεια, ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει ποιοι κρίκοι της αλυσίδας αυξάνουν υπερβολικά την τιμή.Το θέμα δεν αφορά μόνο το καρπούζι ή την ντομάτα. Αφορά συνολικά την αγροτική παραγωγή, την επιβίωση των παραγωγών, την ποιότητα των προϊόντων που φτάνουν στην ελληνική αγορά και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.Η συζήτηση ανέδειξε μια πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι πολίτες: ο παραγωγός συχνά δεν αμείβεται δίκαια, ο καταναλωτής πληρώνει ακριβά και στο ενδιάμεσο υπάρχει μια αλυσίδα που παραμένει θολή. Το μεγάλο ζητούμενο είναι να φωτιστεί αυτή η διαδρομή, ώστε να υπάρξει δικαιότερη τιμή και για εκείνον που παράγει και για εκείνον που αγοράζει.