Φοιτητική στέγη: «Φωτιά» τα ενοίκια στην Αθήνα - Αύξηση 164% σε 10 χρόνια

Όλο και πιο αβάσταχτο γίνεται για τις ελληνικές οικογένειες το οικονομικό βάρος της φοιτητικής στέγης στην Ελλάδα, με τις τιμές των ενοικίων να έχουν εκτοξευτεί τα τελευταία χρόνια και τον αριθμό των «φοιτητικών» διαμερισμάτων να συρρικνώνεται διαρκώς.

Μέσα σε μία δεκαετία τα ενοίκια στην Αθήνα, η οποία οδηγεί την... κούρσα μεταξύ των ελληνικών φοιτητουπόλεων έχουν αυξηθεί κατά 164% συγκριτικά με το 2017! Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αξιών της GEOAXIS για τον Σεπτέμβριο του 2026, σύμφωνα με τα οποία, το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί στις έξι πόλεις που εξετάζει η μελέτη μεσοσταθμικά κατά 128% σε αυτό το διάστημα, ενώ μόνο σε σχέση με πέρυσι η άνοδος φτάνει το 7,3%.

Ειδικά στην Αθήνα από τα 4,8 ευρώ ανά τ.μ. τον μήνα το 2017, η διάμεση ζητούμενη τιμή έφτασε το 2026 στα 12,8 ευρώ/τ.μ., ενώ αντίστοιχα στη Θεσσαλονίκη διαμορφώνεται στα 10,9 ευρώ, στην Πάτρα στα 11,3 ευρώ, στο Ηράκλειο στα 10,2 ευρώ, στον Βόλο στα 9,7 ευρώ και στην Κομοτηνή στα 9,1 ευρώ.

Συνολικά για τις έξι πόλεις με βάση τα στοιχεία του 2017 και του 2026, η αύξηση των ζητούμενων τιμών ανέρχεται σε:

• 164% στην Αθήνα,

• 127% στη Θεσσαλονίκη,

• 148% στην Πάτρα,

• 119% στο Ηράκλειο,

• 126% στον Βόλο και

• 84% στην Κομοτηνή.

Η εικόνα μάλιστα αφορά κατά βάση παλαιά ακίνητα. Το τυπικό φοιτητικό διαμέρισμα που εξετάζει η έρευνα έχει επιφάνεια από 30 έως 40 τ.μ., ενώ η ηλικία του κυμαίνεται κατά κανόνα από 30 έως 50 έτη. Στη Θεσσαλονίκη, μάλιστα, η διάμεση ηλικία των εξεταζόμενων διαμερισμάτων φτάνει τα 56 έτη, στην Αθήνα τα 51, ενώ στο Ηράκλειο καταγράφεται η μικρότερη διάμεση ηλικία, στα 20 έτη.

Όπως είναι αναμενόμενο η ραγδαία αύξηση στις τιμές που ζητούνται ανά τ.μ. καθιστά για πολλούς ιδιαίτερα δύσκολη, αν όχι απαγορευτική, την πληρωμή των μηνιαίων ενοικίων. Κι αυτό διότι ένα τυπικό φοιτητικό διαμέρισμα επιφάνειας περίπου 35 - 40 τ.μ. κινείται, σύμφωνα με την έρευνα, σε ενοίκια της τάξης των 350 - 450 ευρώ τον μήνα, χωρίς να υπολογίζονται κοινόχρηστα και άλλες δαπάνες.

Στον Ζωγράφο, για παράδειγμα, ένα τυπικό διαμέρισμα 34 τ.μ. αντιστοιχεί σε ζητούμενο μίσθωμα περίπου 434 ευρώ τον μήνα, ενώ στη Θεσσαλονίκη ένα διαμέρισμα 40 τ.μ. κινείται επίσης στα 434 ευρώ. Στην Πάτρα η αντίστοιχη τιμή είναι 374 ευρώ, στο Ηράκλειο 407 ευρώ, στον Βόλο 329 ευρώ και στην Κομοτηνή 364 ευρώ.

Ακόμα ψηλότερα οι ιδιωτικές φοιτητικές εστίες

Την ίδια στιγμή, η αναδυόμενη αγορά των ιδιωτικών φοιτητικών εστιών κινείται σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Στον Ζωγράφο, το αντίστοιχο κόστος φτάνει τα 590 ευρώ, στη Θεσσαλονίκη τα 580 ευρώ, στην Πάτρα τα 575 ευρώ, στο Ηράκλειο τα 590 ευρώ, ενώ στον Βόλο και την Κομοτηνή τα 460 ευρώ. Το μίσθωμα στις οργανωμένες ιδιωτικές εστίες είναι κατά μέσο όρο περίπου 40% υψηλότερο, ενώ η μισθωμένη επιφάνεια είναι περίπου 30% μικρότερη.

Η διαφορά στα ενοίκια αποδίδεται κυρίως στο γεγονός ότι οι ιδιωτικές εστίες προσφέρουν ένα οργανωμένο πακέτο υπηρεσιών, με λογαριασμούς, καθαρισμό, φύλαξη, internet και χρήση κοινόχρηστων χώρων να περιλαμβάνονται στην τιμή, ενώ τα διαμερίσματα είναι συνήθως πλήρως ανακαινισμένα και επιπλωμένα και βρίσκονται κοντά σε πανεπιστημιακές σχολές ή Μέσα Μαζικής Μεταφοράς.

Λιγότερα σπίτια - Ελάχιστες οι δημόσιες εστίες

Στο μεταξύ την ώρα που τα ενοίκια της φοιτητικής στέγης εκτοξεύονται, τα σπίτια είναι όλο και πιο δυσεύρετα. Η GEOAXIS διαπιστώνει σημαντική συρρίκνωση της διαθέσιμης προσφοράς σε φοιτητικά διαμερίσματα σε σχέση με το 2017, καθώς σημαντικό μέρος του αποθέματος έχει μεταφερθεί οριστικά στη βραχυχρόνια μίσθωση ή έχει πωληθεί στο πλαίσιο του προγράμματος Golden Visa. Η έρευνα μάλιστα εκτιμά ότι η προσφορά φοιτητικών διαμερισμάτων είναι πιθανό να μειωθεί περαιτέρω λόγω της αύξησης της τουριστικής δραστηριότητας.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του Ζωγράφου. Τα ακίνητα που είναι εγγεγραμμένα σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης αυξήθηκαν μέσα σε έναν χρόνο κατά 44%, από 138 σε 199, ενώ σε σχέση με το 2024 η αύξηση φτάνει το 69%, από 118 σε 199 ακίνητα με την εξέλιξη αυτή να αφαιρεί συστηματικά σπίτια από τη μακροχρόνια μίσθωση και, κατ’ επέκταση, από την αγορά στην οποία απευθύνονται οι φοιτητές.

Μπροστά στο αυξημένο κόστος, αλλάζει σταδιακά και η συμπεριφορά των φοιτητών. Η έρευνα καταγράφει αύξηση εκείνων που επιλέγουν τη συγκατοίκηση, προκειμένου να μοιράζονται τα έξοδα. Παράλληλα, η πλειοψηφία εξακολουθεί να αναζητά όσο το δυνατόν παλαιότερα και οικονομικότερα διαμερίσματα. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται το ενδιαφέρον για μεγαλύτερα διαμερίσματα, τα οποία μπορούν να μοιραστούν περισσότεροι φοιτητές. Σύμφωνα με τη GEOAXIS, τα μεγαλύτερα ακίνητα εμφανίζουν πλέον σταδιακά χαμηλότερο ρίσκο διάθεσης.

Την ίδια ώρα, η αγορά κινείται προς ένα νέο μοντέλο: τις οργανωμένες ιδιωτικές φοιτητικές εστίες. Μεγάλες εταιρείες του real estate, κατασκευαστικές, επενδυτές, funds και ιδιώτες στρέφονται στη δημιουργία κατοικιών που λειτουργούν στα πρότυπα των ιδιωτικών εστιών, καθώς η προσφορά επιπλέον υπηρεσιών μπορεί να αποφέρει υψηλότερα έσοδα.

Η τάση δικαιολογείται όχι μόνο από την αυξημένη ζήτηση, αλλά και την ανεπαρκή προσφορά στέγης στις δημόσιες φοιτητικές εστίες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στρατηγικής Φοιτητικής Στέγασης 2026 - 2035 του υπουργείου Παιδείας, σήμερα λειτουργούν στην Ελλάδα περίπου 9.200 κλίνες σε δημόσιες φοιτητικές εστίες. Η δυναμικότητα αυτή καλύπτει μόλις το 4,6% των περίπου 200.000 φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους.

Το ποσοστό αυτό αποτυπώνει και την απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τον ευρωπαϊκό μέσο όπου το αντίστοιχο ποσοστό εκτιμάται μεταξύ 15% και 18%.

8.609 νέες κλίνες μέσω ΣΔΙΤ

Δεδομένων των αναγκών την περίοδο αυτή επιχειρείται η ανάπτυξη νέων φοιτητικών εστιών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), αλλά και η ανακαίνιση υφιστάμενων υποδομών.

Σύμφωνα με την έκθεση, έχουν δρομολογηθεί έργα σε σειρά πανεπιστημίων, με διαφορετικό βαθμό ωρίμανσης. Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής προβλέπονται 1.100 κλίνες, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας 750, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης 4.846, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 700, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 763 και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο 450 κλίνες. Ειδικά για το Πανεπιστήμιο Κρήτης προβλέπονται συνολικά 4.846 κλίνες, εκ των οποίων 2.710 στο Ρέθυμνο και 2.136 στο Ηράκλειο.

Επιπλέον, το Πάντειο Πανεπιστήμιο βρίσκεται ήδη σε φάση ριζικής ανακατασκευής του κτιρίου των φοιτητικών κατοικιών, με δυναμικότητα περίπου 170 κλινών και στόχο λειτουργίας το ακαδημαϊκό έτος 2027 - 2028.

Εφόσον ολοκληρωθούν οι σχετικές συμφωνίες, οι νέες υποδομές εκτιμάται ότι θα μπορούν να φιλοξενήσουν 8.609 φοιτητές, ενώ ο στόχος του υπουργείου Παιδείας είναι να φτάσουν οι διαθέσιμες κλίνες τις 10.000 μέσα στην επόμενη πενταετία, μέσω νέων εστιών και πλήρους αξιοποίησης των υφιστάμενων υποδομών.

Η αλλαγή ωστόσο δεν πρέπει να αναμένεται άμεσα. Η ίδια η έκθεση επισημαίνει ότι δεν υπάρχει ασφαλής πρόβλεψη για το πότε τα έργα ΣΔΙΤ θα περάσουν από τη διαδικασία σχεδιασμού και ωρίμανσης στην υλοποίηση και στη συνέχεια στη λειτουργία. Μεταξύ των παραγόντων που προκαλούν καθυστερήσεις αναφέρονται η γραφειοκρατία, η αδυναμία των πανεπιστημίων να υποστηρίξουν τεχνικά τα έργα λόγω έλλειψης τεχνικών υπηρεσιών, αλλά και η αύξηση του κόστους των πρώτων υλών και της ενέργειας.

Και όλα αυτά την ώρα που σύμφωνα με τη GEOAXIS, εκτιμάται ότι η ανοδική πορεία των μισθωτικών αξιών πιθανότατα θα συνεχιστεί, καθώς η προσφορά παραμένει περιορισμένη σε σχέση με τη ζήτηση.

Η έρευνα μάλιστα καταγράφει μεταβολή στη συμπεριφορά των υποψηφίων φοιτητών με πολλούς να συνδέουν την επιλογή σπουδών όλο και περισσότερο με την έδρα του πανεπιστημίου και όχι αποκλειστικά με το γνωστικό αντικείμενο, γεγονός που εκτιμάται ότι θα ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση γύρω από τα μεγάλα πανεπιστήμια, μειώνοντάς τη στην περιφέρεια.