Τηλεματική ΟΑΣΑ: Σύμβαση «γέφυρα» 3 εκατ. ευρώ για να αποφευχθεί νέο «μαύρο» - Το παρασκήνιο του αδιεξόδου

Το πράσινο φως σε ολιγόμηνη σύμβαση άναψε η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) στον ΟΑΣΑ ώστε αυτή να λειτουργήσει ως «γέφυρα» προκειμένου να μην πέσει... μαύρο στην τηλεματική λεωφορείων και τρόλεϊ μετά τη λήξη του αρχικού πολυετούς ΣΔΙΤ πριν από λίγες ημέρες.

Ελάχιστες εβδομάδες μετά το τετραήμερο μπλακ άουτ, το οποίο αποδόθηκε από τον Οργανισμό σε κυβερνοεπίθεση, το σύστημα ενημέρωσης του επιβατικού κοινού σε πραγματικό χρόνο αντιμετώπιζε τον κίνδυνο διακοπής εξαιτίας της λήξης της σύμβασης με τον ανάδοχο. Μολονότι η προηγούμενη σύμβαση ήταν 12ετής και ο ΟΑΣΑ είχε ξεκινήσει την προετοιμασία της διαγωνιστική διαδικασίας για την επόμενη ημέρα της τηλεματικής από τα τέλη του 2024, τελικώς κατάφερε να βγάλει στον αέρα τον διαγωνισμό μόλις στο παρα πέντε της λήξης της προηγούμενης σύμβασης, τον περασμένο Φεβρουάριο.

Στο περιορισμένο διάστημα έως και σήμερα ο διαγωνισμός για νέο ανάδοχο δεν ολοκληρώθηκε με αποτέλεσμα ο ΟΑΣΑ να απευθυνθεί στην ΕΑΔΗΣΥ προκειμένου να εγκρίνει απευθείας ανάθεση ύψους 3,06 εκατομμυρίων ευρώ με διάρκεια εννέα μηνών και προτεινόμενο τον υφιστάμενο ανάδοχο Advanced Transport Telematics.

Μένει να φανεί εάν οι εννέα μήνες θα αποδειχθούν αρκετοί, δεδομένου ότι πολλά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά. Ο μεγάλος διαγωνισμός των 36,8 εκατ. ευρώ για τη λειτουργία της τηλεματικής για πέντε χρόνια βρίσκεται ακόμα σε εκκρεμότητα μετά την προσφυγή που έχει κατατεθεί και την αίτηση ακύρωσης, ενώ παράλληλα είναι σε εξέλιξη και διαιτητική διαδικασία για τις εκκρεμότητες της προηγούμενης σύμβασης.

Υπενθυμίζεται ότι το ΣΔΙΤ της τηλεματικής είχε υπογραφεί το 2014 με διάρκεια 12 ετών, έως τις 30 Ιουνίου 2026, και αφορούσε τη λειτουργία του συστήματος σε 2.000 οχήματα και 1.000 στάσεις. Το ανώτατο συνολικό άθροισμα της χρηματοδότησης της αναθέτουσας αρχής και της καθαρής παρούσας αξίας των ετήσιων ενιαίων χρεώσεων είχε οριστεί σε 52 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Η τηλεματική παρέχει στοιχεία θέσης των οχημάτων σε πραγματικό χρόνο, δυνατότητα συντονισμό του στόλου, εποπτεία εκτέλεσης των δρομολογίων και πληροφόρηση του επιβατικού κοινού.

Στο αίτημα προς την ΕΑΔΗΣΥ, ενόψει της λήξης του ΣΔΙΤ, ο ΟΑΣΑ ανέφερε ότι η μελέτη σκοπιμότητας για τον διαγωνισμό που βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη, ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και επελέγη η λύση της πλήρους εξωτερικής ανάθεσης μέσω πενταετούς συμφωνίας - πλαισίου. Η διακήρυξη δημοσιεύθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2026, με προϋπολογισμό 36.77 ευρώ πλέον ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένου δικαιώματος προαίρεσης έως 25%.

Πώς φτάσαμε στην καθυστέρηση

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο ίδιος ο ΟΑΣΑ στην ΕΑΔΗΣΥ, η διαδικασία καθυστέρησε αρχικά λόγω της ανάγκης αναμόρφωσης του προϋπολογισμού. Ο αρχικός προϋπολογισμός ανερχόταν σε 22,92 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με τον Οργανισμό, χρειάστηκε να αναθεωρηθεί λόγω της συνεχούς αύξησης των τηλεματικών στάσεων. Ο τελικός προϋπολογισμός διαμορφώθηκε στα 36,77 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της προαίρεσης.

Ο ΟΑΣΑ επικαλείται επίσης και την αλλαγή στη διοίκησή του, καθώς στις 2 Ιανουαρίου τοποθετήθηκε νέος διευθύνων σύμβουλος και, σύμφωνα με τον Οργανισμό, χρειάστηκε να ενημερωθεί πριν ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις για τις δημόσιες συγκοινωνίες.

Τα προβλήματα όμως δεν σταμάτησαν εκεί, αφού υπήρξε δικαστική και διοικητική εμπλοκή του διαγωνισμού. Η Netcompany - Άκτωρ υπέβαλε τον περασμένο Ιούνιο προδικαστική προσφυγή κατά απόφασης του ΔΣ του ΟΑΣΑ, με την οποία είχε απορριφθεί η προσφορά της και είχε γίνει δεκτή η προσφορά της ένωσης LINK TECHNOLOGIES SA - AMCO ABEE. Η ΕΑΔΗΣΥ έκανε δεκτή την προσφυγή, ενώ ακολούθησε αίτηση ακύρωσης που είχε ως αποτέλεσμα να παραταθεί περαιτέρω ο χρόνος ολοκλήρωσης του διαγωνισμού.

Παράλληλα με τον νέο διαγωνισμό, ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα του εξοπλισμού της υφιστάμενης τηλεματικής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο ΟΑΣΑ, 500 από τα 2.000 συστήματα τηλεματικής των οχημάτων δεν είχαν αντικατασταθεί με την εκκρεμότητα αυτή που συνδέεται με τις συμβατικές υποχρεώσεις του αρχικού ΣΔΙΤ και αφορά τον εξοπλισμό και τον υπολειπόμενο χρόνο ζωής του να έχει οδηγηθεί σε διαιτητικό δικαστήριο. Ο ΟΑΣΑ έχει υποστηρίξει ότι οι ήδη αμειφθείσες αλλά μη εκτελεσθείσες συμβατικές υποχρεώσεις, με ελάχιστο παράδειγμα την αντικατάσταση των 500 συστημάτων, δεν μπορούν από τεχνική άποψη να διαχωριστούν από τη λειτουργία του συστήματος τηλεματικής.

Ο ΟΑΣΑ επικαλείται ακόμη έναν παράγοντα που συνέβαλε, κατά τους ισχυρισμούς του, στη διαμόρφωση της σημερινής κατάστασης και αφορά την ανανέωση του στόλου της ΟΣΥ με νέα λεωφορεία αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, ηλεκτρικά και CNG, γεγονός που επέβαλε την κατά προτεραιότητα αποξήλωση εξοπλισμού τηλεματικής από αποσυρόμενα λεωφορεία και την εγκατάστασή του στα νέα οχήματα. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, αυτό μετέθεσε την ολοκλήρωση άλλων συμβατικών υποχρεώσεων και συνέβαλε σε περαιτέρω καθυστερήσεις.

Οπως υποστήριξε ο ΟΑΣΑ, ακόμη και προσωρινή διακοπή της τηλεματικής θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στην ασφάλεια και την οργάνωση των συγκοινωνιών, στην ενημέρωση των επιβατών σε πραγματικό χρόνο, στην εποπτεία του συγκοινωνιακού έργου και στην επικοινωνία του κέντρου επιχειρήσεων με τους οδηγούς. Επικαλέστηκε επίσης τις ιδιαίτερες συνθήκες της περιόδου, λόγω της αυξημένης επιβατικής κίνησης και της έναρξης του νέου σχολικού και ακαδημαϊκού έτους.

Η Αρχή δέχθηκε ότι υπάρχει ανάγκη για αδιάλειπτη λειτουργία του συστήματος και ότι, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, δεν μπορούσε να καλυφθεί εγκαίρως μέσω των τακτικών διαδικασιών. Στη Γνώμη της μάλιστα σημειώνει ότι η μηνιαία χρέωση της σύμβασης - γέφυρα είναι χαμηλότερη από τη μηνιαία ενιαία χρέωση του υφιστάμενου ΣΔΙΤ που ανερχόταν σε 391.770,19 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Παράλληλα, έκρινε ότι και η διάρκεια των εννέα μηνών βρίσκεται στο απολύτως απαραίτητο μέτρο για την κάλυψη των αναμενόμενων καθυστερήσεων στον διαγωνισμό.