Συναγερμός για τη ρύπανση του αέρα - 14 ελληνικές πόλεις στη λίστα

Εφιαλτικά είναι τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) για την ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα, καθώς και οι 14 πόλεις της χώρας βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν αποτελεί μεμονωμένο πρόβλημα ενός ή δύο αστικών κέντρων, αλλά μια γενικευμένη «πληγή» για τη χώρα, με άμεσο αντίκτυπο στη δημόσια υγεία.Και οι 14 ελληνικές πόλεις που συμπεριλήφθηκαν στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση (μεταξύ 761 πόλεων) κατατάσσονται στο χειρότερο 30% της Ευρώπης όσον αφορά τον εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας από τη μακροχρόνια έκθεση στους ρύπους.Το «μαύρο» ρεκόρ των ελληνικών πόλεων.

Η ακτινογραφία των δεδομένων αποκαλύπτει ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο απ' όσο φαίνεται: 6 στις 14 ελληνικές πόλεις βρίσκονται στο χειρότερο 10% της Ευρώπης.10 στις 14 πόλεις κατατάσσονται στο χειρότερο 20%. Ακόμη και τα Χανιά, που σημειώνουν την καλύτερη επίδοση στη χώρα, καταλαμβάνουν μόλις την 540ή θέση στις 761.

Στον «πάτο» της ευρωπαϊκής λίστας φιγουράρουν τα Ιωάννινα, τα οποία βρίσκονται στην 754η θέση (μόλις επτά θέσεις πριν το τέλος). Ακολουθεί η Αθήνα στην 745η θέση, η Θεσσαλονίκη στην 729η και η Λάρισα στην 726η.

Η κατάταξη των 14 ελληνικών πόλεων

Ιωάννινα 754

Αθήνα 745

Θεσσαλονίκη 729

Λάρισα 726

Τρίκαλα 697

Βόλος 654

Χανιά 540 (Η καλύτερη ελληνική επίδοση)

Λοιπές πόλεις στη λίστα: Σέρρες, Ηράκλειο, Πάτρα, Ξάνθη, Καβάλα, Κατερίνη, Καλαμάτα.

Ο «αόρατος» εχθρός και η απειλή για την υγεία

Η αξιολόγηση του EEA αφορά τη μακροχρόνια έκθεση του πληθυσμού σε τρεις κύριους ατμοσφαιρικούς ρύπους:Λεπτά αιωρούμενα σωματίδια ($PM_{2.5}$): Εισχωρούν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και συνδέονται άμεσα με καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις.

Πηγές τους είναι η οικιακή θέρμανση (κυρίως η καύση ξύλου στα τζάκια), οι βιομηχανίες και οι μεταφερόμενοι ρύποι.Διοξείδιο του αζώτου ($NO_2$): Παράγεται από τις διεργασίες καύσης, με κύριο υπαίτιο την οδική κυκλοφορία.Όζον ($O_3$): Σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα μέσω φωτοχημικών αντιδράσεων.

Το επικίνδυνο στοιχείο με την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι πως είναι «αόρατη». Ο αέρας μπορεί να φαίνεται καθαρός στο μάτι, αλλά να παραμένει επιβαρυμένος με συγκεντρώσεις που βλάπτουν σταδιακά τον οργανισμό.

182.000 πρόωροι θάνατοι στην ΕΕ

Για το 2023 εκτιμάται ότι 182.000 πρόωροι θάνατοι στην ΕΕ συνδέονται με τα $PM_{2.5}$, 34.000 με το $NO_2$ και 63.000 με το όζον.Εφιαλτική πρόβλεψη για την Αττική έως το 2090.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο παρόν. Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι η θνησιμότητα που συνδέεται με τη ρύπανση στην Ελλάδα ενδέχεται να αυξηθεί τις επόμενες δεκαετίες, παρά τις όποιες βελτιώσεις στην ποιότητα του αέρα, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Στην Αττική, οι θάνατοι που σχετίζονται με την έκθεση σε $PM_{2.5}$ εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τους 6.000 ετησίως έως το 2090, ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο.Δεν αναπνέουν όλες οι γειτονιές τον ίδιο αέρα.

Ένα από τα κρίσιμα ευρήματα είναι ότι η ποιότητα του αέρα διαφέρει σημαντικά ακόμα και μέσα στην ίδια πόλη. Η πυκνή δόμηση, η γειτνίαση με μεγάλους οδικούς άξονες ή βιομηχανίες και η τοπική γεωμορφολογία δημιουργούν «μικροκλίματα» ρύπανσης.

Για τον λόγο αυτό, ο EEA χρησιμοποιεί πλέον μοντέλα με χωρική ανάλυση έως 1x1 χιλιόμετρο. Η τεχνολογία παρέχει σήμερα τη δυνατότητα εγκατάστασης πυκνών δικτύων αισθητήρων που καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τους ρύπους.

Το ζητούμενο πλέον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την Πολιτεία είναι να περάσουν από την απλή καταγραφή στην άμεση δράση: με καθαρότερες μετακινήσεις, βιώσιμη θέρμανση και έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών πριν το πρόβλημα φτάσει στο απροχώρητο.