Τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία: Κανόνες για αλγόριθμους και πλατφόρμες στο νομοσχέδιο Κεραμέως

Νέο πλαίσιο για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των αλγορίθμων στην αγορά εργασίας προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με νομοσχέδιο που παρουσίασε η Νίκη Κεραμέως στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια σε συνέντευξη Τύπου.

Το σχέδιο νόμου βάζει όρια στην ανεξέλεγκτη χρήση τεχνολογιών αλγοριθμικής διαχείρισης, με έμφαση στις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας. Κεντρικός στόχος είναι η διαφάνεια στις διαδικασίες που επηρεάζουν εργαζόμενους και απασχολούμενους, καθώς και η ύπαρξη ανθρώπινης εποπτείας σε σημαντικές αποφάσεις για την εργασιακή τους κατάσταση.

Στη συνέντευξη Τύπου συμμετείχε και ο γενικός γραμματέας Νίκος Μηλαπίδης, ενώ η υπουργός ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμο εργαλείο για την παραγωγικότητα, αλλά χρειάζονται «δικλείδες ασφαλείας» για την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας.

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Το νομοσχέδιο φέρει τον τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 και λοιπές διατάξεις».

Με αυτό θεσπίζεται πλαίσιο υποχρεώσεων για τις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας. Οι βασικές προβλέψεις αφορούν τη διαφάνεια και την ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης, την προστασία προσωπικών δεδομένων, τον ορθό προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Η Νίκη Κεραμέως σημείωσε ότι η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών πρέπει να γίνεται με όρους διαφάνειας. Όπως είπε, το νομοσχέδιο επιδιώκει να διασφαλίσει αυτή την αρχή, μεταξύ άλλων μέσω της ανθρώπινης εποπτείας της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες και μέσω πρωτοβουλιών για την προστασία των εργαζομένων σε αυτές.

Αλγοριθμική διαχείριση

Ο πρώτος άξονας του σχεδίου νόμου αφορά την αλγοριθμική διαχείριση στην εργασία. Όπως ανακοινώθηκε, για πρώτη φορά τίθενται κανόνες στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων στην αγορά εργασίας.

Οι ρυθμίσεις ενισχύουν τη διαφάνεια γύρω από τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν εργαζόμενους ή απασχολούμενους. Προβλέπεται, επίσης, ανθρώπινη εποπτεία στη λήψη σημαντικών αποφάσεων για την εργασιακή κατάσταση, ώστε οι αποφάσεις αυτές να μην βασίζονται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες.

Στόχος είναι οι απασχολούμενοι να ενημερώνονται αποτελεσματικότερα για τις διαδικασίες και τα κριτήρια με βάση τα οποία λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν, ιδίως όταν αυτές έχουν ουσιαστική επίδραση στην εργασιακή τους κατάσταση. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Εργαζόμενοι σε πλατφόρμες

Ο δεύτερος άξονας αφορά ευρύτερα τη βελτίωση των όρων εργασίας για όσους απασχολούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, αλλά και την ενίσχυση της προστασίας των αποδεκτών των υπηρεσιών που παρέχουν οι πλατφόρμες.

Το υπουργείο επιδιώκει τον ορθό προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης των προσώπων που παρέχουν εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Παράλληλα, προωθείται η βελτίωση της διαφάνειας στην παροχή υπηρεσιών μέσω αυτών των πλατφορμών.

Στο σχέδιο νόμου περιλαμβάνεται επίσης η ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, η διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και η βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Διαβούλευση με κοινωνικούς εταίρους

Κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου πραγματοποιείται διαβούλευση με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και εκπροσώπους του κλάδου. Όπως έγινε γνωστό, δεκάδες σχόλια έχουν ήδη ενσωματωθεί στο υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου, ενώ ο διάλογος συνεχίζεται.

Το υπουργείο περιγράφει το νομοσχέδιο ως προσπάθεια διαμόρφωσης συνεκτικού ρυθμιστικού πλαισίου για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η προστασία των εργαζομένων, η διαφάνεια, η δίκαιη μεταχείριση και η διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.