Η Ελλάδα αποκτά «μάτια» στο Διάστημα: Το σχέδιο για 28 δορυφόρους και η νέα εποχή των Ενόπλων Δυνάμεων

Από το παλιό μοντέλο «C4I» στη νέα εποχή του «C5 ISRT» περνούν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με το Διάστημα να αποκτά πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στον αμυντικό σχεδιασμό της χώρας.

Δορυφόροι που θα λειτουργούν ως «μάτια» πάνω από κρίσιμες περιοχές, πληροφορίες που θα φτάνουν άμεσα στα στρατιωτικά επιτελεία, ασφαλείς επικοινωνίες και τεχνητή νοημοσύνη συνθέτουν τη νέα αρχιτεκτονική που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα παρακολουθεί απειλές, λαμβάνει αποφάσεις και συντονίζει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις.

Πρόκειται για μια σημαντική μετάβαση, με την οποία η χώρα πλέον επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία, μεταφέροντας τη «μάχη» της πληροφορίας πέρα από την ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα ...μέχρι το Διάστημα.

Με επίκεντρο τη δημιουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας, που εγκαινιάστηκε χθες παρουσία του υπουργού Νίκου Δένδια, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θέτει σε εφαρμογή έναν φιλόδοξο σχεδιασμό που περιλαμβάνει την αξιοποίηση 16 δορυφόρων χαμηλής τροχιάς, την ανάπτυξη ακόμη 12 δορυφόρων επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών, καθώς και την απόκτηση στρατιωτικού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου ελληνικής ιδιοκτησίας.

Στον πυρήνα της νέας προσέγγισης βρίσκεται η δυνατότητα συλλογής, επεξεργασίας και άμεσης διανομής δεδομένων από το Διάστημα προς τις στρατιωτικές μονάδες, με στόχο την ταχύτερη λήψη αποφάσεων και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση απειλών.

Η νέα Διοίκηση αποτελεί βασικό κομμάτι της «Ατζέντας 2030» και της προσπάθειας προσαρμογής της ελληνικής άμυνας στις απαιτήσεις των σύγχρονων πολυχωρικών επιχειρήσεων.

Τα διδάγματα από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή

Η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων στο Διάστημα δεν αποτελεί πλέον κάτι μακρινό, αντίθετα είναι μια επιχειρησιακή αναγκαιότητα, όπως καταδεικνύουν οι σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις.

Τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία όσο και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των δορυφορικών επικοινωνιών, της επιτήρησης, της πλοήγησης και των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

Η πρόσβαση σε αξιόπιστα δορυφορικά δεδομένα επιτρέπει στις στρατιωτικές δυνάμεις να παρακολουθούν κινήσεις, να εντοπίζουν απειλές και να συντονίζουν επιχειρήσεις σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο.

Αντίστοιχα, η διακοπή ή η παρεμβολή δορυφορικών υπηρεσιών μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις επικοινωνίες και στον επιχειρησιακό συντονισμό, επηρεάζοντας άμεσα την εξέλιξη μιας στρατιωτικής αναμέτρησης.

Δεν είναι τυχαίο ότι χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία έχουν ήδη συγκροτήσει εξειδικευμένες στρατιωτικές διοικήσεις για το Διάστημα, ενώ το ΝΑΤΟ το έχει αναγνωρίσει ως ξεχωριστό επιχειρησιακό τομέα.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα επιχειρεί να δημιουργήσει τις απαραίτητες υποδομές ώστε να διαθέτει μεγαλύτερη αυτονομία και ανθεκτικότητα σε ένα πεδίο που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την εθνική ασφάλεια.

Από την εξάρτηση από ξένους παρόχους στην εθνική αυτονομία

Όπως επισήμανε ο Νίκος Δένδιας, η Ελλάδα εξακολουθεί ακόμα να προμηθεύεται σημαντικό μέρος των συγκεκριμένων υπηρεσιών από το εξωτερικό, γεγονός που δημιουργεί επιχειρησιακούς περιορισμούς.

«Μέχρι σήμερα, αγοράζουμε αυτές τις υπηρεσίες από ξένους και αυτό, βεβαίως, δεν αρκεί», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η δορυφορική πληροφορία να βρίσκεται υπό ελληνική ιδιοκτησία και να ενσωματώνεται απευθείας στα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.

Η επιδίωξη αυτή συνδέεται με τη μετάβαση από το υφιστάμενο μοντέλο C4I στη νέα αρχιτεκτονική C5 ISRT, που συνδυάζει τη διοίκηση, τον έλεγχο, την υπολογιστική επεξεργασία, τις επικοινωνίες, τον κυβερνοχώρο, τις πληροφορίες, την επιτήρηση, την αναγνώριση και τη στοχοποίηση.

Στην πράξη, ο στόχος είναι οι πληροφορίες που συλλέγονται από δορυφόρους και αισθητήρες να μεταφέρονται και να αξιοποιούνται ταχύτατα από πολεμικά πλοία, αεροσκάφη και χερσαίες μονάδες, δημιουργώντας μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα.

Ο σχεδιασμός για 12 νέους δορυφόρους

Μέχρι στιγμής η Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει, σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 16 οπτικούς δορυφόρους χαμηλής τροχιάς, διττής χρήσης, οι οποίοι εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό αξιοποίησης διαστημικών τεχνολογιών.

Ωστόσο, οι υπάρχουσες δυνατότητες κρίνονται ανεπαρκείς για την πλήρη κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών.

Για τον λόγο αυτό, προβλέπεται η ανάπτυξη επιπλέον 12 δορυφόρων, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν έξι δορυφόρους οπτικής παρατήρησης, τρεις συλλογής ηλεκτρονικών σημάτων (SIGINT) που λειτουργούν ως «αυτιά» στο διάστημα και τρεις δορυφόρους ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR). Οι τελευταίοι μπορούν να «βλέπουν» μέσα από πυκνά σύννεφα, ομίχλη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς τα μικροκύματα διαπερνούν την ατμόσφαιρα.

Ο συνδυασμός διαφορετικών τεχνολογιών επιδιώκει να εξασφαλίσει δυνατότητα επιτήρησης υπό διαφορετικές καιρικές συνθήκες, καθώς οι δορυφόροι ραντάρ μπορούν να παρέχουν δεδομένα ακόμη και όταν η οπτική παρατήρηση περιορίζεται από τη νέφωση ή την ομίχλη.

Τεχνητή νοημοσύνη και έγκαιρη προειδοποίηση

Η αποστολή της νέας Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος δεν περιορίζεται στη διαχείριση δορυφορικών δεδομένων. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης η επιτήρηση του διαστημικού περιβάλλοντος, η έγκαιρη προειδοποίηση για πιθανές απειλές και η υποστήριξη των στρατιωτικών επικοινωνιών και της πλοήγησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για ενσωμάτωση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στη νέα επιχειρησιακή αρχιτεκτονική. Η αξιοποίηση τέτοιων τεχνολογιών μπορεί να επιταχύνει την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων από δορυφόρους και άλλους αισθητήρες, επιτρέποντας τον ταχύτερο εντοπισμό μεταβολών και πιθανών απειλών.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος που δεν θα περιορίζεται στη συλλογή πληροφοριών, αλλά θα μπορεί να τις μετατρέπει σε άμεσα αξιοποιήσιμη επιχειρησιακή γνώση.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη διακλαδική λειτουργία της Διοίκησης, καθώς οι διαστημικές δυνατότητες θα υποστηρίζουν το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων και όχι αποκλειστικά την Πολεμική Αεροπορία.

MILSATCOM: Το σχέδιο για ελληνικό στρατιωτικό δορυφόρο

Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει η ανάπτυξη ασφαλών στρατιωτικών δορυφορικών επικοινωνιών, με βασικό άξονα το Εθνικό Πρόγραμμα MILSATCOM.

Ο Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) προβλέπει την απόκτηση γεωστατικού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου στρατιωτικών προδιαγραφών, ο οποίος θα λειτουργεί υπό εθνικό επιχειρησιακό έλεγχο.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ελληνικής ιδιοκτησίας, που θα περιλαμβάνει τον δορυφόρο, τις επίγειες εγκαταστάσεις και το δίκτυο επικοινωνιών, περιορίζοντας την ανάγκη προσφυγής σε υπηρεσίες τρίτων.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα ενισχύει τη συμμετοχή της στα ευρωπαϊκά διαστημικά προγράμματα.

Στην Αττική έχει επιλεγεί να εγκατασταθεί ένας από τους δύο ευρωπαϊκούς κόμβους του GOVSATCOM, ο οποίος θα υποστηρίζει ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες, κρίσιμες υποδομές και επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων.

Παράλληλα, η συμμετοχή στο πρόγραμμα ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας IRIS² συνδέεται με τον σχεδιασμό απόκτησης τριών τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων μέσης τροχιάς.

Ο ρόλος της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας

Σημαντικό ρόλο και σε αυτό το πρόγραμμα θα παίξει η ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας, ώστε η χώρα να αποκτήσει δυνατότητες υποστήριξης, συντήρησης και εξέλιξης διαστημικών συστημάτων.

Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται η λειτουργία υποδομής συναρμολόγησης, ενσωμάτωσης και δοκιμών διαστημικού υλικού στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ).

Η συγκεκριμένη υποδομή δημιουργεί προϋποθέσεις ώστε και άλλες ελληνικές επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας να συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά, ενώ παράλληλα ενισχύει τις δυνατότητες εκτέλεσης εξειδικευμένων εργασιών μέσα στη χώρα.

Η συνεργασία με εγχώριες επιχειρήσεις της αμυντικής και διαστημικής βιομηχανίας, ερευνητικά ιδρύματα και διεθνείς εταίρους αποτελεί έναν ακόμη άξονα του σχεδιασμού, με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων.