Ελλάδα|18.11.2026 05:20

Αθήνα: Τελευταία μεταξύ 40 ευρωπαϊκών πόλεων στην ποιότητα του αέρα

Μαρία Λιλιοπούλου

Στην τελευταία θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης για την ποιότητα του αέρα βρίσκεται η Αθήνα, σύμφωνα με τη νέα έρευνα «Free to Breathe» της Clean Cities, η οποία αξιολόγησε 40 μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις ως προς τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, την πρόοδο που έχουν σημειώσει την τελευταία δεκαετία και τα μέτρα που εφαρμόζουν για τον περιορισμό των εκπομπών από τις μεταφορές.

Με τη μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου (NO2) και τη μικρότερη πρόοδο στη μείωσή του κατά την τελευταία δεκαετία, η ελληνική πρωτεύουσα συγκεντρώνει μόλις 13,8 βαθμούς σε σύνολο 60 και επίδοση F.

Ειδικά σε ό, τι αφορά το διοξείδιο του αζώτου (NO2), η Αθήνα εμφανίζεται να έχει μέση συγκέντρωση 37,6 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο (μg/m³), την υψηλότερη μεταξύ των 40 πόλεων που αξιολογήθηκαν. Βάζοντας μάλιστα στην εξίσωση και την πρόοδο των τελευταίων ετών, η εικόνα «γκριζάρει» ακόμα περισσότερο, καθώς βάσει των στοιχείων της έρευνας, η συγκέντρωση του συγκεκριμένου ρύπου μειώθηκε μόλις κατά 9,3% σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, όταν ο μέσος όρος μείωσης στις πόλεις που εξετάστηκαν διαμορφώθηκε στο 35,1%, ενώ στην Κοπεγχάγη, τη Στοκχόλμη και τη Στουτγάρδη η μείωση πλησίασε το 50%.

Στην προτελευταία θέση βρίσκεται το Τορίνο με 33,4 μg/m³ και το Βουκουρέστι με 32,2 μg/m³, με την επίδοση της Αθήνας να είναι σχεδόν διπλάσια από εκείνη της Στοκχόλμης, όπου η αντίστοιχη συγκέντρωση διαμορφώνεται σε 10,5 μg/m³. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου στην Αθήνα βρίσκεται πολύ κοντά στο σημερινό ετήσιο ευρωπαϊκό όριο των 40 μg/m³, το οποίο ισχύει από το 2010, υπερβαίνει όμως σημαντικά το νέο όριο των 20 μg/m³ που θα τεθεί σε εφαρμογή το 2030.

Να σημειωθεί ότι ο συγκεκριμένος ρύπος συνδέεται κυρίως με την καύση καυσίμων στους κινητήρες των οχημάτων, με τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα να αποτελούν ιδιαίτερα σημαντική πηγή εκπομπών. Για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με την έκθεση, οι οδικές μεταφορές ευθύνονται για περίπου το ήμισυ των εκπομπών οξειδίων του αζώτου στις ευρωπαϊκές πόλεις.

Προβληματική είναι η εικόνα και για τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 που συμληρώνουν το κοκτέιλ των ρύπων με τη μέση συγκέντρωση στην Αθήνα να υπολογίζεται σε 13,2 μg/m³. Ως προς τον συγκεκριμένο ρύπο, η πρωτεύουσα μπορεί να μην καταγράφει τη χειρότερη επίδοση, ωστόσο βρίσκεται πάνω από το νέο ετήσιο όριο της ΕΕ, που θα εφαρμοστεί από το 2030 και είναι 10 μg/m³. Χαμηλότερα στην κατάταξη βρεθηκαν το Μιλάνο, με 19,5 μg/m³, και το Τορίνο, με 18,7 μg/m³.

Η έρευνα αξιολογεί τις πόλεις με βάση τέσσερις δείκτες, τα σημερινά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη συμμόρφωση με τα νέα όρια της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Ποιότητα του Ατμοσφαιρικού Αέρα (AAQD), τη μεταβολή των συγκεντρώσεων των ρύπων κατά την τελευταία δεκαετία και την εφαρμογή πολιτικών για καθαρότερες μεταφορές.

Από τις 40 πόλεις, μόνο η Κοπεγχάγη, η ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης και η ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι πληρούν ήδη και τα τέσσερα όρια που θα ισχύσουν από το 2030 για το NO2 και τα PM2.5. Αντίθετα, 37 πόλεις υπερβαίνουν τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα όρια, ενώ 18 δεν συμμορφώνονται με κανένα από αυτά. Στις τελευταίες θέσεις, μαζί με την Αθήνα, βρίσκονται το Βουκουρέστι, το Ζάγκρεμπ και πόλεις της Ιταλίας και της Πολωνίας, ενω συνολικά, και οι 11 πόλεις που βαθμολογούνται με E ή F προέρχονται από τη Νότια, την Κεντρική ή την Ανατολική Ευρώπη.

Απουσία ζώνης χαμηλών εκπομπών και ελάχιστες υποδομές για ποδήλατα

Μετεξεταστέα μένει η Αθήνα και στην αξιολόγηση των πολιτικών που εφαρμόζουν οι δημοτικές αρχές για τον περιορισμό της ρύπανσης από τις μεταφορές συγκεντρώνοντας μόλις 1 βαθμό στους 10 στον συγκεκριμένο δείκτη, ο οποίος περιλαμβάνει τέσσερις παρεμβάσεις, δηλαδή μηδενική βαθμολογία σε τρεις από τις τέσσερις κατηγορίες. Συγκεκριμένα:

  • Ζώνες χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών: Μηδενική βαθμολογία. Η έκθεση κατατάσσει την Αθήνα στις εννέα πόλεις της έρευνας που δεν διαθέτουν ζώνη χαμηλών εκπομπών.

  • Προστατευμένες ποδηλατικές υποδομές: Μηδενική βαθμολογία, καθώς λιγότερο από το 10% των βασικών οδικών αξόνων διαθέτει προστατευμένες υποδομές ποδηλάτου.

  • Ηλεκτροκίνηση λεωφορείων: Ένας βαθμός στους δύο, με βάση το ποσοστό των ηλεκτρικών λεωφορείων στον συνολικό στόλο.

  • Δρόμοι γύρω από σχολεία χωρίς αυτοκίνητα: Μηδενική βαθμολογία, καθώς η έρευνα δεν καταγράφει επαρκή ανάπτυξη του συγκεκριμένου μέτρου.

Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις είναι ...αμείλικτη με την Κοπεγχάγη και το Άμστερνταμ να συγκεντρώνουν 9 βαθμούς στις πολιτικές για καθαρότερο αέρα και την Αμβέρσα να βαθμολογείται με 8.

Τι ορίζει η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα

Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα προβλέπει αυστηρότερα όρια για τους δύο βασικούς ρύπους από το 2030. Τα κράτη - μέλη καλούνται να ενσωματώσουν τις νέες απαιτήσεις στην εθνική νομοθεσία έως τον Δεκέμβριο του 2026 με την Αθήνα να έχει μπροστά της έναν μακρύ δρόμο συμμόρφωσης.

Η διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, Barbara Stoll, επισημαίνει ότι η ποιότητα του αέρα στην Αθήνα έχει παρουσιάσει ελάχιστη βελτίωση την τελευταία δεκαετία και ότι η πόλη καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στις πολιτικές που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από τις μεταφορές.

Στην έρευνα η Clean Cities προτείνει, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή αποτελεσματικών ζωνών χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, την ανάπτυξη προστατευμένων ποδηλατικών δικτύων, την πλήρη ηλεκτροκίνηση των αστικών λεωφορείων στις αρχές της επόμενης δεκαετίας και τη δημιουργία μόνιμων σχολικών δρόμων έως το 2030, υπογραμμίζοντας ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από ακριβές επενδύσεις, καθώς μπορούν να εφαρμοστούν και παρεμβάσεις χαμηλού κόστους.

Το ECOCITY, που παρακολουθεί τις έρευνες των T&E και Clean Cities, χαρακτηρίζει τα ευρήματα αφορμή για προβληματισμό σχετικά με το μοντέλο αστικών μετακινήσεων στην Ελλάδα επισημαίνοντας ότι η προτεραιότητα στο ΙΧ, οι αδυναμίες των δημόσιων συγκοινωνιών και η περιορισμένη υποστήριξη του περπατήματος και της ποδηλασίας επιβαρύνουν την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΗΝΑΣ – FREE TO BREATHE

ΚριτήριοΒαθμολογία

Θέση στην κατάταξη

40 / 40

Συνολικός βαθμός

F

Συνολική βαθμολογία

13,8 / 60

Τρέχοντα επίπεδα ποιότητας του αέρα

10,1 / 30

Συμμόρφωση με τα όρια του 2030

0 / 10

Μεταβολή της ρύπανσης την τελευταία δεκαετία

2,7 / 10

Μέτρα πολιτικής για τις μεταφορές

1 / 10

δήμος Αθηναίωνρύποιρύπανσηατμοσφαιρική ρύπανσηειδήσεις τώρα