Μετανάστες στην Ελλάδα: Δεκαετίες δουλειάς, εμπόδια σε αξιοπρεπή σύνταξη
Γιάννης ΑλμπάνηςΗ αλβανική μετανάστευση στην Ελλάδα συμπληρώνει 36 χρόνια. Σε αυτές τις σχεδόν τέσσερις δεκαετίες οι Αλβανοί μετανάστες έγιναν μέρος της ελληνικής κοινωνίας και έχουν σταθερά μεγάλη συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, όσοι μετανάστες (όχι μόνο οι Αλβανοί) φτάνουν στο όριο της συνταξιοδότησης, αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλες δυσκολίες στο να πάρουν μια αξιοπρεπή σύνταξη που να ανταποκρίνεται στης συμμετοχή τους στην ελληνική αγορά εργασίας.
Αυτό το σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα που αφορά χιλιάδες ανθρώπους, θίγει η καμπάνια που έχει ξεκινήσει η Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστών και Αλληλέγγυων σε συνεργασία με άλλες μεταναστευτικές κοινότητες. Με αφορμή αυτήν την καμπάνια, συνομιλήσαμε με δύο μέλη της Πρωτοβουλίας, τον συνταξιούχο Αρτούρ Κελεμένι και την ιδιωτική υπάλληλο Έννη Καίσαρη.
Αναλυτικά η συνέντευξή τους στο Έθνος:
Έχετε ξεκινήσει μια καμπάνια για τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των μεταναστών-τριών, η οποία έχει πάρει έκταση στο διαδίκτυο. Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι μετανάστες στην Ελλάδα σε σχέση με τη συνταξιοδότησή τους;
Αρτούρ Κελεμένι : Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα συνδέεται με τον νόμο Κατρούγκαλου του 2016, ο οποίος διαχώρισε τη σύνταξη σε δύο μέρη: την εθνική και την ανταποδοτική. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους μετανάστες εντοπίζεται στην εθνική σύνταξη, η οποία καταβάλλεται από το κράτος και για τη χορήγησή της προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Μεταξύ αυτών των προϋποθέσεων είναι και η συμπλήρωση τουλάχιστον 20 ετών ασφάλισης, δηλαδή 6.000 ενσήμων, αλλά και η συνεχής νόμιμη διαμονή 40 ετών στην Ελλάδα. Αυτή η δεύτερη προϋπόθεση αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους μετανάστες.
Το μεγάλο μεταναστευτικό κύμα, ιδιαίτερα από την Αλβανία αλλά και από άλλες χώρες, ήρθε στην Ελλάδα μετά το 1990. Από το 1990 έως το 1998 οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν ουσιαστικά σε καθεστώς παρανομίας, καθώς δεν υπήρχε ένα οργανωμένο πλαίσιο νόμιμης μετανάστευσης. Οι πρώτες νομοθετικές ρυθμίσεις έγιναν το 1997 και άρχισαν να εφαρμόζονται το 1998, ενώ ακόμη και μέχρι το 2002 υπήρχαν σημαντικές δυσκολίες στην απόκτηση και ανανέωση των αδειών διαμονής.
Επομένως, αν υπολογίσουμε τα 40 χρόνια από το 1998, γίνεται αντιληπτό ότι πολλοί μετανάστες που φτάνουν σήμερα ή θα φτάσουν σύντομα στη συνταξιοδότηση δεν μπορούν να συμπληρώσουν την απαιτούμενη περίοδο νόμιμης διαμονής. Πρόκειται για ανθρώπους που εργάστηκαν επί δεκαετίες στην Ελλάδα, πλήρωσαν εισφορές και συνέβαλαν στην οικονομία της χώρας, αλλά κινδυνεύουν να λάβουν σημαντικά μειωμένη εθνική σύνταξη ή να μη λάβουν καθόλου.
Επιπλέον, οι περισσότεροι μετανάστες εργάζονταν σε δύσκολες και συχνά ανασφάλιστες συνθήκες, οι γυναίκες σε σπίτια και οι άντρες στις οικοδομές και άλλες περιστασιακές εργασίες. Ακόμη και όσοι κατάφεραν να συγκεντρώσουν τελικά τα απαραίτητα ένσημα, το έκαναν με μεγάλη δυσκολία.
Συνεχής διαμονή 40 ετών
Θεωρείτε ότι η προϋπόθεση των 40 ετών νόμιμης και συνεχούς διαμονής αποτελεί διάκριση σε βάρος των μεταναστών;
Έννη Καίσαρη: Το πρόβλημα είναι ότι απαιτείται συνεχής, μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα. Ακόμη και μια απουσία από τη χώρα μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα, καθώς ενδέχεται να διακοπεί η συνέχεια της διαμονής και να χρειαστεί να συμπληρωθεί εκ νέου ο απαιτούμενος χρόνος.
Αυτό συνιστά διαφορετική μεταχείριση σε σχέση με τους Έλληνες πολίτες. Ένας Έλληνας που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα μπορεί να μεταναστεύσει, ας πούμε, στην Ολλανδία και όταν επιστρέψει να αποδείξει τη διαμονή του με μια απλή υπεύθυνη δήλωση. Αντίθετα, για τους μετανάστες που ζουν στην Ελλάδα η διαδικασία είναι πολύ αυστηρότερη. Οι αρχές εξετάζουν τις άδειες διαμονής, τις απουσίες από τη χώρα, καθώς και άλλα δικαιολογητικά, προκειμένου να διαπιστώσουν αν υπήρξε συνεχής νόμιμη διαμονή.
Η Ελλάδα εφαρμόζει ένα από τα αυστηρότερα καθεστώτα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη συγκεκριμένη προϋπόθεση.
Ασφυκτικό πλαίσιο
Πέρα από την προϋπόθεση της συνεχούς διαμονής των για 40 ετών ποια άλλα ζητήματα αντιμετωπίζουν οι με μετανάστες με τις συντάξεις τους;
Αρτούρ Κελεμένι: Για όσους έχουν από 15 έως 20 χρόνια ασφάλισης, προβλέπονται μειώσεις στην εθνική σύνταξη ανάλογα με τα ένσημα που έχουν συγκεντρώσει. Η μείωση υπολογίζεται ανά 300 ένσημα, με αποτέλεσμα άνθρωποι που έχουν εργαστεί για πολλά χρόνια να λαμβάνουν τελικά πολύ μικρότερα ποσά.
Το ίδιο πρόβλημα επεκτείνεται και στις συντάξεις αναπηρίας. Παρότι η αναπηρία πιστοποιείται βάσει των ποσοστών που καθορίζουν τα ΚΕΠΑ, η εθνική σύνταξη επηρεάζεται επίσης από τα χρόνια ασφάλισης. Έτσι, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα υγείας οι οποίοι έχουν ανάγκη από οικονομική στήριξη, μπορεί να λαμβάνουν εξαιρετικά χαμηλές συντάξεις.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η εθνική σύνταξη, η οποία θα μπορούσε να φτάνει περίπου τα 380 ευρώ, περιορίζεται ακόμη και στα 170-190 ευρώ.
Επιπλέον, υπάρχει πρόβλημα με το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα, το οποίο δικαιούνται και οι Έλληνες πολίτες και οι μετανάστες, εφόσον πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις. Το ύψος του είναι περίπου 416 ευρώ.
Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί περιορισμοί. Για παράδειγμα, εάν ένας ηλικιωμένος λαμβάνει μια μικρή σύνταξη στην Αλβανία, ακόμη και της τάξης των 100 ευρώ, το ποσό αυτό αφαιρείται από το επίδομα. Αντί να εξασφαλίζεται μια συνολική αξιοπρεπής οικονομική ενίσχυση, ο δικαιούχος βλέπει το επίδομά του να μειώνεται. Εάν πάλι, ένας από τους δύο συζύγους έχει εισόδημα ή σύνταξη πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο, ο άλλος μπορεί να αποκλειστεί από τη χορήγηση του επιδόματος.
Όλα αυτά δημιουργούν ένα ιδιαίτερα ασφυκτικό πλαίσιο για ηλικιωμένους ανθρώπους που έχουν ζήσει και εργαστεί στην Ελλάδα, αλλά δεν διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους.
Τα αιτήματα
Ποια είναι τα συγκεκριμένα αιτήματά της καμπάνιας σας;
Έννη Καίσαρη: Ζητάμε να αλλάξει το κριτήριο της συνεχούς νόμιμης παραμονής των 40 ετών, καθώς θεωρούμε ότι είναι άδικο και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της μεταναστευτικής ιστορίας της χώρας. Υπάρχει το προηγούμενο με τους Βορειοηπειρώτες, όπου η απαιτούμενη περίοδος μειώθηκε στα 30 χρόνια. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει δυνατότητα αλλαγής του πλαισίου, όταν υπάρχει πολιτική βούληση.
Ζητάμε επίσης μια ολοκληρωμένη διμερή συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας[JL2] (αλλά και με τα άλλα κράτη καταγωγής μεταναστών), η οποία θα ρυθμίζει τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα των ανθρώπων που έχουν ζήσει και εργαστεί στις δύο χώρες.
Μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει μια τέτοια συμφωνία, παρότι πρόκειται για δύο γειτονικές χώρες με στενούς κοινωνικούς και οικονομικούς δεσμούς και με μια μεγάλη μεταναστευτική κοινότητα που συνδέει τις δύο κοινωνίες.
Η αρνητική στάση απέναντι στο συγκεκριμένο αίτημα δεν αφορά μόνο μια κυβέρνηση, αλλά διαχρονικά διαφορετικές κυβερνήσεις. Το επιχείρημα ότι μια τέτοια συμφωνία έχει οικονομικό κόστος δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη δικαιολογία. Υπάρχουν αντίστοιχα παραδείγματα άλλων χωρών, όπως η Ιταλία, όπου έχουν γίνει σχετικές συμφωνίες, έστω και με επιμέρους δυσκολίες.
Ζητάμε τέλος να αρθούν οι επιβαρυντικές ρυθμίσεις σε βάρος των μεταναστών για το επίδομα ανασφάλιστου υπερήλικα και όλες τις κοινωνικές παροχές.
Τι έχει αλλάξει
Έχουν περάσει περίπου 36 χρόνια από την άφιξη των πρώτων μεγάλων μεταναστευτικών κυμάτων από την Αλβανία στην Ελλάδα. Πόσο έχει αλλάξει η κατάσταση των Αλβανών μεταναστών μέσα σε αυτές τις δεκαετίες
Αρτούρ Κελεμένι: Αναμφίβολα, η κατάσταση έχει αλλάξει πολύ. Η αλβανική κοινότητα έχει εξελιχθεί σημαντικά. Πολλά παιδιά μεταναστών έχουν αποκτήσει πανεπιστημιακή μόρφωση και έχουν προχωρήσει επαγγελματικά. Παράλληλα, πολλοί Αλβανοί έχουν γίνει ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και εργολάβοι. Επομένως, έχει αλλάξει η κοινωνική και ταξική σύνθεση της κοινότητας.
Είναι σημαντικό επίσης ότι από την πρώτη γενιά υπήρχε έντονη επιθυμία τα παιδιά να σπουδάσουν και να αποκτήσουν καλύτερες προοπτικές. Η κοινότητα προσπάθησε να ενταχθεί στην ελληνική κοινωνία, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θέλησε να εγκαταλείψει την πολιτισμική της ταυτότητα.
Έννη Καίσαρη: Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι ο ρατσισμός έχει εξαλειφθεί. Είναι γεγονός ότι οι Αλβανοί μετανάστες έχουν γίνει σε μεγαλύτερο βαθμό αποδεκτοί, αλλά αυτό συνδέεται και με το ότι θεωρούνται πιο κοντά στους Έλληνες ως προς την καταγωγή, την εμφάνιση και ορισμένα πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Εξακολουθούν βέβαια να υφίστανται διακρίσεις και να αντιμετωπίζονται υποτιμητικά.
Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και άλλες μεταναστευτικές κοινότητες, όπως οι μετανάστες από το Πακιστάν και άλλες ασιατικές χώρες, που αντιμετωπίζουν διαφορετικές και συχνά εντονότερες μορφές ρατσισμού. Γι' αυτό και επιμένουμε ότι η καμπάνια μας δεν αφορά αποκλειστικά τους Αλβανούς. Αφορά όλους τους μετανάστες.
- Πολυτεχνείο: Καταρρίπτοντας τον μύθο της «αναίμακτης Χούντας» - Η αλήθεια για τους νεκρούς της εξέγερσης
- Το ασύλληπτο τρίποντο του Βεζένκοφ απ' το κέντρο του γηπέδου!
- Έλενα Ακρίτα για κολαστήριο Μπουμπουλίνας: «Δεν μας μιλάει η μανούλα σου, θα την εκτελέσουμε»
- Ψηφιακές διακοπές σε Apple και μεγάλες πλατφόρμες - Αποκαλύφθηκε επίθεση σε 178 οργανισμούς