«Μνημειώδες άλμα προς τα εμπρός»: Νέο εμβόλιο κατά του καρκίνου «μπλοκάρει» την επανεμφάνιση μελανώματος

Ένα εξατομικευμένο εμβόλιο κατά του καρκίνου, σχεδιασμένο να αποτρέπει την επανεμφάνιση του μελανώματος, ανοίγει έναν νέο δρόμο θεραπείας, ο οποίος, όπως ελπίζουν οι γιατροί, θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε πολλούς άλλους τύπους όγκων.

Σε αντίθεση με τη χημειοθεραπεία, η οποία καταστρέφει τόσο υγιή όσο και καρκινικά κύτταρα, ή την ανοσοθεραπεία, η οποία ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, τα εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια «εκπαιδεύουν» το ανοσοποιητικό να στοχεύει συγκεκριμένα μεταλλάξεις που εντοπίζονται μόνο στον όγκο ενός συγκεκριμένου ασθενούς.

Η Merck και η Moderna ανακοίνωσαν την Τετάρτη (19/8) ότι το εμβόλιό τους βοήθησε στην πρόληψη της υποτροπής και της εξάπλωσης της νόσου σε μια μεγάλη κλινική δοκιμή με τη συμμετοχή περισσότερων από 1.000 ασθενών με μελάνωμα. Οι ασθενείς είχαν εντοπισμένους όγκους, οι οποίοι είχαν αφαιρεθεί χειρουργικά, αλλά αντιμετώπιζαν υψηλό κίνδυνο υποτροπής. Η Moderna εκτιμά ότι χιλιάδες ασθενείς με μελάνωμα θα μπορούσαν να επωφεληθούν μέσα στα πρώτα χρόνια μετά την έγκριση της θεραπείας.

«Είναι πολύ σημαντική εξέλιξη για τον τομέα συνολικά», δήλωσε στο Reuters ο δρ Ράιαν Σάλιβαν, διευθυντής του Κέντρου Μελανώματος του Mass General Brigham Cancer Institute. «Με αυτή τη θετική μελέτη, υπάρχει ελπίδα - και πιθανότατα θα ακολουθήσουν και επενδύσεις - ότι αυτές οι προσεγγίσεις μπορεί να αλλάξουν ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον καρκίνο».

Το αποτέλεσμα της κλινικής δοκιμής αποτελεί «ένα μνημειώδες άλμα προς τα εμπρός», επιβεβαιώνοντας την τεχνολογία mRNA ως θεραπευτικό εργαλείο κατά του καρκίνου, δήλωσε η δρ Τζούλι Γκράλοου, επικεφαλής ιατρική σύμβουλος της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας.

Περισσότερες κλινικές δοκιμές για άλλους καρκίνους

Πέρα από το μελάνωμα, εξατομικευμένα αντικαρκινικά εμβόλια βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης για μια σειρά διαφορετικών τύπων όγκων. Η Merck και η Moderna διεξάγουν αρκετές μεγάλες κλινικές δοκιμές σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, οι όγκοι των οποίων έχουν αφαιρεθεί χειρουργικά.

Παράλληλα, μελετούν τον συνδυασμό σε κλινικές δοκιμές μεσαίου σταδίου σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστης και των νεφρών, καθώς και σε δοκιμές πρώιμου σταδίου για τον καρκίνο του παγκρέατος και του στομάχου. Όπως δήλωσε ο πρόεδρος της Moderna, Στίβεν Χογκ, αναμένονται πολλά αποτελέσματα κλινικών δοκιμών μέσα στα επόμενα ένα με δύο χρόνια.

Η Roche και η BioNTech, της οποίας η τεχνολογία mRNA χρησιμοποιήθηκε στα εμβόλια κατά της COVID-19 της Pfizer, δοκιμάζουν μια παρόμοια θεραπεία, γνωστή ως autogene cevumeran, σε μελέτες μεσαίου σταδίου σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου και του παγκρέατος που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση.

Τα αποτελέσματα της μελέτης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου αναμένονται το 2027, ενώ εκείνα για τον καρκίνο του παγκρέατος προβλέπεται να ακολουθήσουν το 2031. «Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να δούμε αποτελέσματα από πολλές μελέτες και, μετά από αυτή την εξέλιξη, υπάρχει κάθε λόγος να ελπίζουμε ότι αρκετές από αυτές θα έχουν θετικά αποτελέσματα», δήλωσε ο δρ Ρόμπερτ Βόντερχαϊντ, διευθυντής του Abramson Cancer Center του Penn Medicine και εκλεγμένος πρόεδρος της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα του Καρκίνου.

Πώς λειτουργεί

Η θεραπεία των Merck και Moderna, γνωστή ως intismeran autogene, περιλαμβάνει την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος με έως και εννέα δόσεις του φαρμάκου ανοσοθεραπείας Keytruda της Merck, το οποίο χορηγείται με έγχυση κάθε έξι εβδομάδες, σε συνδυασμό με έως και εννέα δόσεις ενός εξατομικευμένου εμβολίου mRNA. Το εμβόλιο δίνει στο ανοσοποιητικό σύστημα οδηγίες να επιτεθεί στα συγκεκριμένα καρκινικά κύτταρα του κάθε ασθενούς.

Όταν χρησιμοποιείται μόνο του μετά τη χειρουργική επέμβαση, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος επανεμφάνισης του μελανώματος, το Keytruda χορηγείται κάθε τρεις έως έξι εβδομάδες για διάστημα έως ενός έτους. Στους ασθενείς με μελάνωμα, η θεραπεία με Keytruda μπορεί να προκαλέσει κόπωση, διάρροια, εξανθήματα και φλεγμονές στις αρθρώσεις και τους μυς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει και υγιή όργανα. Οι εταιρείες ανέφεραν ότι η προσθήκη του εμβολίου δεν οδήγησε στην εμφάνιση νέων παρενεργειών.

Η κλινική δοκιμή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και οι εταιρείες δεν έχουν δημοσιοποιήσει πλήρη αποτελέσματα. Θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τους συμμετέχοντες, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν η θεραπεία αυξάνει και τη συνολική επιβίωση.

Στοιχεία πενταετούς παρακολούθησης από προηγούμενη κλινική δοκιμή μεσαίου σταδίου, τα οποία παρουσιάστηκαν τον Ιούνιο, έδειξαν ότι το εμβόλιο μείωσε κατά το ήμισυ τον κίνδυνο επανεμφάνισης του καρκίνου και κατά 59% τον κίνδυνο εξάπλωσής του σε νέα σημεία του σώματος, σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο του Keytruda.

Στην ίδια μελέτη, η προσθήκη του εμβολίου mRNA δεν φάνηκε να αυξάνει το ποσοστό σοβαρών παρενεργειών. «Αυτό που παρατηρήσαμε στην κλινική δοκιμή μεσαίου σταδίου ήταν αντιδράσεις παρόμοιες με εκείνες που μπορεί να εμφανίσει κάποιος μετά από ένα εμβόλιο για τη γρίπη, την COVID ή οποιοδήποτε άλλο εμβόλιο», δήλωσε ο Χογκ.

Η δρ Ελίζαμπεθ Μπάχμπιντερ, ειδική στο μελάνωμα στο Mass General Brigham Cancer Institute, δήλωσε ότι οι γιατροί που θεραπεύουν ασθενείς των οποίων ο καρκίνος έχει αφαιρεθεί χειρουργικά συχνά σταθμίζουν τα οφέλη της θεραπείας με Keytruda σε σχέση με τον κίνδυνο παρενεργειών, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής έχει μόλις 20% πιθανότητα υποτροπής. Ωστόσο, όπως σημείωσε, το πρόσθετο όφελος του εμβολίου «ενδέχεται να αλλάξει αυτά τα δεδομένα».

Η Μπάχμπιντερ εξήγησε ότι ένας βασικός λόγος για τον οποίο επιλέχθηκε το μελάνωμα για τη δοκιμή του συνδυασμού με το Keytruda είναι ότι πρόκειται για έναν όγκο με μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων, γεγονός που διευκολύνει το ανοσοποιητικό σύστημα να τον αναγνωρίσει. Πολλοί άλλοι τύποι καρκίνου παρουσιάζουν επίσης πολλαπλές μεταλλάξεις, κάτι που, σύμφωνα με την ίδια, υποδηλώνει ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση θα μπορούσε να έχει ευρύτερη εφαρμογή. «Θα δούμε, αλλά σίγουρα πρόκειται για έναν τομέα που αναμένεται να αναπτυχθεί εκρηκτικά, ιδιαίτερα μετά τη δημοσιοποίηση αυτών των αποτελεσμάτων», δήλωσε.