Καρκίνος του μαστού: Από το χθες στο σήμερα - Τι έχει αλλάξει και τι πρέπει να γνωρίζουμε;

Γράφει η Λίνα Σιμοπούλου

Υπάρχουν ημερομηνίες που έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο να μας θυμίζουν όσα, μέσα στην καθημερινότητα, συχνά αφήνουμε στην άκρη.

Η 25η Οκτωβρίου είναι μία από αυτές, μια αφορμή να μιλήσουμε χωρίς φόβο για μια νόσο που αφορά εκατομμύρια ανθρώπους.

Η μέρα που έχει καθιερωθεί στη χώρα μας ως Ημέρα Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνου του Μαστού έρχεται κάθε χρόνο μέσα στον Οκτώβριο, τον μήνα που έχει συνδεθεί διεθνώς με την προσπάθεια να γίνει η σωστή πληροφόρηση, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση μέρος της καθημερινής φροντίδας της υγείας μας.

Τρία σημεία που άλλαξαν την ιστορία

1985: Ο Οκτώβριος γίνεται μήνας ενημέρωσης

Το 1985 η American Cancer Society, σε συνεργασία με την Imperial Chemical Industries, ξεκίνησε μια εβδομαδιαία εκστρατεία ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού, θέτοντας στο επίκεντρο τον προληπτικό έλεγχο και τη σημασία της μαστογραφίας. Ήταν η αρχή αυτού που σταδιακά εξελίχθηκε στον σημερινό Μήνα Ενημέρωσης για τον Καρκίνο του Μαστού.

1991-1992: Το ροζ κορδελάκι γίνεται σύμβολο και κάνει την ενημέρωση ορατή

Λίγα χρόνια αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ήρθε ένα σύμβολο που έμελλε να γίνει παγκόσμιο, το ροζ κορδελάκι. Συγκεκριμένα, το 1991, ροζ κορδελάκια διανεμήθηκαν σε συμμετέχοντες του Race for the Cure στη Νέα Υόρκη, ενώ το 1992 η Alexandra Penney, τότε αρχισυντάκτρια του αμερικανικού περιοδικού SELF, και η Evelyn Lauder συνέβαλαν στην καθιέρωση του ως ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, στήριξης και ελπίδας για τον καρκίνο του μαστού.

1998: Η θεραπεία γίνεται όλο και πιο στοχευμένη

Το 1977, η ταμοξιφαίνη έλαβε έγκριση στις ΗΠΑ για τη θεραπεία του προχωρημένου καρκίνου του μαστού, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στην ορμονοθεραπεία της νόσου. Το 1998 εγκρίθηκε η trastuzumab, η πρώτη στοχευμένη θεραπεία που δρα στην ογκοπρωτεΐνη HER2, για συγκεκριμένες περιπτώσεις HER2-θετικού καρκίνου του μαστού. Ήταν ένα σημαντικό ορόσημο στην εξέλιξη της στοχευμένης θεραπείας και αποτύπωνε μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν πλέον η νόσος: η βιολογία του όγκου αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Όμως, πίσω από το ροζ χρώμα, τις κορδέλες και τα μηνύματα που επαναλαμβάνονται κάθε Οκτώβριο, υπάρχει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό.

Μια ιστορία επιστημονικής προόδου που άλλαξε, βήμα-βήμα, την πραγματικότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Γιατί σήμερα, ο καρκίνος του μαστού δεν είναι αυτό που ήταν πριν από μερικές δεκαετίες.

Και αυτή ίσως είναι η πιο σημαντική ιστορία που αξίζει να θυμόμαστε.

Από τον φόβο στη γνώση

Για πολλά χρόνια, η λέξη «καρκίνος» συνοδευόταν από φόβο, σιωπή και συχνά από την αίσθηση ότι δεν υπήρχαν πολλά περιθώρια επιλογής.

Η ιατρική, όμως, δεν έμεινε στάσιμη.

Με την πάροδο των χρόνων, η εικόνα του καρκίνου του μαστού άρχισε να αλλάζει σημαντικά. Η γνώση μεγάλωσε, οι εξετάσεις έγιναν πιο ακριβείς, η διάγνωση μπορούσε πλέον να γίνεται νωρίτερα.

Η σύγχρονη αντιμετώπιση συνδυάζει την έγκαιρη διάγνωση με ολοένα πιο ακριβή απεικόνιση, λιγότερο επεμβατικές χειρουργικές επιλογές, ακτινοθεραπεία, φαρμακευτικές θεραπείες που επιλέγονται με βάση τα επιμέρους χαρακτηριστικά της νόσου και ένα θεραπευτικό πλάνο που δεν χρειάζεται να είναι ίδιο για όλες τις γυναίκες, αλλά κατάλληλο για την κάθε μία.

Και κάπου εδώ, η μεγάλη διαδρομή της επιστήμης συναντά την καθημερινότητα αφού η φροντίδα άρχισε να μετακινείται σταδιακά προς μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση κι έτσι σήμερα μπορούμε να μιλάμε για κάτι που πριν από μερικές δεκαετίες ήταν πολύ δυσκολότερο: τη ζωή μετά τη διάγνωση.

Γιατί η επιτυχία της θεραπείας δεν μετριέται πλέον μόνο από το αν αντιμετωπίστηκε ο όγκος, αλλά και από το πώς θα συνεχίσει τη ζωή του ο ασθενής μετά τη θεραπεία, αν θα μπορέσει να επιστρέψει στην καθημερινότητά του, να κάνει σχέδια, να ονειρεύεται και να ζει χωρίς η ασθένεια να περιορίζει τις ανάγκες, τις επιθυμίες και την ποιότητα της ζωής του.

Κι όμως, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι μόνο ιατρική αφού παράλληλα, άλλαξε και κάτι εξίσου σημαντικό, κι αυτό είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε για τον καρκίνο του μαστού.

Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος του μαστού έπαψε να είναι μια σοβαρή νόσος. Σημαίνει, όμως, ότι η γνώση μάς έχει δώσει περισσότερα όπλα.

Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό μήνυμα του Οκτωβρίου είναι να γνωρίζουμε περισσότερο και να φοβόμαστε λιγότερο.

Να ξέρουμε τι σημαίνει πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση, να γνωρίζουμε πότε ένας έλεγχος είναι απαραίτητος, να μη θεωρούμε μια αλλαγή «ασήμαντη» επειδή δεν πονάει, αλλά ούτε και να αφήνουμε τον φόβο να μεγαλώνει μέσα μας επειδή το πόρισμα μιας εξέτασης μας γεννά περισσότερα ερωτήματα από όσα μας απαντά.

Με αφετηρία αυτή τη σκέψη, σήμερα μιλάμε με γιατρούς και επιστήμονες με εξειδίκευση στην υγεία του μαστού, αναζητώντας ουσιαστικές απαντήσεις για κάθε ερώτημα που μπορεί να απασχολεί σήμερα έναν άνθρωπο.

Γιατί η γνώση δεν έχει αξία μόνο όταν βρίσκεται στα χέρια της επιστήμης, στα ιατρεία και στα εργαστήρια.

Έχει αξία και όταν φτάνει στον άνθρωπο, τη στιγμή που τη χρειάζεται, κάνοντας τον φόβο λίγο μικρότερο και το επόμενο βήμα λίγο πιο ξεκάθαρο.

Η εικόνα σήμερα

Ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που βλέπετε σήμερα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού σε σχέση με το παρελθόν;

«Σήμερα, η μεγαλύτερη αλλαγή που βλέπουμε είναι η δυνατότητα για πιο έγκαιρες διαγνώσεις, γεγονός που έχει συμβάλει καθοριστικά στη σημαντική βελτίωση των μακροπρόθεσμων εκβάσεων για τις γυναίκες που νοσούν». - Γρηγόρης Ξεπαπαδάκης, Χειρουργός M.D, PhD

«Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη θεραπευτική προσέγγιση του καρκίνου του μαστού είναι η εξέλιξη της χειρουργικής διατήρησης του μαστού, καθώς και η ανάπτυξη νέων στοχευμένων φαρμακευτικών θεραπειών». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

Σήμερα ακούμε όλο και περισσότερο ότι η θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι εξατομικευμένη. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον κάθε ασθενή;

«Στην πράξη σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα θεραπευτικό «πρωτόκολλο για όλους». Το πλάνο χτίζεται από τη βιολογία του συγκεκριμένου όγκου και από τα χαρακτηριστικά του/της συγκεκριμένου/ης ασθενούς. Συχνά αυτό σημαίνει λιγότερη θεραπεία, όπου δεν χρειάζεται, και πιο στοχευμένη, όπου χρειάζεται. Παράγοντες, όπως ο υπότυπος του όγκου (ορμονοεξαρτώμενος, HER2-θετικός ή τριπλά αρνητικός), γονιδιακές υπογραφές και μοριακή ανάλυση αυτού και γενετικός έλεγχος των ασθενών, αλλά και η ηλικία τους, το φύλο, άλλες συνυπάρχουσες παθήσεις, ο τρόπος ζωής τους και προσωπικές τους επιθυμίες (π.χ. για εγκυμοσύνη), συζητούνται στο Ογκολογικό Συμβούλιο με τη συμμετοχή Χειρουργού, Ογκολόγου, Ακτινοθεραπευτή, Παθολογοανατόμου και Ακτινολόγου, ώστε να καθοριστεί η κατάλληλη στοχευμένη θεραπεία για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Η τελική απόφαση λαμβάνεται μαζί με τους ασθενείς». - Παναγιώτα Ντασίου, Χειρουργός M.D

«Ο καρκίνος του μαστού έχει μελετηθεί πάρα πολύ και έχει χωριστεί σε πάρα πολλές κατηγορίες, κάθε μία από τις οποίες χρήζει διαφορετικής θεραπείας. Το πώς θα διαμορφωθεί η θεραπεία της κάθε γυναίκας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όχι μόνο από το μέγεθος του όγκου και τα βιολογικά του χαρακτηριστικά, αλλά και από το προφίλ της κάθε γυναίκας που νοσεί: την ηλικία της, τα προβλήματα υγείας της, αν έχει μπει στην εμμηνόπαυση ή όχι. Γι’ αυτό, όταν έχουμε μια νέα διάγνωση, δεν συγκρίνουμε τη δική μας περίπτωση με αυτή μιας άλλης γυναίκας. Εμπιστευόμαστε την ιατρική μας ομάδα και μαζί αποφασίζουμε τη θεραπεία που είναι κατάλληλη για εμάς. Γιατί στον καρκίνο του μαστού δεν υπάρχει μία θεραπεία για όλες. Υπάρχει η σωστή θεραπεία για την κάθε γυναίκα. Και αυτή είναι που πρέπει να αναζητήσουμε, μαζί με τους γιατρούς μας». - Σταυρούλα Ελευθεριάδου, Χειρουργός M.D

«Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η κάθε ασθενής λαμβάνει θεραπεία σύμφωνα με τον τύπο του καρκίνου του μαστού που έχει, ενώ στην σημερινή πρακτική έχουμε ενσωματώσει και την μοριακή υπό τυποποίηση η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ακόμα πιο στοχευμένες θεραπείες, οι οποίες μπορεί να είναι λιγότερο τοξικές και περισσότερο αποτελεσματικές». - Φωστήρα Φλωρεντία, Κλινική Εργαστηριακή Γενετίστρια ErCLG & Γενετική Σύμβουλος MSc

Πόσο σημαντικό είναι να εντοπιστεί ο καρκίνος του μαστού σε πρώιμο στάδιο και πόσο μπορεί αυτό να επηρεάσει την πορεία του ασθενούς;

«Η πρώιμη διάγνωση αυξάνει τα ποσοστά συνολικής επιβίωσης. Η γνωστή ελληνική παροιμία «το γοργόν και χάριν έχει» εκφράζει με χαρακτηριστικό τρόπο αυτή την ιδέα».- Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

Πότε είναι η σωστή στιγμή να ξεκινήσει ο προληπτικός έλεγχος και γιατί δεν είναι ίδιος για όλες τις γυναίκες;

«Ο προληπτικός έλεγχος του μαστού μπορεί να ξεκινά από την ηλικία των 20 ετών, με κλινική εξέταση και υπερηχογράφημα μαστών ανά πενταετία. Στην ηλικία των 35–40 ετών πραγματοποιείται η πρώτη μαστογραφία αναφοράς, ενώ μετά τα 40 συνιστάται ετήσια παρακολούθηση, που περιλαμβάνει κλινική εξέταση και απεικονιστικό έλεγχο».- Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Όλα τα ευρήματα των μαστών μας, τα καλοήθη αλλά και τα πιθανά κακοήθη προκύπτουν ως αποτέλεσμα των ορμονικών μεταβολών. Το γυναικολογικό προφίλ οιστρογόνων και προγεστερόνης ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία: Οι γυναίκες από την ηλικία των 25- 40 έτη θα πρέπει να διεξάγουν έναν υπέρηχο μαστών ετησίως και να τις παρακολουθεί και ένας μαστολόγος. Στα 35 συστήνεται η διενέργεια μίας μαστογραφίας που λέγεται «μαστογραφία αναφοράς» για να μας δώσει πληροφορίες για την πυκνότητα και την κατασκευή των μαστών. Από τα 40 έτη και δια βίου, ο προληπτικός έλεγχος των μαστών πρέπει να περιλαμβάνει τη διενέργεια υπερήχου και ψηφιακής μαστογραφίας σε ετήσια βάση. Επομένως, η στιγμή έναρξης του προληπτικού ελέγχου των μαστών δεν είναι η ίδια για όλες τις γυναίκες». - Ρομίνα Αλεβίζου, Χειρουργός M.D

Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται να ξεκινήσει νωρίτερα ή να γίνεται πιο συχνά ο έλεγχος; Τι ρόλο παίζουν η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, η κληρονομικότητα ή η πυκνότητα των μαστών;

«Ο έλεγχος των μαστών μιας γυναίκας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Κάθε γυναίκα είναι διαφορετική και, επομένως, χρειάζεται και ένα διαφορετικό πλάνο παρακολούθησης. Εδώ, ο ειδικός μαστολόγος έχει πολύ σημαντικό ρόλο.

Από νεαρή ηλικία, αξιολογεί την κάθε γυναίκα ξεχωριστά και, ανάλογα με το οικογενειακό της ιστορικό, την ηλικία της, αλλά και το μέγεθος και την πυκνότητα των μαστών της, μπορεί να προτείνει τον κατάλληλο τρόπο πρόληψης και παρακολούθησης για εκείνη. Δεν παρακολουθούμε, λοιπόν, όλες τις γυναίκες με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν, φυσικά, κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά αυτές μπορούν να προσαρμοστούν και να εξατομικευτούν ανάλογα με την κάθε περίπτωση». - Σταυρούλα Ελευθεριάδου, Χειρουργός M.D

«Σε περίπτωση κληρονομικού ιστορικού, δηλαδή ύπαρξη 2 ή περισσότερων συγγενών (πρώτου ή δευτέρου βαθμού) με ιστορικό καρκίνου μαστού, ο έλεγχος εξατομικεύεται και πρέπει να ξεκινά κατά 10 έτη νωρίτερα από την ηλικία διάγνωσης του συγγενούς. Επίσης, επειδή σε νεότερες ηλικίες και μέχρι τα 40 οι μαστοί είναι συνήθως πυκνοί, ιδιαίτερη αξία στον προληπτικό ετήσιο έλεγχο αποκτά ο υπέρηχος συγκριτικά με την μαστογραφία. Για τον προαναφερθέντα λόγο, συστήνεται σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς η διενέργεια υπερήχου μαστών 2 φορές το χρόνο». - Ρομίνα Αλεβίζου, Χειρουργός M.D

Όταν κάτι μας ανησυχήσει

Ποιες αλλαγές στον μαστό ή τη θηλή δεν πρέπει να αγνοούμε και πότε πρέπει να απευθυνθούμε στον γιατρό;

«Ένα νέο ογκίδιο στον μαστό ή στη μασχάλη, μια αλλαγή στο σχήμα ή στο δέρμα του μαστού, καθώς και μια θηλή που ξαφνικά «τραβιέται» προς τα μέσα, χρειάζονται έλεγχο. Το ίδιο ισχύει για έκκριση από τη θηλή, ιδιαίτερα αν είναι αιματηρή, ή για επίμονη ερυθρότητα, πληγή ή ερεθισμό στη θηλή. Οι περισσότερες αλλαγές δεν οφείλονται σε καρκίνο, όμως κάθε νέο ή επίμονο σύμπτωμα είναι σωστό να αξιολογείται από ειδικό». - Στεφάνου Χρήστος, Χειρουργός M.D, MSc, PhD

Ο καρκίνος του μαστού αφορά και τους άνδρες; Πόσο συχνός είναι και πότε ένας άνδρας θα πρέπει να επισκεφτεί έναν μαστολόγο;

«Ο καρκίνος του μαστού στους άνδρες αντιπροσωπεύει περίπου το 0,5–1% του συνολικού αριθμού των περιστατικών καρκίνου του μαστού, ενώ η συχνότητα εμφάνισης της νόσου συνδέεται, μεταξύ άλλων, και με το κληρονομικό ιστορικό. Όταν ένας άνδρας παρατηρήσει οποιαδήποτε αλλαγή στον μαστό του, θα πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί και στους άνδρες, αν και είναι σπάνιος και αφορά λιγότερο από το 1% των περιστατικών καρκίνου του μαστού. Ένας άνδρας πρέπει να απευθυνθεί σε ειδικό εάν παρατηρήσει ένα νέο ογκίδιο στο στήθος ή στη μασχάλη ή οποιαδήποτε από τις προαναφερθείσες αλλαγές στο σχήμα, το δέρμα ή τη θηλή. Οι περισσότερες αλλαγές είναι καλοήθεις, όμως δεν πρέπει να αγνοούνται, καθώς η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική». - Στεφάνου Χρήστος, Χειρουργός M.D, MSc, PhD

Αν παρατηρήσω μια καινούργια αλλαγή στον μαστό μου, ακόμη κι αν έχω κάνει πρόσφατα μία εξέταση που «βγήκε» καλή, τι πρέπει να κάνω;

«Σε περίπτωση που παρατηρήσουμε μια καινούργια αλλαγή στον μαστό, ακόμη και αν έχουμε πραγματοποιήσει πρόσφατα έναν φυσιολογικό έλεγχο, είναι σημαντικό να απευθυνθούμε στον γιατρό μας για κλινική εξέταση» - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

Από το εύρημα στη διάγνωση

Αν μια εξέταση δείξει κάτι που χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο, ποια είναι τα επόμενα βήματα;

«Αν μια εξέταση δείξει εύρημα που χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο, είναι απαραίτητη η επίσκεψη στον γιατρό, ο οποίος θα αξιολογήσει τα δεδομένα και θα καθορίσει το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Σίγουρα, το πρώτο βήμα είναι πάντα η επικοινωνία με τον ειδικό. Εκείνος θα καθορίσει τι πρέπει να ακολουθήσει και ποιος είναι ο κατάλληλος αλγόριθμος σκέψης για την αξιολόγηση του ευρήματος». - Λάζαρος Παπαδόπουλος, Χειρουργός M.D, FEBS, CCBC

«Ο πυλώνας της εξέτασης του μαστού αποτελείται από το λεγόμενο «Triple Assessment» (τριπλή εκτίμηση), η οποία περιλαμβάνει απεικονιστικό έλεγχο, κλινική εξέταση και βιοψία. Εάν κάτι από τα τρία εγείρει οποιαδήποτε υποψία, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης με τον μαστολόγο. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει κάποιον συμπληρωματικό απεικονιστικό έλεγχο, ενδεχομένως ιστολογική ταυτοποίηση με κοπτουσα βελόνα ή και χειρουργική επέμβαση». - Δημήτρης Μανιάτης, Χειρουργός M.D, PhD(c)

Πότε χρειάζεται βιοψία και τι ακριβώς μπορεί να μας δείξει το αποτέλεσμά της;

«Η βιοψία είναι απαραίτητη για να τεθεί η διάγνωση και να ταυτοποιηθεί με ακρίβεια το εύρημα». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Οπουδήποτε εγείρεται υποψία κλινικά ή και απεικονιστικά, χρειάζεται ιστολογική ταυτοποίηση. Το αποτέλεσμα της βιοψίας μπορεί να μας δείξει μία καλοήθεια άνευ ονομασίας, μία καλοήθεια η οποία χρήζει παρακολούθησης ή κάποια καλοήθεια με δυνητικό δυναμικό εξ’ αλλαγής. Τέλος, είναι εκ των ουκ άνευ η προεγχειρητική ιστολογική ταυτοποίηση καθώς προσφέρει τεράστιο ογκολογικό όφελος στον ασθενή και κρίνει ποια είναι η ενδεδειγμένη θεραπεία καθώς σε κάποιες περιπτώσεις υφίσταται αυταπόδεικτο όφελος από το να ξεκινήσουν προεγχειρητική χημειοθεραπεία και να υποβληθούν σε χειρουργείο σε δεύτερο χρόνο». - Δημήτρης Μανιάτης, Χειρουργός M.D, PhD(c)

Από τη στιγμή που επιβεβαιώνεται μια διάγνωση, τι είναι αυτό που καθορίζει ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή;

«Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας καθορίζεται από την ηλικία του ασθενούς, καθώς και από το είδος και τη βιολογία της βλάβης, δηλαδή από το αν πρόκειται για καλοήθεια ή κακοήθεια». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Η κατάλληλη θεραπεία καθορίζεται από τη βιολογία της νόσου, η οποία προκύπτει από την προεγχειρητική βιοψία καθώς και από το στάδιο της νόσου, το οποίο προκύπτει από την κλινική εξέταση και έναν συνδυασμό εξετάσεων που λέγονται σταδιοποίηση. Τέλος, εξαιρετικά σημαντικό ρόλο κατέχει η τελική ιστολογική που θα βγει στο χειρουργείο». - Δημήτρης Μανιάτης, Χειρουργός M.D, PhD(c)

Η σύγχρονη θεραπεία

Πώς έχει εξελιχθεί η χειρουργική του μαστού τα τελευταία χρόνια και τι δυνατότητες προσφέρει σήμερα στον ασθενή;

«Η σύγχρονη χειρουργική του μαστού αξιοποιεί ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, με στόχο τη διατήρηση του μαστού και της λειτουργικότητας του σύστοιχου άνω άκρου, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Η χειρουργική του μαστού είναι μία τέχνη αποκλιμάκωσης. Αυτό ξεκινά από την παραδοχή ότι ο καρκίνος είναι μία συστηματική νόσος. Εκεί που παλιά γινόταν λεμφαδενικός καθαρισμός, τώρα μπορεί να αρκεί η λήψη βιοψίας φρουρού λεμφαδένα. Εκεί που παλιά είχαμε μαστεκτομή, τώρα με τη βοήθεια της ακτινοβολίας, ογκοπλαστικών τεχνικών αλλά και της χημειοθεραπείας, ο μαστός μπορεί να διατηρηθεί». - Λάζαρος Παπαδόπουλος, Χειρουργός M.D, FEBS, CCBC

Η σύγχρονη αντιμετώπιση αφορά μόνο τη θεραπεία της νόσου ή και την ποιότητα ζωής της γυναίκας; Πόσο σημαντική είναι σήμερα η αποκατάσταση και η υποστήριξη κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία;

«Η σύγχρονη αντιμετώπιση αφορά τόσο τη θεραπεία της νόσου όσο και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής της γυναίκας. Η αποκατάσταση και η υποστήριξη είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την επάνοδο της ασθενούς στην καθημερινότητά της». - Νάγια Κοντογιάννη, Χειρουργός M.D, PhD

«Σύμφωνα με την ΠΟΥ, η σύγχρονη φροντίδα του καρκίνου του μαστού αφορά τόσο τη θεραπεία της νόσου όσο και την διασφάλιση της ποιότητα ζωής της γυναίκας.

Στόχος είναι η καλύτερη δυνατή ογκολογική έκβαση, ωστόσο πάντα μαζί με τη διατήρηση της λειτουργικότητας, της αυτονομίας και της ψυχικής ευεξίας της ασθενούς. Η αποκατάσταση και η υποστήριξη αποτελούν θεμελιώδη μέρη της ολοκληρωμένης  θεραπευτικής φροντίδας, από τη διάγνωση και σε όλη τη συνέχεια μέχρι την αποθεραπεία». - Παυλάκης Μάνος, Χειρουργός MD

Το μήνυμα που μένει

Ποια είναι η πιο συχνή λανθασμένη αντίληψη που συναντάτε ακόμη γύρω από τον καρκίνο του μαστού; Τι πραγματικά ισχύει;

«Το «Δεν έχουμε καρκίνο του μαστού στην οικογένειά μου, επομένως δεν κινδυνεύω». Το οικογενειακό ιστορικό πράγματι έχει σημασία. Μια γυναίκα που έχει στενούς συγγενείς με καρκίνο του μαστού, ιδιαίτερα όταν η νόσος εμφανίστηκε σε νεαρή ηλικία, μπορεί να έχει αυξημένο κίνδυνο και σε ορισμένες περιπτώσεις να χρειάζεται διαφορετικό πρόγραμμα παρακολούθησης ή γενετική συμβουλευτική. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος του μαστού είναι κυρίως μια «κληρονομική νόσος». Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες γυναίκες που θα διαγνωστούν με καρκίνο του μαστού δεν έχουν ισχυρό οικογενειακό ιστορικό. Ο προληπτικός έλεγχος δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που είχε μητέρα ή αδελφή με καρκίνο του μαστού. Αφορά και τη γυναίκα που θεωρεί ότι «στη δική μας οικογένεια δεν υπάρχει καρκίνος». -  Σοφία Φιλιππίδου, Dr. med., Χειρουργός M.D

Αν μπορούσατε να «αφήσετε» στον αναγνώστη ένα μόνο μήνυμα για την υγεία του μαστού, την πρόληψη και τη σημερινή αντιμετώπιση της νόσου, ποιο θα ήταν αυτό;

«Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα του Οκτωβρίου είναι να αφήσουμε τον φόβο στην άκρη και να τον αντικαταστήσουμε με γνώση. Να γνωρίζουμε το σώμα μας. Να μην αμελούμε τον προληπτικό μας έλεγχο. Να μην αγνοούμε μια καινούργια αλλαγή επειδή «δεν πονάει». Να μη φοβόμαστε να απευθυνθούμε στον γιατρό επειδή ακούσαμε ότι «η βιοψία πειράζει τον όγκο». Και, κυρίως, να μην αφήνουμε έναν μύθο να καθυστερεί μια εξέταση. Ο καρκίνος του μαστού σήμερα αντιμετωπίζεται με πολύ διαφορετικά μέσα σε σχέση με το παρελθόν. Η έγκαιρη διάγνωση, η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας της νόσου και οι σύγχρονες εξατομικευμένες θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά την πορεία της». -  Σοφία Φιλιππίδου, Dr. med., Χειρουργός M.D

«Ο καρκίνος του μαστού είναι εντελώς αντιμετωπίσιμος και μπορεί να γίνει και ιάσιμος. Καμία γυναίκα δεν πρέπει να τον φοβάται αλλά πρέπει να είμαστε τυπικοί στους ελέγχους μας και πάντα σε στενή συνεργασία με τον μαστολόγο». - Φωστήρα Φλωρεντία, Κλινική Εργαστηριακή Γενετίστρια ErCLG & Γενετική Σύμβουλος MSc

Πηγές

• American Cancer Society — Turning Awareness Into Action: 40 Years of Breast Cancer Awareness Month
• National Breast Cancer Foundation — What the Pink Ribbon Means: Breast Cancer’s Universal Symbol
• National Cancer Institute (NCI) — Milestones in Cancer Research and Discovery
• World Health Organization (WHO) — Breast cancer
• New England Journal of Medicine — Tamoxifen in the Treatment of Breast Cancer (1998)