Φωτεινή Βελεσιώτου στο ethnos.gr: «Στην κακοποίηση δεν σώπασα ποτέ»

Η Φωτεινή Βελεσιώτου γεννήθηκε στην Καρδίτσα και κουβαλά μέσα της, τη γη, τον αέρα και τον ρυθμό της επαρχίας. Από νωρίς βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές και εκεί ρίζωσε, σαν να την περίμενε η πόλη για να της χαρίσει το δικό της μουσικό αποτύπωμα. Το τραγούδι τη συνάντησε σχεδόν μοιραία, παρότι εκείνη τραγουδούσε από παιδί. «Εγώ είμαι λαϊκός άνθρωπος», λέει με καθαρό βλέμμα. Απλή, φιλική, γνήσια. Μια παρουσία που στέκεται στη σκηνή, όπως στέκεται και στη ζωή, με ευθύτητα και καρδιά.

Για πάνω από δύο δεκαετίες υπήρξε δασκάλα σε δημοτικά σχολεία έξω από τη Θεσσαλονίκη. Συνταξιούχος σήμερα, μιλά με τρυφερότητα για τα παιδιά, για το παιχνίδι που γεννά γνώση, για τη χαρά της τάξης. Αν μπορείς να παίξεις μ' ένα παιδί, μπορείς και να το διδάξεις. Αυτή η φράση συμπυκνώνει μια ολόκληρη στάση ζωής. Η ίδια διατηρεί δεσμούς με τους μαθητές της, ενώ εκείνοι κρατούν μεταξύ τους σχέσεις που άντεξαν στον χρόνο. Για εκείνη, επιτυχία σημαίνει να την πλησιάζουν στις συναυλίες και να την προσφωνούν «δασκάλα μου».

Η πορεία της προς τη μουσική είχε αφετηρία τις μικρές σκηνές της Θεσσαλονίκης από το 1983. Η δισκογραφική της παρουσία ήρθε το 2004 με τον δίσκο «Γυναίκες», ανοίγοντας έναν καλλιτεχνικό κύκλο που κινείται σε πολλά μουσικά πεδία. Η βαθιά κοντράλτο φωνή της οδήγησε αρκετούς να τη χαρακτηρίσουν «νέα Μπέλλου». Εκείνη προσεγγίζει κάθε είδος με τον δικό της τρόπο, με σεβασμό και προσωπικό στίγμα, χαράζοντας τη δική της τροχιά. Πιστεύει στον άνθρωπο και στον παράγοντα τύχη, τιμά όσους βρίσκουν στήριγμα στην πίστη, και επιλέγει να πορεύεται με ανθρωπιά, αγάπη και αλληλεγγύη.

Αφορμή για την κουβέντα μας στάθηκαν οι εμφανίσεις που ετοιμάζει στο Κύτταρο Live Club, στις 16 και 23 Μαρτίου. Μαζί με την Κική Μαυρίδου και την μπάντα της, στήνει μια παράσταση όπου τραγούδι και πρόζα μπλέκονται αβίαστα. Γέλιο, συγκίνηση, διάλογος με το κοινό και πολλές εκπλήξεις συνθέτουν μια ζωντανή γιορτή. Μια συνάντηση που γεννήθηκε από φιλία, χιούμορ και βαθιά αγάπη για τη σκηνή και αυτό φαίνεται από την πρώτη στιγμή.

Ο τίτλος της νέας σας μουσικής παράστασης, «Με κυνηγούν οι Μέλισσες», παραπέμπει σ' ένα τραγούδι που αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το κοινό. Πιστεύετε ότι η επιτυχία μπορεί να γίνει και βάρος;

Οι «Μέλισσες» ήταν ένα δώρο που μου έφερε η ζωή σε μουσική του Γιώργου Καζαντζή και στίχους της Ελένης Φωτάκη. Η επιτυχία γίνεται βάρος μόνο όταν αρχίζουμε να την κυνηγάμε, αντί να την αφήνουμε να μας βρει. Για μένα, δεν άλλαξε τίποτα στον τρόπο που βλέπω τον κόσμο. Το μόνο «βάρος» είναι η ευθύνη απέναντι στους ανθρώπους που έρχονται να με ακούσουν. Θέλω να φεύγουν από το live με γαλήνη και ζεστασιά στην ψυχή.

Παράλληλα, οι μέλισσες παράγουν μέλι αλλά και κεντρί. Ποια είναι η γλύκα και ποιο το «τσίμπημα» στη δική σας διαδρομή;

Η γλύκα είναι αυτή η μοναδική επικοινωνία με τον κόσμο μέσω της μουσικής που είχα την τύχη να χαρώ όλα αυτά τα χρόνια που τραγουδώ, δηλαδή από το 1983. Όταν βλέπω μάτια βουρκωμένα ή χαμόγελα στο κοινό που έρχεται να με ακούσει νιώθω ότι η ψυχή μου γεμίζει με αγάπη. Το τσίμπημα θα έλεγα είναι οι δυσκολίες και τα εμπόδια που συνάντησα στη ζωή μου που ωστόσο, κατάφερα να υπερπηδήσω για να κάνω αυτά που μου δίνουν χαρά. Πάντα προσπαθώ να αντιμετωπίζω με ψυχραιμία τις δυσκολίες που έρχονται. Αυτός είναι και ο λόγος που κατάφερα να φτάσω εδώ που είμαι και να νιώθω σαν να έχω ζήσει πέντε ζωές. Αισθάνομαι πολύ γεμάτη.

Πώς αποφασίσατε να βρεθείτε επί σκηνής μαζί με τη Κική Μαυρίδου; Τι αναζητάτε σε μια συνεργασία; 

Με την Κική είμαστε χρόνια φίλες και αγαπιόμαστε πολύ. Είναι μια σπουδαία ηθοποιός και συγγραφέας και κυρίως, άνθρωπος με ήθος. Πριν από λίγους μήνες σκεφτήκαμε λοιπόν να συμμετάσχει στη νέα μου μουσική παράσταση για να τη συμπληρώσει με αυτό που ξέρει πολύ καλά να κάνει, με στιγμές συγκίνησης, γέλιου και προβληματισμού. Θα έχουμε λοιπόν κάποιες στιγμές σύντομης πρόζας που θα συμπληρώνουν τα τραγούδια των ενοτήτων με έναν τρόπο που το κοινό θα βιώνει τα συναισθήματα άμεσα και λυτρωτικά. Όταν ενώνονται οι τέχνες οι αισθήσεις απογειώνονται.

Υπάρχει κάποιο τραγούδι που σε αυτή τη φάση της ζωής σας αποκτά άλλο βάρος όταν το ερμηνεύεται πάνω στη σκηνή;

Το «Διόδια» του Σταύρου Σιόλα και του Πολύ Κυριάκου. Σήμερα, με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας, με τους ανθρώπους που ξεριζώνονται και τα σύνορα που υψώνονται παντού πραγματικά και πνευματικά, το τραγούδι αυτό το νιώθω σαν έναν ύμνο για την αγάπη. Κάθε φορά που το ερμηνεύω και λέω «να πέφτει σαν ζεστή βροχή η αγάπη», νιώθω ότι αφορά όλους εμάς που παλεύουμε να ζήσουμε σ' έναν κόσμο με δικαιοσύνη, αλληλεγγύη και ανθρωπιά.

Πρόσφατα, κυκλοφορήσατε το «Φτάνει», ένα τραγούδι απόγνωσης και οργής απέναντι στη μαύρη λίστα των γυναικοκτονιών και της πατριαρχίας. Θεωρείτε ότι τα ΜΜΕ καλύπτουν σωστά τέτοιες υποθέσεις;

Με προβληματίζει πολύ η ευκολία που τα ΜΜΕ μιλούν για «εγκλήματα πάθους». Με τέτοιες λέξεις, είναι σαν να δίνουν άλλοθι στον θύτη και να ρίχνουν φταίξιμο στο θύμα. Δεν το υπερασπίζονται το θύμα έτσι. Αντίθετα, ποτίζουν ξανά και ξανά τα πατριαρχικά κατάλοιπα που μας πνίγουν. Φτάσαμε στο 2026 και η πατριαρχία επιμένει ν' αναδύεται παντού στην καθημερινότητά μας. Το «Φτάνει» του Γιάννη Τσιαντή και του Τάσου Κακλαμάνη είναι μια κραυγή. Δεν είναι απλώς ένα τραγούδι, είναι η δική μας θέση απέναντι σε μια κοινωνία που συνεχίζει να «γεννάει» θύτες.

Έχετε βιώσει υποτίμηση λόγω φύλου; Ή έχετε βρεθεί ποτέ μπροστά σε κακοποιητική συμπεριφορά που δεν ξέρατε πώς να διαχειριστείτε;

Προέρχομαι από μια γενιά που η πατριαρχία ήταν ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Σαφώς και έχω δεχτεί κακοποιητικές συμπεριφορές. Για παράδειγμα, χρόνια πριν στο σχολείο, όταν ήμουν δασκάλα, θυμάμαι άνδρες συναδέλφους να προσπαθούν να μου υποδείξουν πώς να κάνω το μάθημά μου, λες και η δική μου προσέγγιση δεν είχε το ίδιο βάρος. Ακόμα και στο Πανεπιστήμιο, υπήρχαν σχόλια για το ντύσιμό μου, λες και αυτό όριζε την αξία μου. Ακόμα και στην οικογένεια, ο πατέρας μου δεν ήρθε ποτέ να με ακούσει να τραγουδάω. Ήταν άλλες οι εποχές, πιο κλειστές. Η δική μου απάντηση σε τέτοιες συμπεριφορές είναι η στάση μου και η υπεράσπιση της αλήθειας μου. Πήγαινα κόντρα σε όλα αυτά γιατί ήθελα να είμαι ο εαυτός μου. Δεν ήθελα να ζω για να ικανοποιώ τα θέλω των άλλων. Προφανώς δεν άρεσε αυτό αλλά δεν μ' ένοιαζε καθόλου. Στην κακοποίηση δεν σώπασα ποτέ.

Τι σημαίνει για σας πραγματική ισότητα;

Πραγματική ισότητα σημαίνει να έχουμε όλες και όλοι τις ίδιες ευκαιρίες και το ίδιο δικαίωμα στη ζωή. Να μη μας περιορίζει το φύλο, η καταγωγή, η οικονομική μας κατάσταση ή το ποιον επιλέγουμε ν' αγαπήσουμε. Να μην ξεχνάμε ότι όλοι είμαστε άνθρωποι. Ισότητα είναι να μην φοβάται η γυναίκα να γυρίσει σπίτι της, το βράδυ, να μη δέχεται κανένας άνθρωπος χλεύη ή περιθωριοποίηση για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό και να μη ντρέπεται ο άντρας να δείξει την ευαλωτότητά του. Να είμαστε ελεύθεροι να είμαστε ο εαυτός μας, χωρίς φόβο.

Πιστεύετε ότι μεγαλώνουμε αγόρια ως κοινωνία με διαφορετικά πρότυπα από ό,τι παλιά;

Θέλω να πιστεύω πως ναι, αλλά έχουμε δρόμο ακόμα. Το ίντερνετ και η ταχύτητα της εποχής συχνά αναπαράγουν παλιά, τοξικά πρότυπα, απλώς με νέο περιτύλιγμα. Θα βοηθούσε πολύ να μαθαίνουμε στα αγόρια από νωρίς, ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στην επιβολή, αλλά στην ενσυναίσθηση.

Βλέπουμε αρκετούς καλλιτέχνες να τοποθετούνται ανοιχτά υπέρ κομμάτων. Πού τελειώνει η προσωπική στάση και πού αρχίζει η κομματικοποίηση της τέχνης; Σας έχει προβληματίσει καθόλου αυτό το όριο;

Η τέχνη, επειδή αφορά τον άνθρωπο, έχει από μόνη της μια θέση μέσα στην κοινωνία. Άλλο πράγμα όμως η θέση και άλλο η κομματικοποίηση που φέρνει περιορισμούς. Για μένα, ο ρόλος της τέχνης είναι να ενώνει τους ανθρώπους. Σήμερα βλέπω παντού διχασμό, βλέπω να τρωγόμαστε μεταξύ μας και κάποιοι, να τριβούν τα χέρια τους. Τι ωραίο που θα ήταν να μπορούμε να διαφωνούμε με σεβασμό. Αυτό είναι για μένα η πραγματική πολιτική πράξη και αυτό μας εμπνέει άλλωστε και η τέχνη. Το όριο νομίζω, είναι η ελευθερία μας. Αν η έκφρασή μας αρχίσει να υπαγορεύεται από κάπου έξω από εμάς, τότε η τέχνη χάνει την αλήθεια της.