Είδαμε την Patti Smith στον Λυκαβηττό: Η ποιήτρια του ροκ που μετατρέπει κάθε συναυλία σε γιορτή ελευθερίας

Υπάρχουν καλλιτέχνες που σφραγίζουν μια εποχή και υπάρχουν προσωπικότητες που μοιάζουν να ανήκουν σε όλες τις εποχές μαζί. Η Patti Smith ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Ποιήτρια, μουσικός, συγγραφέας, εικαστική δημιουργός και σύμβολο ελευθερίας, η εμβληματική μορφή της αμερικανικής σκηνής συνεχίζει να συγκινεί με τον ίδιο αυθεντικό τρόπο εδώ και πέντε δεκαετίες.

Η παρουσία που έχει πάνω στη σκηνή μοιάζει τελετουργική. Η φωνή της κουβαλά λυρισμό, δύναμη και ανθρωπιά. Οι στίχοι της αγγίζουν την αγάπη, την πίστη, την απώλεια, την ελευθερία και την ανάγκη του ανθρώπου να παραμένει ανοιχτός προς τον κόσμο. Η συναυλία που πραγματοποιήθηκε, το βράδυ της Παρασκευής 15 Μαϊου, στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού απέκτησε ακριβώς αυτή τη διάσταση. Μια βραδιά που ένωσε γενιές θεατών κάτω από τον αθηναϊκό ουρανό και θύμισε γιατί η Patti Smith παραμένει μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης μουσικής ιστορίας.

Η γυναίκα που άλλαξε το πρόσωπο του ροκ

Η Patti Smith εμφανίστηκε στη Νέα Υόρκη των αρχών της δεκαετίας του ’70 και πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε ξεχωριστή καλλιτεχνική φωνή. Η ποίηση συνάντησε το ροκ, η λογοτεχνία ενώθηκε με τον ηλεκτρικό ήχο και η σκηνική παρουσία απέκτησε μια νέα διάσταση γεμάτη πνευματικότητα και ελευθερία.

Ο ιστορικός δίσκος «Horses» του 1975 θεωρείται σήμερα ένα από τα σημαντικότερα άλμπουμ στην ιστορία της μουσικής. Με τραγούδια που κινούνταν ανάμεσα στον λυρισμό και την εκρηκτική ενέργεια, η Patti Smith άνοιξε έναν νέο δρόμο για αμέτρητους καλλιτέχνες που ακολούθησαν. Η επιρροή της απλώθηκε από την πανκ σκηνή μέχρι την ποίηση και τις εικαστικές τέχνες.

Η ίδια, πάντως, έμοιαζε πάντοτε περισσότερο με ποιήτρια που βρήκε στο ροκ έναν φυσικό χώρο έκφρασης. Στις συνεντεύξεις της μιλά για τη λογοτεχνία με την ίδια αγάπη που μιλά για τη μουσική. Ο Arthur Rimbaud, ο William Blake και ο Bob Dylan υπήρξαν σταθερά σημεία αναφοράς στο καλλιτεχνικό της σύμπαν. Αυτή ακριβώς η συνύπαρξη ποίησης και ροκ χάρισε στην Patti Smith μια ξεχωριστή θέση στη διεθνή μουσική σκηνή. Το κοινό αναγνωρίζει στη μορφή της μια καλλιτέχνιδα με βαθιά πνευματικότητα και αληθινή αγάπη για τον άνθρωπο.

Η σχέση της με το κοινό

Κάθε συναυλία της Patti Smith μοιάζει με συνάντηση ανθρώπων που μοιράζονται κοινές αξίες. Η ίδια αντιμετωπίζει το κοινό της με σεβασμό και τρυφερότητα. Μιλά συχνά ανάμεσα στα τραγούδια, αφιερώνει στιγμές σε ανθρώπους που αγαπά και μετατρέπει τη σκηνή σε χώρο επικοινωνίας και συλλογικότητας.

Αυτό το στοιχείο φάνηκε έντονα και στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού. Από τα πρώτα λεπτά της εμφάνισής της υπήρχε μια αίσθηση οικειότητας ανάμεσα στην καλλιτέχνιδα και τους θεατές. Σαν να συναντιούνταν παλιοί φίλοι έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα. Το κοινό παρακολουθούσε με συγκίνηση κάθε της λέξη, κάθε κίνηση, κάθε τραγούδι. Νεότεροι θεατές στέκονταν δίπλα σε ανθρώπους που ακολουθούν την πορεία της εδώ και δεκαετίες. Η μουσική της ένωσε ηλικίες και διαφορετικές διαδρομές ζωής σε μια κοινή γιορτή.

Το θέατρο του Λυκαβηττού, ένας από τους πιο εμβληματικούς συναυλιακούς χώρους της Αθήνας, έμοιαζε ιδανικό σκηνικό για την παρουσία της Patti Smith. Η θέα της πόλης, το καλοκαιρινό φως και η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του λόφου δημιούργησαν από νωρίς μια αίσθηση προσμονής. Η ίδια ανέβηκε στη σκηνή μέσα σε θερμό χειροκρότημα και ξεκίνησε τη συναυλία με το «Dancing Barefoot». Από τις πρώτες νότες έγινε φανερό πως επρόκειτο για μια βραδιά που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη πολλών.

Στη συνέχεια παρουσίασε τα «Ghost Dance», «Space Monkey», «My Blakean Year», «The Crystal Ship» και «Break It Up», δίνοντας στη συναυλία έναν ρυθμό που κινούνταν ανάμεσα στον λυρισμό και τη βαθιά εσωτερικότητα. Η φωνή της παρέμενε εκφραστική και ζωντανή, ενώ η σκηνική της παρουσία διατηρούσε την ίδια ακατέργαστη γοητεία που χαρακτήρισε ολόκληρη την πορεία της.

Ιδιαίτερη στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε το «Fireflies». Το κοινό τραγούδησε μαζί της με εμφανή συγκίνηση και το θέατρο γέμισε φως από κινητά τηλέφωνα και πρόσωπα στραμμένα προς τη σκηνή. Η Patti Smith παρακολουθούσε χαμογελώντας, σαν να απολάμβανε αυτή τη συλλογική στιγμή αγάπης. Ακολούθησαν τα «Pissing in a River» και «Beneath the Southern Cross», δύο τραγούδια που ανέδειξαν τη συναισθηματική δύναμη της ερμηνείας της.

Κατά τη διάρκεια του «Peaceable Kingdom» σηκώθηκαν παλαιστινιακές σημαίες μέσα στο κοινό και ακούστηκαν συνθήματα υπέρ της ελευθερίας της Παλαιστίνης. Η Patti Smith μίλησε για τα παιδιά και για την αξία της ελευθερίας, δίνοντας στη στιγμή έναν βαθιά ανθρώπινο χαρακτήρα. Το κοινό την άκουσε με προσοχή και ανταποκρίθηκε με παρατεταμένο χειροκρότημα. «Το τραγούδι αυτό γράφτηκε πριν από 23 χρόνια και τότε πιστεύαμε πως θα μπορούσε να υπάρξει ένας δρόμος συνεννόησης, ένας διάλογος, μια θετική προοπτική, μια λύση για τον παλαιστινιακό λαό, ώστε να αποκτήσει τα δικαιώματά του, τη γη του και την ελευθερία του. Και σήμερα κοιτάζουμε όσα έχουν συμβεί στον κόσμο μας.

Λυπάμαι που το λέω, μα αυτό το τραγούδι πια το ερμηνεύουμε με διαφορετικό συναίσθημα. Παραμένουν, παρ’ όλα αυτά, η αγάπη και η ελπίδα για τα παιδιά της Παλαιστίνης, για τα παιδιά του Λιβάνου, για τα παιδιά του Ιράν, για τα παιδιά του Σουδάν, για τα παιδιά του Κονγκό, για τα παιδιά όλου του κόσμου. Για όλα τα αθώα παιδιά» είπε. Η συναυλία κορυφώθηκε με το «Because the Night», ένα από τα πιο αγαπημένα τραγούδια της διεθνούς μουσικής σκηνής. Οι θεατές τραγουδούσαν κάθε στίχο και το θέατρο μετατράπηκε σε μια μεγάλη χορωδία κάτω από τον νυχτερινό ουρανό της Αθήνας.

Το «Gloria» έφερε ακόμη μεγαλύτερο παλμό στη βραδιά, πριν από το μεγάλο φινάλε με το «People Have the Power». Εκείνη τη στιγμή όλοι σχεδόν σηκώθηκαν από τις θέσεις τους και πλησίασαν τη σκηνή τραγουδώντας μαζί της με πάθος και αγάπη. Η εικόνα του κοινού μπροστά στη σκηνή έμοιαζε με γιορτή συλλογικής πίστης στη δύναμη των ανθρώπων και της μουσικής.

Η ποιήτρια της ελευθερίας

Η Patti Smith υπήρξε πάντοτε κάτι περισσότερο από μουσικός. Το έργο της συνδέθηκε με την ελευθερία της σκέψης, την καλλιτεχνική ανεξαρτησία και την ανάγκη του ανθρώπου να παραμένει ανοιχτός απέναντι στη ζωή. Στα τραγούδια και στα βιβλία της συναντά κανείς μια σπάνια ευαισθησία. Ακόμη και στις πιο προσωπικές στιγμές της γραφής της, η Patti Smith καταφέρνει να αγγίζει κάτι βαθιά συλλογικό. Για αυτό και το κοινό της παραμένει τόσο αφοσιωμένο.

Η ίδια δείχνει πάντοτε προσιτή. Μακριά από τη λάμψη της τυπικής σταρ, διατηρεί μια σχεδόν ποιητική απλότητα που συγκινεί. Στη σκηνή του Λυκαβηττού αυτή η ποιότητα φάνηκε σε κάθε στιγμή της παρουσίας της.

Λίγοι καλλιτέχνες κατορθώνουν να παραμένουν τόσο ουσιαστικοί έπειτα από δεκαετίες δημιουργίας. Η Patti Smith συνεχίζει να εμπνέει νέους μουσικούς, συγγραφείς και ανθρώπους που αναζητούν στην τέχνη μια βαθύτερη σύνδεση με τον κόσμο. Η συναυλία της θύμισε πως ο αληθινός καλλιτέχνης κατοικεί μέσα στο έργο του και μέσα στην επαφή του με τους ανθρώπους. Η Patti Smith εξακολουθεί να στέκεται στη σκηνή με την ίδια αφοσίωση στην ποίηση, στη μουσική και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Και όταν οι τελευταίοι στίχοι του «People Have the Power» αντήχησαν στον Λυκαβηττό, το κοινό έμοιαζε να μοιράζεται ένα κοινό αίσθημα αισιοδοξίας. Μια βραδιά γεμάτη μουσική, συγκίνηση και αγάπη για τη δύναμη της τέχνης έφτανε στο τέλος της, αφήνοντας στην Αθήνα τη λάμψη μιας σπουδαίας παρουσίας που συνεχίζει ν' αγγίζει τις καρδιές των ανθρώπων σε κάθε γωνιά του κόσμου.