Tο γεωπολιτικό ρήγμα της Κεντροδεξιάς: Η πολυδιάστατη κληρονομιά του Καραμανλή και η εξίσωση του Πειραιά

Ηχηρή παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού από τη Θράκη με αιχμές κατά της μονοδιάστατης στρατηγικής και αντίληψης για τις διεθνείς σχέσεις από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, η απάντηση στην Κίμπερλι Γκίλφοϊλ για την COSCO και οι νέες ισορροπίες στον άξονα Ουάσιγκτον - Αθήνας - Πεκίνου.

Μια εξαιρετικά βαρύνουσας σημασίας πολιτική παρέμβαση επέλεξε να πραγματοποιήσει ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής από την ακριτική Ξάνθη, λίγες μόλις ώρες πριν από τη διεξαγωγή του συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας. Η απόφασή του να απέχει από τις εργασίες του κομματικού οργάνου συνδυάστηκε με μια δημόσια τοποθέτηση που άφησε σαφείς και δομικές αιχμές για την τρέχουσα κατεύθυνση της ελληνικής διπλωματίας. Η ομιλία του, στο πλαίσιο δείπνου προς τιμήν του Κινέζου πρέσβη Fang Qiu, αποτέλεσε έμμεση πλην σαφή καταδίκη της «μονοδιάστατης» προσέγγισης που καταλογίζεται στο Μέγαρο Μαξίμου, επαναφέροντας στο προσκήνιο το δόγμα της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής που είχε εφαρμόσει η δική του κυβέρνηση.

Ο πρώην πρωθυπουργός χρησιμοποίησε το βήμα της ΣΕΚΕ για να αναδείξει τη στρατηγική σημασία των σχέσεων Αθήνας και Πεκίνου, σε μια συγκυρία κατά την οποία η διεθνής σκηνή χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια και απρόβλεπτες κρίσεις. Υπογραμμίζοντας τον σταθεροποιητικό και κατευναστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κίνα σε έναν πολυπολικό κόσμο, ο Κώστας Καραμανλής υπενθύμισε τη δική του κυβερνητική παρακαταθήκη (2004–2009), η οποία είχε ως κεντρικό άξονα την οικονομική διπλωματία και την ανάδειξη της Ελλάδας σε διεθνή γεωοικονομικό κόμβο, μέσω της ισότιμης συνομιλίας με πολλαπλά κέντρα ισχύος.

Το ιστορικό παρασκήνιο και το «όχι» της Δύσης το 2008

Η ουσία της παρέμβασης Καραμανλή επικεντρώθηκε στη ναυαρχίδα των ελληνοκινεζικών σχέσεων, που δεν είναι άλλη από την επένδυση της COSCO στο λιμάνι του Πειραιά. Ο πρώην πρωθυπουργός προχώρησε σε αναλυτική αναδρομή, θυμίζοντας ότι η υπογραφή της Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης το 2006 και η μετέπειτα συμφωνία του 2008 με τον τότε Πρόεδρο Hu Jintao για την παραχώρηση των προβλητών, αντιμετωπίστηκαν αρχικά με έντονο σκεπτικισμό, ακόμη και με απογοήτευση από γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες.

Με ιδιαίτερο νόημα, ο Κώστας Καραμανλής επεσήμανε μια κρίσιμη ιστορική λεπτομέρεια: την περίοδο εκείνη, κανένας άλλος ισχυρός δυτικός ή διεθνής παράγοντας δεν είχε εκδηλώσει το παραμικρό ενδιαφέρον για την αξιοποίηση του Πειραιά, αφήνοντας την Ελλάδα ουσιαστικά χωρίς εναλλακτικές επιλογές εν μέσω διαφαινόμενης οικονομικής στενότητας. Η επιτυχία εκείνης της πολιτικής επιλογής, όπως τόνισε, αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, καθώς ο Πειραιάς μετατράπηκε από ένα λιμάνι περιορισμένης εμβέλειας στο μεγαλύτερο λιμάνι της Μεσογείου και σε ένα από τα πέντε κορυφαία της Ευρώπης, δημιουργώντας χιλιάδες θέσεις εργασίας και προσελκύοντας, κατόπιν εορτής, το ενδιαφέρον του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Η απάντηση στην Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και το μέτωπο του Νοεμβρίου

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτελεί άλλη μία απάντηση του πρώην πρωθυπουργού στις δημόσιες παρεμβάσεις της Αμερικανίδας πρέσβειρας, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία τους τελευταίους μήνες έχει αναφερθεί στο λιμάνι του Πειραιά, την COSCO, τον κινεζικό παράγοντα και τον προσανατολισμός των ΗΠΑ να μετατρέψουν την Ελευσίνα σε αντίβαρο στα κινεζικά συμφέροντα. «Είμαι εδώ ως Αμερικανίδα πρέσβειρα και θα αντισταθώ πολύ επιθετικά στα κινεζικά συμφέροντα», δήλωσε πριν από λίγο καιρό η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Νοέμβριο, κατά την πρώτη της τηλεοπτική συνέντευξη, η νέα επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στην Αθήνα είχε ανάψει φωτιές, χαρακτηρίζοντας «ατυχές» το γεγονός ότι το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας πέρασε υπό κινεζικό έλεγχο. Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ είχε μάλιστα υπογραμμίσει με νόημα ότι «υπάρχουν τρόποι να παρακαμφθεί» αυτή η επιρροή, μέσω της ανάπτυξης εναλλακτικών αμερικανικών υποδομών σε άλλα στρατηγικά λιμάνια της ελληνικής επικράτειας.

Η ρητορική αυτή της Ουάσινγκτον, η οποία αντιμετωπίζει την κινεζική παρουσία στην Ευρώπη με όρους στρατηγικού και οικονομικού ανταγωνισμού, βρήκε απέναντί της τη σταθερή υπεράσπιση της ελληνοκινεζικής συνεργασίας από την πλευρά Καραμανλή. Ο πρώην πρωθυπουργός, τόσο στην επέτειο των 30 ετών του Ελληνοκινεζικού Επιμελητηρίου τον περασμένο Νοέμβριο, όσο και στην πρόσφατη ομιλία του στη Θράκη, κατέστησε σαφές ότι οι συμφωνίες εκείνης της περιόδου βασίστηκαν στο αμοιβαίο εθνικό συμφέρον και δεν μπορούν να εργαλειοποιούνται στο πλαίσιο σύγχρονων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων.

Η επόμενη ημέρα και οι λεπτές ισορροπίες της Αθήνας

Από εδώ και πέρα, η ελληνική κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί μια εξαιρετικά δύσκολη και πολυεπίπεδη εξίσωση. Η Αθήνα βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στα απτά οικονομικά οφέλη μιας εικοσαετούς συνεργασίας με το Πεκίνο -που εκτείνεται από τη ναυτιλία και τον ΑΔΜΗΕ μέχρι τον τουρισμό και τις εξαγωγές- και στις αυξανόμενες πιέσεις των δυτικών της συμμάχων, οι οποίοι απαιτούν ξεκάθαρη στάση απέναντι στον κινεζικό παράγοντα.

Η παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή από την Ξάνθη δεν αποτελεί απλώς ιστορική υπενθύμιση, αλλά σαφή πολιτική παρακαταθήκη που απευθύνεται (και) στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Αναδεικνύοντας τις αρχές της ισονομίας, της ισοπολιτείας και της αρμονικής συνύπαρξης στη Θράκη, και συνδέοντάς τις με την ανάγκη για εξωτερική πολιτική χωρίς κηδεμονίες, ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε την τρέχουσα ηγεσία προ των ευθυνών της. Η ανάγκη της χώρας να διατηρήσει τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ διαφορετικών κόσμων, χωρίς να εκχωρεί την εθνική της στρατηγική σε τρίτα κέντρα αποφάσεων, παραμένει το μεγάλο ζητούμενο για το μέλλον της ελληνικής διπλωματίας.