Ο σουρεαλισμός του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής και το χάος του τελικού παρασέρνει το Μουντιάλ 2030

Γράφει ο Γιώργος Τσαντάκης

Ήταν το γεγονός που θα έβαζε το Μαρόκο μπροστά από τους προβολείς της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής κοινότητας. Η πιο προηγμένη, με ποδοσφαιρικούς όρους, χώρα της αχανούς αφρικανικής ηπείρου διοργάνωσε με απόλυτη επιτυχία το Κύπελλο Εθνών Αφρικής.

Η εθνική ομάδα της ήταν στον τελικό μαζί με τη δεύτερη πιο επιτυχημένη ομάδα της σύγχρονης εποχής για την Αφρική, Σενεγάλη. Από τις θέσεις των επισήμων οι επιτελείς της FIFA και ο πανίσχυρος πρόεδρος της, Τζιάνι Ινφαντίνο, αισθάνονταν ήρεμοι για την απόφασή τους να παραδώσουν στο Μαρόκο, από κοινού με την Ισπανία και την Πορτογαλία, τη συνδιοργάνωση του Μουντιάλ 2030. Υπερσύγχρονα στάδια, άρτιοι αγωνιστικοί χώροι, πολυτελή ξενοδοχεία για τις κάθε είδους αποστολές, φθηνές και βολικές μετακινήσεις για τους χιλιάδες φιλάθλους.

Αυτή η μακάρια διάθεση διήρκησε μέχρι τις καθυστερήσεις του τελικού της 18ης Ιανουαρίου στο μεγαλύτερο στάδιο της χώρας «Πρινς Μουλάι Αμπντελάχ» του Ραμπάτ. Με το τελικό σφύριγμα της λήξης και τον θρίαμβο της Σενεγάλης ο Τζιάνι Ινφαντίνο έγραφε στη σελίδα του στο Instagram: «Οι άσχημες σκηνές που είδαμε σήμερα πρέπει να καταδικαστούν και να μην επαναληφθούν ποτέ. Τέτοια γεγονότα δεν έχουν θέση στο ποδόσφαιρο και αναμένω ότι οι αρμόδιες πειθαρχικές αρχές της Αφρικανικής Συνομοσπονδίας θα λάβουν τα κατάλληλα μέτρα».

Λάθος διαιτητής σε λάθος ματς

Τα γεγονότα και οι σκηνές που εκτυλίχθηκαν από τις καθυστερήσεις του καταληκτικού αγώνα του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής αγγίζουν τα όρια του σουρεαλισμού, στιγμάτισαν τη διοργάνωση, προβλημάτισαν τους φορείς του ποδοσφαίρου και θα μνημονεύονται για χρόνια -τουλάχιστον έως το Μουντιάλ του 2030- ως παράδειγμα αποφυγής. Αξίζει να περιγράψουμε τη χρονική αλληλουχία των δραματικών στιγμιότυπων, μιας και ο τηλεοπτικός φακός δεν αποτύπωσε το σύνολο του αφρικανικού ανεξήγητου.

Ας τα πάρουμε από την αρχή ή μάλλον από το τέλος του τελικού ανάμεσα στο Μαρόκο και τη Σενεγάλη. Βαθιά στις καθυστερήσεις της αναμέτρησης, που μάλλον θα ολοκληρωνόταν χωρίς γκολ, ο Μαροκινός επιθετικός της Ρεάλ Μαδρίτης, Μπραχίμ Ντίαθ, ζητάει επίμονα πέναλτι σε βάρος του από τράβηγμα του Σενεγαλέζου ακραίου αμυντικού, Ντιούφ, σε διεκδίκηση εντός περιοχής. Ο Κονγκολέζος διαιτητής, Νταλά -που ανάθεμα αν είχε το ειδικό βάρος να διευθύνει τελικό οποιασδήποτε ποδοσφαιρικής διοργάνωσης σε οποιαδήποτε κατηγορία- πείθεται από τον VAR να συμβουλευτεί την οθόνη. Οι Σενεγαλέζοι εξεγείρονται, όχι τόσο για τον επικείμενο καταλογισμό ενός «εύκολου» πέναλτι, όσο επειδή, δευτερόλεπτα πριν, ο διαιτητής είχε ακυρώσει δικό τους γκολ, στην άλλη περιοχή, για ένα ανεπαίσθητο φάουλ του Σεκ στον Χακίμι. Ένα γκολ από τον Ισμαΐλα Σαρ που πιθανότατα θα έκρινε τον τελικό υπέρ της Σενεγάλης. Μάλιστα στην περίπτωση τους ο VAR δεν μπορούσε να επέμβει καθώς ο «ζαλισμένος» διεθνής διαιτητής είχε σφυρίξει για φάουλ πριν την επίτευξη του γκολ.

Χάος...

Το χάος αρχίζει να σκεπάζει το στάδιο του Ραμπάτ. Ο διαιτητής συμβουλεύεται την οθόνη εκτός της πλάγιας γραμμής. Στην πλάτη του οι πάγκοι των δύο φιναλίστ έρχονται στα χέρια. Άνδρες της ασφάλειας του σταδίου σπεύδουν για να αποφευχθούν τα χειρότερα. Γλιστρούν στο τερέν και πέφτουν πάνω στους ποδοσφαιριστές που νομίζουν ότι δέχονται επίθεση. Ο προπονητής του Μαρόκου προσπαθεί να απεμπλακεί και άθελά του χτυπάει αντίπαλο παίκτη. Πλέον, τουλάχιστον 100 πρωταγωνιστές του τελικού μοιάζουν με άγρια ζώα σε αφρικανική σαβάνα έτοιμα να κατασπαραχθούν.

Ο διαιτητής Νταλά κάνει ατάραχος, έως και χαμογελαστός, τη δουλειά του. Επιστρέφει στο γήπεδο και δείχνει την άσπρη βούλα. Οπαδοί της Σενεγάλης παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους, κάνουν «ντου» από την κερκίδα εντός του γηπέδου. Στις συμπλοκές με τις αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποιούν κάθε διαθέσιμο αντικείμενο ως όπλο. Ένας εθελοντής τραυματίζεται και μεταφέρεται τραυματισμένος από τέσσερις άνδρες.

Ο ψύχραιμος ηγέτης Σαντιό Μανέ

Είχε έρθει η σειρά του ομοσπονδιακού τεχνικού της Σενεγάλης να πρωταγωνιστήσει στην αρένα. Υπό το βάρος της διαφαινόμενης απώλειας του τελικού ο Παπέ Τιαού κάνει νεύμα στους παίκτες του να εγκαταλείψουν το γήπεδο για τα αποδυτήρια. Ο μόνος που ανθίσταται και εν τέλει διαφύλαξε το γόητρο του αγώνα ήταν ο Σαντιό Μανέ.

Ο ηγέτης της Σενεγάλης, ο πρώτος σκόρερ της και ποδοσφαιριστής διεθνούς κύρους στέκεται απέναντι στον προπονητή του και συμβουλεύει τους νεαρούς συμπαίκτες του να επιστρέψουν στο γήπεδο, έστω και αν αυτό σημαίνει ότι θα ηττηθούν. Μην ξεχνάμε ότι το Μαρόκο θα εκτελέσει πέναλτι σε νεκρό χρόνο. «Το αφρικανικό ποδόσφαιρο αξίζει περισσότερα και όχι ένα τέτοιο φινάλε. Το αφρικάνικο ποδόσφαιρο είναι σε άνθηση, ο πλανήτης το παρακολουθεί και είναι τρελό να παρουσιάζουμε τέτοια εικόνα. Ζήτησα από τους συμπαίκτες μου να βγουν να παίξουν. Να χάσουμε ως άνδρες ή να κερδίσουμε ως ομάδα» δήλωνε προφητικά μετά τη λήξη του τελικού ο φιναλίστ δύο διαδοχικών τελικών Τσάμπιονς Λιγκ και κάτοχος του τροπαίου το 2019 με τη Λίβερπουλ.

Όλα τα τεχνάσματα του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου

Και τα κατάφερε. Όπως κατάφερε μαζί με τον τερματοφύλακά του, Μεντί, να αποσπάσουν την προσοχή του εκτελεστή του πέναλτι, Ντίαθ, με λόγια που μάλλον θα κρατήσουν για πάντα μυστικά. Την ίδια ώρα ο Ντιούφ έσκαβε την άσπρη βούλα. Όλα τα τεχνάσματα του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου είχαν μπει σε εφαρμογή σε έναν τελικό Κόπα Άφρικα. Το τι σκέφτηκε ο Μπραχίμ Ντίαθ πριν από την εκτέλεση του πέναλτι που θα χάριζε στο Μαρόκο το κύπελλο και το τι επακολούθησε της εκτέλεσης είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στο βιβλίο του τελικού. Με ένα φαιδρό για την κρισιμότητα της στιγμής πέναλτι «αλά Πανένκα» ο Ντίαθ είδε τον Μεντί να στέκεται όρθιος στο κέντρο της εστίας του και να αγκαλιάζει την μπάλα. Οι συνομωσίες ότι ο Ντίαθ το έκανε επίτηδες για να μη συρθεί ο τελικός στη βία και την αναρχία, πλημύρισαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως τα δάκρυα πλημύρισαν τα μάτια του επιθετικού της Ρεάλ Μαδρίτης.

Ο διαιτητής σφύριξε τρεις φορές σφράγισε τη «λευκή» ιοσοπαλία και έδωσε το έναυσμα της παράτασης. Στα δημοσιογραφικά θεωρεία οι εκπρόσωποι Τύπου των δύο εθνικών ομάδων είχαν ήδη ξεκινήσει τις αντεγκλήσεις. Κάτω στο γήπεδο η πετσέτα του Σενεγάλεζου τερματοφύλακα, Μεντί, είχε γίνει αντικείμενο του πόθου. Τα ball boys του Μαρόκου προσπαθούσαν, με πρακτικές συμμορίας του δρόμου, να την κλέψουν.

Η μάχη της... πετσέτας

Ο αναπληρωματικός τερματοφύλακας της Σενεγάλης την προστάτευε με νύχια και με δόντια. Μέχρι και ο Χακίμι εμφανίστηκε για να αρπάξει την πολύτιμη πετσέτα. Ποιος ο λόγος; Για να μην μπορεί ο Μεντί να σκουπίσει τα γάντια του; Μήπως επειδή η πετσέτα είχε κάτι το μεταφυσικό; Μήπως επειδή παρακολουθούμε τον αφρικανικό σουρεαλισμό στο απόγειό του;

Το Μαρόκο είχε χάσει μία ανεπανάληπτη ευκαιρία να επιστρέψει στην κορυφή μετά το 1976 και το ποδόσφαιρο απέστρεψε το βλέμμα του από τη διοργανώτρια για να φλερτάρει με τη Σενεγάλη. Το πανέμορφο γκολ του μέσου της Βιγιαρεάλ, Παπ Γκεγέ, νωρίς στην παράταση, ήταν η σφραγίδα για τον θρίαμβο των «λιονταριών της Τεράνγκα».

Το δράμα συνεχίστηκε στην αίθουσα Τύπου. Μαροκινοί δημοσιογράφοι ζητούσαν από τον προπονητή της εθνικής ομάδας τους, Ρεγκραγκί, να παραιτηθεί εκείνη τη στιγμή γιατί «τα παιδάκια όλης της χώρας κλαίνε». Εκείνος ζητούσε να μάθει σε ποιο μέσο εργάζονταν και στη συνέχεια δήλωνε: «η εικόνα που έδωσε απόψε το αφρικανικό ποδόσφαιρο είναι ντροπιαστική. Ο αντίπαλος προπονητής ζήτησε από τους παίκτες του να εγκαταλείψουν τον αγωνιστικό χώρο. Πρέπει πάντα να μένεις στη θέση σου, τόσο στην ήττα όσο και στη νίκη». Ο συνάδελφός του και κυπελλούχος εισήλθε στην αίθουσα τύπου επευφημούμενος από τους Σενεγαλέζους ρεπόρτερ και αποδοκιμαζόμενος από τους Μαροκινούς. Νέα μάχη ξέσπασε μεταξύ των δημοσιογράφων.

Αποσβολωμένος Ινφαντίνο

Ο τροπαιούχος τεχνικός, Παπέ Τιαού, αποφάσισε να μην κάνει δηλώσεις στην αίθουσα Tύπου για να μην οξύνει τα πνεύματα. Αργότερα δήλωνε σε διεθνές δίκτυο: «Δεν έπρεπε να αποχωρήσουμε από τον αγώνα, ωστόσο το κάναμε και τώρα θέλω να απολογηθώ σε όλο το ποδόσφαιρο».

Ο ισχυρός άνδρας της FIFA ήταν αποσβολωμένος. Δίπλα στους επίσημους της κυβέρνησης του Μαρόκου, ο Τζιάνι Ινφαντίνο χαμογελούσε παγωμένα, τυπικά. Για το φωτογραφικό άλμπουμ της διοργάνωσης. Στις δηλώσεις του αργότερα ήταν καταπέλτης: «Δυστυχώς, γίναμε μάρτυρες απαράδεκτων σκηνών στο γήπεδο και στις κερκίδες. Καταδικάζουμε απερίφραστα τη συμπεριφορά ορισμένων οπαδών, καθώς και ορισμένων Σενεγαλέζων παικτών και μελών του τεχνικού επιτελείου. Είναι απαράδεκτο να εγκαταλείπει κάποιος το γήπεδο με αυτόν τον τρόπο και, ομοίως, η βία δεν μπορεί να γίνει ανεκτή στον αθλητισμό μας. Απλά δεν είναι σωστό. Οι ομάδες πρέπει να ανταγωνίζονται στο γήπεδο και σύμφωνα με τους κανόνες του παιχνιδιού, διότι οτιδήποτε λιγότερο θέτει σε κίνδυνο την ίδια την ουσία του ποδοσφαίρου. Οι άσχημες σκηνές που είδαμε σήμερα πρέπει να καταδικαστούν και να μην επαναληφθούν ποτέ. Τέτοια γεγονότα δεν έχουν θέση στο ποδόσφαιρο και αναμένω ότι οι αρμόδιες πειθαρχικές αρχές της Αφρικανικής Συνομοσπονδίας θα λάβουν τα κατάλληλα μέτρα».

Δεξαμενή ανησυχίας

Η Συνομοσπονδία αφρικανικού ποδοσφαίρου, το διοικητικό όργανο του αθλήματος της ηπείρου, ξεκαθάρισε ότι το βιντεοληπτικό υλικό και οι μαρτυρίες θα εξεταστούν ενδελεχώς και όσοι κριθούν ένοχοι για το χάος που προκλήθηκε θα τιμωρηθούν. Η βασιλική ομοσπονδία ποδοσφαίρου του Μαρόκου τόνισε ότι βρίσκεται σε συνεργασία με τη FIFA προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες νομικές ενέργειες κατά όλων εκείνων που συνέβαλλαν στην αποσταθεροποίηση των συνθηκών ομαλής διεξαγωγής του τελικού. Θα φτάσουν να διεκδικήσουν μέχρι και την αφαίρεση του κυπέλλου από τη Σενεγάλη; Θα ήταν το απόλυτο «ξεγύμνωμα» μιας διοργάνωσης που εξελίχθηκε ιδανικά μέχρι τον καταλογισμό ενός πέναλτι. Και αυτή τη στιγμή μοιάζει με μία απύθμενου βάθους «δεξαμενή ανησυχίας» ενόψει του Παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου το 2030.

Το Μαρόκο είναι η χώρα που θα μαγνητίσει όλον τον πλανήτη σε 4,5 χρόνια από σήμερα. Είναι η χώρα που μαζί με την Ισπανία και την Πορτογαλία θα φιλοξενήσει αγώνες του μεγαλύτερου ποδοσφαιρικού γεγονότος και μάλιστα το καλοκαίρι που το Μουντιάλ θα συμπληρώνει έναν αιώνα ύπαρξης. Από τα 20 υπερσύγχρονα γήπεδα που καταχωρήθηκαν στο βιβλίο προσφορών της FIFA, τα έξι βρίσκονται στην χώρα της βόρειας Αφρικής. Μεταξύ τους και το στάδιο που φιλοξένησε τον δραματικό τελικό του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής, στην πρωτεύουσα Ραμπάτ. Στη μεγαλύτερη πόλη και οικονομικό κέντρο του Μαρόκου, την Κασαμπλάνκα, «σηκώνεται» το μεγαλύτερο στάδιο του πλανήτη το «Grand Stade Hassan II» χωρητικότητας 115 χιλιάδων θεατών, κατά χιλίων θέσεων μεγαλύτερο από εκείνο της Πιόνγιανγκ στη Βόρεια Κορέα. Το Μαρόκο ονειρεύεται ότι το στάδιό της θα «νικήσει» το νέο Σαντιάγκο Μπερναμπέου στην κούρσα για τη διεξαγωγή του τελικού του Μουντιάλ.

Κλονίστηκε η εμπιστοσύνη

Εσωτερικές πηγές της FIFA που πρόσκεινται στον Τζιάνι Ινφαντίνο και κλήθηκαν να σχολιάσουν τη διάθεση του προέδρου μετά το χάος του τελικού του Κόπα Άφρικα, σε σχέση με τη φιλοξενία του Μουντιάλ 2030 από το Μαρόκο, ξεκαθαρίζουν ότι η ενόχληση δεν αναιρεί τη «φανταστική δουλειά» που έχει κάνει το Μαρόκο. Ο Ινφαντίνο μεταφέρει σε όλους ότι κατά τον ένα μήνα διεξαγωγής του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής διαπίστωσε την τρομερή εξέλιξη του Μαρόκου σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με το ποδόσφαιρο, οργάνωση, υποδομές, μεταφορές, διαμονή κλπ. Εξάλλου, το Μαρόκο «εξετάζεται» συνεχώς από τη FIFA, όπως έγινε με τα προκριματικά της αφρικανικής ηπείρου για το Μουντιάλ, τον Οκτώβριο, ή ακόμη και με τη διοργάνωση του Μουντιάλ U-17 των γυναικών, κάθε χρόνο έως το 2018.

Το Μαρόκο δεν έχασε, ωστόσο, κλόνισε την εμπιστοσύνη της FIFA. Πηγές της παγκόσμιας συνομοσπονδίας αναφέρουν με νόημα ότι ξύπνησαν μνήμες από τα απίστευτα γεγονότα που στιγμάτισαν τον τελικό του EURO 2021 στο Γουέμπλεϊ τα οποία αποτυπώθηκαν εξαιρετικά στο ντοκιμαντέρ του Netflix «The Final: Attack on Wembley». Ανεξάρτητα λοιπόν από τις πειθαρχικές ποινές που θα επιβληθούν στη Σενεγάλη για την υποβάθμιση του τελικού του Κόπα Άφρικα, η FIFA κοιτάζει τη μεγάλη εικόνα και προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει πως μία άρτια διοργάνωση ενός μήνα εξελίχθηκε σε φιάσκο, μέσα σε λίγα λεπτά και μαζί με το Μαρόκο να καλύψει τα κενά ασφάλειας, έτσι ώστε, μέχρι το καλοκαίρι του 2030, τα κενά να μην έχουν απλά καλυφθεί, αλλά να έχουν εξαλειφθεί...