100 χρόνια ΠΑΟΚ: Ένας αιώνας ζωής, ένας αιώνας Περηφάνιας, Αντίστασης, Ονείρου και Κατακτήσεων

Ο ΠΑΟΚ δεν είναι απλώς μια ομάδα που συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής. Είναι μια ιδέα που άντεξε στον χρόνο, ένα κομμάτι μνήμης που πέρασε από γενιά σε γενιά, ένα όνομα που δεν έμεινε ποτέ μόνο στα γήπεδα. Είναι ιστορία, ρίζα, επιμονή, φλόγα. Είναι η απόδειξη πως κάποιοι σύλλογοι δεν δημιουργούνται μόνο για να αγωνίζονται, αλλά για να εκφράζουν ανθρώπους, τόπους και συναισθήματα.

Μέσα σε αυτόν τον έναν αιώνα, ο ΠΑΟΚ έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένας αθλητικός οργανισμός. Έγινε τρόπος ζωής. Έγινε το σημείο όπου η προσφυγική μνήμη συνάντησε την περηφάνια, όπου η Θεσσαλονίκη βρήκε τον πιο αυθεντικό εκφραστή της. Στις κερκίδες, στις γειτονιές, στα σπίτια, παντού, ο Δικέφαλος ήταν πάντα εκεί.

Για αμέτρητους ανθρώπους ο ΠΑΟΚ δεν είναι «μια αγαπημένη ομάδα», αλλά κομμάτι του εαυτού τους. Μια σταθερά ζωής. Τρόπος ζωής. Η σχέση του με την πόλη είναι βαθιά, σχεδόν βιωματική. Ο ΠΑΟΚ κουβαλά τον παλμό, την ένταση, τη συγκίνηση και την περηφάνια της Θεσσαλονίκης. Γι’ αυτό και στα 100 χρόνια του δεν γιορτάζει μόνο ένας σύλλογος αλλά γιορτάζει ολόκληρη η πόλη, ολόκληρη η Μακεδονία.

Έναν αιώνα μετά, ο ΠΑΟΚ παραμένει αυτό που ήταν από την πρώτη μέρα: κάτι που δεν εξηγείται εύκολα με λόγια. Το νιώθεις. Το κουβαλάς. Το ζεις. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη δύναμή του. Ότι δεν είναι απλώς μια ιστορία 100 χρόνων. Είναι μια ιστορία που συνεχίζει να γράφεται κάθε μέρα, μέσα από τον κόσμο του, μέσα από την πόλη του, μέσα από όλους όσοι έμαθαν να βλέπουν τη ζωή ασπρόμαυρη.

Εγένετο ΠΑΟΚ στις 20 Απριλίου 1926

Σαν σήμερα πριν από ακριβώς 100 χρόνια, το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης λάμβανε μια τόσο τυπική, κι όμως κομβικής σημασίας, απόφαση. Με τον αριθμό 822, στις 20.04.1926, ενέκρινε τη σχετική αίτηση του πρώτου διοικητικού συμβουλίου του ΠΑΟΚ και αναγνώρισε επισήμως τον σύλλογο που έμελλε ν’ αλλάξει τα δεδομένα στην πόλη.

Το πρώτο έμβλημα του ΠΑΟΚ ήταν το τετράφυλλο τριφύλλι και το πέταλο. Τα φύλλα ήταν πράσινα και πάνω από το καθένα ήταν χαραγμένα τα αρχικά της λέξης ΠΑΟΚ. Το σκέφτηκε ο αείμνηστος Κώστας Κοεμτζόπουλος, που πήρε την ιδέα από το πακέτο τσιγάρων μάρκας «Λήθη» που κάπνιζε.

Το, δε, πρώτο ΔΣ απαρτιζόταν από τους:

• Πρόεδρος: Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλίδης,
• Α’ αντιπρόεδρος: Παντελής Καλπακτσόγλου,
• Γενικός γραμματέας: Κωνσταντίνος Κρητικός,
• Ειδικός γραμματέας: Μενέλαος Τσούλκας,
• Ταμίας: Ιωακείμ Ιωακειμόπουλος,
• Έφορος ποδοσφαίρου: Αλέξανδρος Αγγελόπουλος,
• Έφορος αθλητών: Αριστόδημος Δημητριάδης,
• Σύμβουλοι: Παναγιώτης Μαλέσκας, Κωνσταντίνος Κοεμτζόπουλος και Μιχάλης Θεοδοσιάδης.

Έτσι άρχισαν όλα

Η ιδέα για τη δημιουργία ενός ισχυρού συλλόγου που θα εξέφραζε τους Κωνσταντινουπολίτες άρχισε να… ψήνεται από το 1922, όταν έφτασαν στη Θεσσαλονίκη οι περισσότεροι Κωνσταντινουπολίτες. Τον Μάιο του 1924 δημιουργήθηκε η «Ένωση Κωνσταντινουπολιτών Θεσσαλονίκης». Ένα χρόνο αργότερα, τον Ιούνιο του 1925, ιδρύθηκε το αθλητικό τμήμα του συλλόγου. Τη διοίκησή του ανέλαβαν ο Φανούριος Βυζάντιος ως πρόεδρος και ως μέλη ο Νίκος Πετρόπουλος με τον Αριστείδη Μίσιο. Πριν κλείσει το 1925 και, πιο συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο, οι ποδοσφαιριστές της Ένωσης επεδίωξαν τον διαχωρισμό του αθλητικού από το πολιτιστικό σωματείο.

Η δημιουργία της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης έφερε αντιδράσεις και, με αφορμή ότι η μετάβαση των αθλητικών δραστηριοτήτων έπρεπε να γίνει με απόφαση Γενικής Συνέλευσης και όχι Διοικητικού Συμβουλίου, ακυρώθηκαν οι διαδικασίες και δημιουργήθηκαν δύο τάσεις. Η πρωτοβουλία χαρακτηρίστηκε «στάση» με επίσημη ανακοίνωση της Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών Θεσσαλονίκης και ο τότε πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής Αθλητισμού, Νίκος Πετρόπουλος, συγκέντρωσε την πλευρά όσων δεν ήθελαν τον διαχωρισμό. Η… μάχη ανάμεσα στις δύο πλευρές είχε μεγάλη διάρκεια και η κοινή Γενική Συνέλευση έγινε στις 7 Μαρτίου 1926 για να λύσει ένα πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί τον Δεκέμβριο του 1925. Με 92 ψήφους ο Νίκος Πετρόπουλος ισοψήφησε με τον Αριστείδη Μίσιο, που ήταν και αυτός στην πλευρά του, και αναδείχθηκε πρόεδρος.

Οι ποδοσφαιριστές που είχαν πρωτοστατήσει στον διαχωρισμό δεν δέχθηκαν την εξέλιξη και έστειλαν ανακοίνωση στις εφημερίδες κατά της διοίκησης που είχε προκύψει. «Δηλώνουμε ότι ανήκαμε και ανήκουμε πάντα στο πρώτο νόμιμο Διοικητικό Συμβούλιο και τελούμε υπό τας διαταγάς του. Δεν δεχόμαστε να διοικηθούμε από εσάς, έστω και εάν νομιμοποιηθείτε». Η απάντηση της νέας διοίκησης της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης ήταν η διαγραφή των ποδοσφαιριστών που υπέγραψαν την ανακοίνωση και η παραπομπή τους στην Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μακεδονίας Θράκης.

Η αντίδραση της άλλης πλευράς πλέον έμοιαζε δεδομένη. Το μήνυμα αρχικά εστάλη με τον ανεπίσημο αγώνα με τον Παναθηναϊκό στις 28 Μαρτίου 1926, όπου ηττήθηκαν με 5-0. Η επόμενη κίνηση ήρθε στις 30 Μαρτίου 1926, ημερομηνία κατά την οποία συγκεντρώθηκαν στη Λέσχη Κωνσταντινουπολιτών οι Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλίδης, Κωνσταντίνος Κοεμτζόπουλος, Κωνσταντίνος Κρητικός, Μιχάλης Θεοδοσιάδης, Ιωακείμ Ιωακειμόπουλος, Αριστόδημος Δημητριάδης, Αλέξανδρος Αγγελόπουλος και Μενέλαος Τσούλκας και υπέγραψαν το πρωτόκολλο ιδρύσεως του νέου «ποδοσφαιρικού και Αθλητικού Σωματείου υπό την επωνυμίαν “Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών”», όπως αναφέρεται και στο σχετικό έγγραφο, προκειμένου οι διαδικασίες να πάρουν επίσημο χαρακτήρα.

Στις 5 Απριλίου πραγματοποιήθηκε η Γενική Συνέλευση, στην οποία πήραν μέρος και οι ποδοσφαιριστές της ομάδας, ενώ στις 10 Απριλίου υπογράφηκε από τα μέλη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΑΟΚ η αίτηση αναγνώρισης του συλλόγου στο Πρωτοδικείο. Δέκα ημέρες αργότερα, στις 20 Απριλίου 1926, το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με την απόφαση αριθμό 822, αναγνώρισε και επίσημα τον ΠΑΟΚ.

Τα πρώτα προβλήματα

Καθετί καινούριο προκαλεί αντιδράσεις, έτσι και τα πρώτα βήματα του ΠΑΟΚ δεν ήταν ομαλά. Οι αντιδράσεις για όσα είχαν συμβεί στον διαχωρισμό του 1926, όπου προέκυψαν η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης και ο ΠΑΟΚ, δημιούργησαν μια βαθιά διχόνοια και ο νέος σύλλογος αντιμετώπισε πολλά προβλήματα. Οι παράγοντές του θέλησαν να αλλάξουν τα δεδομένα και κάλεσαν στις 28 Ιουλίου 1926 όλα τα σωματεία της Θεσσαλονίκης σε μια συνέλευση για να προτείνουν τη δημιουργία μιας νέας Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων που θα είχε στις τάξεις της μόνο τις ομάδες της Θεσσαλονίκης και θα άφηνε την κεντρική διαχείριση στην Ένωση της Μακεδονίας – Θράκης.

Ο ΠΑΟΚ κατηγορήθηκε για ανταρσία με την «παρασυναγωγή» αυτή, όπως την χαρακτήρισε η ΕΠΣΜΘ, και τιμωρήθηκε με τρίμηνο αποκλεισμό με εξάμηνη αναστολή. Η διοίκηση της ομάδας θέλησε να δείξει πως είναι ζωντανό κομμάτι της αθλητικής Θεσσαλονίκης και δήλωσε 50 ποδοσφαιριστές στην Ένωση για τη σεζόν που θα άρχιζε το φθινόπωρο του 1926.

Ο ΠΑΟΚ συμμετείχε τη σεζόν 1926-27 στο πρωτάθλημα της Β’ Θεσσαλονίκης, όπου βρισκόταν και η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης. Ο ΠΑΟΚ έδωσε το πρώτο επίσημο ματς της ιστορίας του στις 12 Δεκεμβρίου 1926, όπου νίκησε με 3-1 τη Νέα Γενεά. Η ΕΠΣΜΘ ανέφερε στην προκήρυξη πως, για να επικυρώσει την άνοδο, θα έπρεπε να επικρατήσει απέναντι σε όλες τις ομάδες της Α’ Θεσσαλονίκης. Το κατάφερε πανηγυρικά και, αφού πήρε το πρωτάθλημα της δεύτερης κατηγορίας, επικράτησε κατά σειρά όλων των ομάδων της πρώτης (Θερμαϊκός – Άρης – Άτλαντας) και έδωσε τον τελευταίο αγώνα στη γιορτή για την απονομή των πρωταθλημάτων στο γήπεδο του Ηρακλή, όπου τον κέρδισε 1-0 με γκολ του Τσολακίδη.

Το 1927-28 συμμετείχε για πρώτη φορά στην Α’ Θεσσαλονίκης και το 1930-31 πήρε το εισιτήριο για την πρώτη του συμμετοχή στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα, όπου έκανε ντεμπούτο με αντίπαλο τον Ολυμπιακό στον Πειραιά (1 Φεβρουαρίου 1931), όπου ηττήθηκε με 3-1. Το 1928 ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στον ΠΑΟΚ και την ΑΕΚ Θεσσαλονίκης ήταν η εξασφάλιση χώρου για γήπεδο και κατέληξε τελικά στην ΑΕΚ, αφού ο χώρος δεν επαρκούσε για γήπεδο ποδοσφαίρου.

Η «απορρόφηση» των τμημάτων της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης και το γήπεδο στο Σιντριβάνι

Τον Μάρτιο του 1929 έγινε πράξη η προσπάθεια έξι μηνών να ενωθούν οι δρόμοι των δύο ομάδων που είχαν προέλθει από τη Λέσχη των Κωνσταντινουπολιτών. Η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης είχε διαλύσει το ποδοσφαιρικό της τμήμα από το 1927 και διατηρούσε μόνο τα τμήματα του κλασικού αθλητισμού. Ουσιαστικά έγινε απορρόφηση αυτών των τμημάτων από τον ΠΑΟΚ, αφού δεν υπήρξε απόφαση συγχώνευσης ούτε διάλυσης του συλλόγου της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης στο Πρωτοδικείο. Ο ΠΑΟΚ άλλαξε έμβλημα, πήρε τον Δικέφαλο Αετό και μαζί τις εγκαταστάσεις της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης, που είχε την έκταση στην περιοχή του Σιντριβανίου, δίπλα στο Άσυλο του Παιδιού, εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η Θεολογική Σχολή.

Το 1929 προσπάθησαν από κοινού να επεκτείνουν την έκταση ώστε να αποκτήσει έδρα ο ΠΑΟΚ και ακόμη ένα εμπόδιο ήταν το ποτάμι που περνούσε υπόγεια κάτω από το γήπεδο από την περιοχή της Ευαγγελίστριας και δεν άφηνε πολλά περιθώρια για τεχνικά έργα την εποχή εκείνη. Τελικά οι άνθρωποι του ΠΑΟΚ βρήκαν τρόπο να περάσουν με σωλήνες το νερό από κάτω και στις 12 Δεκεμβρίου 1930 μπήκε ο θεμέλιος λίθος ως προεκλογική δέσμευση μία εβδομάδα πριν τις δημοτικές εκλογές και τα έργα ολοκληρώθηκαν αρκετά γρήγορα. Στις 5 Ιουνίου 1932, με την αναμέτρηση ΠΑΟΚ – Ηρακλής 3-2, άνοιξε η αυλαία της ποδοσφαιρικής ιστορίας του γηπέδου.

Οι πρώτες διακρίσεις

Το 1937 αναδείχθηκε για πρώτη φορά πρωταθλητής Θεσσαλονίκης, ενώ το 1938 ο Νίκος Σωτηριάδης έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ που αγωνίστηκε στην Εθνική ομάδα. Το 1939 και πιο συγκεκριμένα στις 28.05, ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε για πρώτη φορά σε τελικό Κυπέλλου Ελλάδος, όπου ηττήθηκε από την ΑΕΚ με 2-1. Ο Δικέφαλος, που για να φτάσει μέχρι τον τελικό της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην Αθήνα είχε αποκλείσει την Ελλάς Φλώρινας με 6-1, τον Ηρακλή με 3-2 και τον Εθνικό με 4-0, προηγήθηκε στο 39’ με γκολ του Αριστείδη Ιωαννίδη Αποστόλου, αλλά η ΑΕΚ με τέρματα των Χατζησταυρίδη και Μανέτα γύρισε το ματς και κατέκτησε τον τίτλο. Ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε με τους Σωτηριάδη, Κουκουλά, Κοντόπουλο, Καλογιάννη, Βατίκη, Πανίδη, Γλάρο, Μποσταντζόγλου, Αρβανιτίδη, Ιωαννίδη – Αποστόλου, Κρίτα.

Μετά τη διακοπή λόγω του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ο ΠΑΟΚ ανασυντάχθηκε και το 1951 ξαναβρέθηκε στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας προκειμένου να διεκδικήσει το Κύπελλο Ελλάδας. Αντίπαλός του αυτή τη φορά ήταν ο Ολυμπιακός. Ο Δικέφαλος αγωνίστηκε με τους Λύκαρη, Πατάκα, Γκολέμη, Αρβανίτη, Γκόγκο, Ψωμά, Βασιλειάδη, Μουρατίδη, Τζινόπουλο, Παπαδάκη, Εμμανουηλίδη, δεν τα κατάφερε και ηττήθηκε με 4-0.

Τα «τσικό» του Βίλλυ και η Χρυσή Εποχή

Έναν χρόνο αργότερα, το 1952, ο Βίλλυ Σέφτσικ, ο Αυστριακός προπονητής, ο οποίος το 1931 είχε φορέσει και τη φανέλα του συλλόγου, έκανε μια κίνηση που άλλαξε τα δεδομένα για τον ΠΑΟΚ. Δημιούργησε την Ακαδημία του ΠΑΟΚ, τα περίφημα «τσικό του Βίλλυ», ώστε να βρει και να αναδείξει ποδοσφαιριστές με σωστή δουλειά από μικρή ηλικία. Το νέο για την εποχή εγχείρημα στέφθηκε από επιτυχία, αφού από τα… φυτώρια του Δικεφάλου αναδείχθηκαν παίκτες που έγραψαν τη δική τους ιστορία στο σύλλογο, όπως οι Λέανδρος Συμεωνίδης, Γιαννέλος, Μαργαρίτης, Γιώργος Χαβανίδης και αρκετοί άλλοι.

Η δημιουργία της Ακαδημίας, σε συνδυασμό με τις μεταγραφές που πραγματοποίησε ο ΠΑΟΚ στις αρχές της δεκαετίας του ’50, ανέβασαν επίπεδο την ομάδα και αποτέλεσαν την απαρχή για το «χτίσιμο» της πρώτης χρυσής εποχής στην ιστορία του συλλόγου. Το καλοκαίρι του 1953 στον ΠΑΟΚ ήρθαν οι Κουϊρουκίδης, Πετρίδης, Πρόγιος, Γερούδης, Κεμανίδης, Χουρβουλιάδης, Χασιώτης και Αγγελίδης. Ο Δικέφαλος έγινε κυρίαρχος στην πόλη και κατέκτησε τρία συνεχόμενα πρωταθλήματα Θεσσαλονίκης με κινητήριο μοχλό τη θρυλική τριπλέτα των Γιεντζή, Κουϊρουκίδη και Παπαδάκη.

Ο ΠΑΟΚ της εποχής εκείνης αποτελούσε τον βασικό εκπρόσωπο της Θεσσαλονίκης στο πανελλήνιο ποδοσφαιρικό στερέωμα και η μεγάλη ομάδα του συλλόγου το 1955 έφτασε για τρίτη φορά σε τελικό Κυπέλλου. Πάλι στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, τη φυσική έδρα του Παναθηναϊκού, ο οποίος ήταν και ο αντίπαλος στη διεκδίκηση του τίτλου, οι Πράσινοι με το πλεονέκτημα της έδρας επικράτησαν 2-0. Ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε με τους: Πρόγιο, Κερμανίδη, Γερούδη, Καλογιάννη, Χασιώτη, Δουκάκη, Τσίντογλου, Καραφουλίδη, Γιεντζή, Παπαδάκη, Κιουρτζή.

Η κατασκευή του γηπέδου της Τούμπας

Η αγωνιστική ανάπτυξη της ομάδας… γέννησε την ανάγκη να αποκτήσει το δικό της, μεγαλύτερο και καλύτερο «σπίτι». Έτσι, το 1957 άρχισε η αναζήτηση ενός χώρου αντάξιου της ιστορίας του ΠΑΟΚ, όπου θα μπορούσε να στεγάσει τα όνειρά του για ένα λαμπρό μέλλον. Κατόπιν έρευνας των παραγόντων του συλλόγου επιλέχθηκε μια έκταση στην περιοχή της Τούμπας, η οποία ανήκε στο Ταμείο Εθνικής Αμύνης.

Η συγκεκριμένη έκταση επιλέχθηκε για δύο λόγους. Ο πρώτος ήταν η παράδοση της περιοχής της Τούμπας, που φιλοξενούσε τους περισσότερους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Ο δεύτερος ήταν η άνεση της έκτασης, που επέτρεπε στον ΠΑΟΚ να δημιουργήσει ένα μεγάλο γήπεδο. Έπειτα από τις απαραίτητες διαβουλεύσεις, ο σύλλογος αγόρασε 30 στρέμματα και ξεκίνησε η ανέγερση του νέου γηπέδου του ΠΑΟΚ. Σημαντική στην αποπεράτωση των εργασιών ήταν η συμμετοχή του κόσμου του Δικεφάλου μέσω του ειδικού λαχείου υπέρ της ανεγέρσεως του σταδίου.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1959 η Τούμπα άνοιξε για πρώτη φορά τις θύρες της για να υποδεχτεί τον ΠΑΟΚ και τον λαό του. Παρών στο γήπεδο, ως επίσημος προσκεκλημένος, ήταν ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, ενώ τα εγκαίνια πραγματοποίησε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας. Η μπάλα στην αναμέτρηση με την ΑΕΚ έπεσε από αεροπλάνο της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η κατασκευή της Τούμπας συνέπεσε με τη δημιουργία της Α’ Εθνικής και ο ΠΑΟΚ ξεκίνησε τις υποχρεώσεις του για το πανελλήνιο πρωτάθλημα στο δικό του καινούριο γήπεδο. Τα επόμενα χρόνια, βέβαια, κύλησαν δίχως κάποια ιδιαίτερη επιτυχία για τον σύλλογο, που τη σεζόν 1965-66 πραγματοποίησε ντεμπούτο στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις αντιμετωπίζοντας τη Βίνερ για το Κύπελλο Εκθέσεων.

Η μεγάλη ομάδα της δεκαετίας του ’70

Είναι τα χρόνια που αθόρυβα, αλλά ουσιαστικά, ο ΠΑΟΚ έβαλε τις βάσεις για τη δημιουργία μιας από τις καλύτερες ομάδες που έχουμε δει στα ελληνικά γήπεδα. Με μεθοδική δουλειά στον τομέα απόκτησης νεαρών ταλαντούχων ποδοσφαιριστών, που στη συνέχεια καθιερώθηκαν στο Hall of Fame του ποδοσφαίρου, ο Δικέφαλος έφτιαξε μια ομάδα που κατάφερε να συνδυάσει το όμορφο, επιθετικό ποδόσφαιρο με τον πρωταθλητισμό και τους τίτλους.

Η ομάδα, με μπροστάρη τον Γιώργο Κούδα και συμπαραστάτες ποδοσφαιριστές όπως (μεταξύ άλλων) οι Σταύρος Σαράφης, Αχιλλέας Ασλανίδης, Δημήτρης Παρίδης, Κώστας Ιωσηφίδης, Γιάννης Γούναρης, Χρήστος Τερζανίδης, έγινε πρωταγωνίστρια και δημιούργησε ρεκόρ, τα οποία στέκουν μέχρι και σήμερα.

Το σημαντικότερο, όμως, επειδή τα ρεκόρ αργά ή γρήγορα σπάνε, είναι πως χάρισε στον ΠΑΟΚ τους πρώτους τίτλους της μεγάλης ιστορίας του. Ο Δικέφαλος από το 1970 μέχρι και το 1974 αγωνίστηκε σε πέντε συνεχόμενους τελικούς Κυπέλλου Ελλάδας, κατακτώντας δύο φορές το τρόπαιο.

Ο πρώτος τίτλος ήρθε το 1972, όταν ο ΠΑΟΚ επικράτησε 2-1 του Παναθηναϊκού στο στάδιο Καραϊσκάκη, με τον Κούδα να πετυχαίνει και τα δύο γκολ στην αρχή και το τέλος της αναμέτρησης, που παρακολούθησαν 34.831 θεατές. Ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε με τους Χατζηιωάννου, Γούναρη, Παπαδόπουλο, Ιωσηφίδη, Φουντουκίδη, Τερζανίδη, Μπέλλη, Σαράφη (68’ Λάζος), Αποστολίδη, Κούδα, Ασλανίδη (76’ Μαντζουράκης).

Δύο χρόνια μετά, το σύνολο που είχε φτιάξει ο Λες Σάνον επικράτησε και του Ολυμπιακού. Η κανονική διάρκεια και η παράταση του τελικού της Νέας Φιλαδέλφειας ολοκληρώθηκαν με 2-2 και ο Δικέφαλος επικράτησε 4-3 στα πέναλτι. Η σύνθεση της ομάδας ήταν: Στέφας, Γούναρης, Τσιλιγκιρίδης, Ιωσηφίδης, Πέλλιος, Τερζανίδης (113’ Φουντουκίδης), Παρίδης, Σαράφης, Αποστολίδης, Κούδας, Ασλανίδης (95’ Αναστασιάδης).

Τα δύο Κύπελλα ήταν κάτι σαν το ορεκτικό πριν από το κυρίως πιάτο, το οποίο… σερβιρίστηκε το 1976. Ώριμος σε συνθήκες πίεσης πλέον, ο ΠΑΟΚ κατέκτησε για πρώτη φορά στην ιστορία του το πρωτάθλημα Ελλάδας. Πέρα από τους τίτλους, ο τρόπος παιχνιδιού της ομάδας, που έφτασε ακόμη δύο φορές στον τελικό Κυπέλλου (1977, 1978), άφησε παρακαταθήκη τη δημιουργία μιας ακόμη μεγαλύτερης βάσης κοινού, αφού ο Δικέφαλος εκείνη την εποχή κέρδισε πολλούς φιλάθλους.

Η δημιουργία της ΠΑΕ ΠΑΟΚ και το δεύτερο πρωτάθλημα

Το πέρασμα του ποδοσφαίρου στην επαγγελματική εποχή έβαλε και τον ΠΑΟΚ σε μια άλλη εποχή. Στις 18 Ιουλίου 1979 ιδρύθηκε η Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρία (Π.Α.Ε.) με την επωνυμία «ΠΑΝΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΤΩΝ – ΠΑΟΚ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και τον διακριτικό τίτλο «ΠΑΟΚ ΠΑΕ», με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 37.100.000 δραχμές και πρώτο πρόεδρο τον αείμνηστο Γιώργο Παντελάκη.

Η πολύ καλή πορεία συνεχίστηκε και τη δεκαετία του ’80, με λίγες αποτυχημένες χρονιές. Και πάλι η ομάδα κατάφερε να φτάσει σε τελικούς Κυπέλλου Ελλάδας χωρίς να μπορέσει να κατακτήσει το τρόπαιο πριν από το 2001. Το 1981 ηττήθηκε στη Νέα Φιλαδέλφεια από τον Ολυμπιακό (3-1), το 1983 στο ΟΑΚΑ από την ΑΕΚ (2-0) και το 1985 στο ΟΑΚΑ, ξανά, από την ΑΕ Λάρισα (4-1).

Πάντως, το 1985 είναι η χρονιά του ΠΑΟΚ. Ο Δικέφαλος του Βορρά έφτασε στην κατάκτηση του δεύτερου πρωταθλήματος Ελλάδας και του πρώτου επαγγελματικού, με προπονητή τον Αυστριακό Walter Skocik και ποδοσφαιριστές τους: Ιωσηφίδη, Αλαβάντα, Αλεξανδρίδη, Βασιλάκο, Γιούρισιτς, Δαμανάκη, Δημόπουλο, Κωστίκο, Παντέλη, Πάπριτσα, Σκαρτάδο, Τσουρέλα κ.ά.

Χαρακτηριστικό της δεκαετίας του ’80 είναι η υπέρμετρη αγάπη και ο φανατισμός των οπαδών, ο οποίος ξεπερνά κάθε προηγούμενο και αρχίζει να περνάει τις πύλες της Ελλάδας ως πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Στις καλύτερες στιγμές συμπεριλαμβάνονται οι εμφανίσεις με τη Μπάγερν. Ο ΠΑΟΚ κράτησε τους Βαυαρούς στο μηδέν τόσο στην Τούμπα όσο και στον επαναληπτικό του Μονάχου, ωστόσο στάθηκε άτυχος στη διαδικασία των πέναλτι. Ο αποκλεισμός, όμως, δεν υποβάθμισε σε τίποτα την προσπάθεια του Δικεφάλου κόντρα σε μια από τις μεγαλύτερες ομάδες στην Ευρώπη.

Η… άγονη δεκαετία του ’90

Η κατάκτηση του πρωταθλήματος του 1985 έκλεισε έναν μεγάλο κύκλο επιτυχιών και η δεκαετία του ’90 ήταν λογικό να βρει τον ΠΑΟΚ σε αγωνιστική ύφεση. Ο Δικέφαλος το 1992 έφτασε και πάλι στον τελικό Κυπέλλου, για πρώτη φορά μετά το 1983, ωστόσο ηττήθηκε σε διπλή αναμέτρηση από τον Ολυμπιακό, που πήρε 1-1 στην Τούμπα και νίκησε 2-0 στο Καραϊσκάκη.

Παράλληλα, ο ΠΑΟΚ τιμωρήθηκε από τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις λόγω των επεισοδίων στην αναμέτρηση με την Παρί Σεν Ζερμέν, ενώ η κόντρα του προέδρου κ. Θωμά Βουλινού με τους οργανωμένους οδήγησε το 1996 και σε αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

Η πλειοψηφία των μετοχών του συλλόγου πέρασε στα χέρια του κ. Γιώργου Μπατατούδη. Ο Έλληνας επιχειρηματίας από τον Έβρο, με έδρα των επιχειρήσεών του την Αθήνα, ξεκίνησε με εντυπωσιακό τρόπο τη θητεία του στη διοίκηση του συλλόγου. Η απόκτηση από τη Skoda Ξάνθη του Ζήση Βρύζα το καλοκαίρι του 1996 και οι μεταγραφές του Κώστα Φρατζέσκου από τον ΟΦΗ και του Σπύρου Μαραγκού από τον Παναθηναϊκό τον Ιανουάριο του 1997 άλλαξαν τον αγωνιστικό προσανατολισμό της ομάδας, που ήδη είχε στις τάξεις της σπουδαίους ποδοσφαιριστές, όπως ο Θόδωρος Ζαγοράκης, ο Γιώργος Τουρσουνίδης και ο Νίκος Μιχόπουλος. Με προπονητή τον Άγγελο Αναστασιάδη, ο ΠΑΟΚ πραγματοποίησε δύο εξαιρετικές σεζόν (1996-97, 1997-98), όπου εξασφάλισε εύκολα τη συμμετοχή στο Κύπελλο UEFA.

Επιστροφή στους τίτλους

Η ενίσχυση της ομάδας με σπουδαίους ποδοσφαιριστές (Γεωργιάδης, Κωνσταντινίδης, Μπορμπόκης, Βενετίδης, Οκκάς, Εγκωμίτης, Φρούσος, Ναλιτζής κ.ά.) συνεχίστηκε, ενώ τον Ιανουάριο του 2000 την τεχνική ηγεσία της ομάδας ανέλαβε ο Σέρβος προπονητής Ντούσαν Μπάγεβιτς. Υπό τις οδηγίες του, ο Δικέφαλος πραγματοποίησε πολύ καλές εμφανίσεις και κατάφερε να επιστρέψει στους τίτλους.

Το 2001 ο ΠΑΟΚ επικράτησε με εμφατικό τρόπο του Ολυμπιακού με 4-2 στον τελικό Κυπέλλου που διεξήχθη στη Νέα Φιλαδέλφεια και πανηγύρισε ένα τρόπαιο έπειτα από 16 χρόνια. Η υποδοχή της αποστολής στη Θεσσαλονίκη ήταν εντυπωσιακή, με τον κόσμο να έχει κατακλύσει τους δρόμους της πόλης για να αποθεώσει τους νικητές, οι οποίοι ανέβηκαν και χαιρέτησαν το πλήθος από την κορυφή του Λευκού Πύργου.

Δύο χρόνια αργότερα, ο ΠΑΟΚ κατέκτησε και πάλι το Κύπελλο Ελλάδας. Αυτή τη φορά μέσα στο σπίτι του, την Τούμπα, με αντίπαλο τον Άρη, ο οποίος ηττήθηκε 1-0 χάρη στο γκολ του Γιώργου Γεωργιάδη. Στον πάγκο της ομάδας καθόταν (για τρίτη φορά) ο Άγγελος Αναστασιάδης, ο οποίος πέρασε στην ιστορία ως ο μοναδικός που έχει κατακτήσει τίτλο με τον ΠΑΟΚ και ως παίκτης και ως προπονητής.

Η περίοδος Ζαγοράκη

Το καλοκαίρι του 2005 ο Θόδωρος Ζαγοράκης επέστρεψε στον ΠΑΟΚ έπειτα από καριέρα σε Λέστερ, ΑΕΚ, Μπολόνια για να κλείσει την καριέρα του στην ομάδα της καρδιάς του. Ο αρχηγός της Εθνικής Ελλάδας, που το 2004 στέφθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης, κρέμασε τα παπούτσια του το 2007, ωστόσο δεν έφυγε στιγμή από την Τούμπα.

Σε μια δύσκολη οικονομικά και διοικητικά εποχή για τον σύλλογο ανέλαβε την προεδρία της ΠΑΕ, έχοντας ως στόχο να επαναφέρει την ομάδα στην κορυφή. Στην προσπάθειά του αυτή, μεταξύ πολλών άλλων προσωπικοτήτων, συμμετείχε ενεργά και ένας ακόμη παλαίμαχος ποδοσφαιριστής του συλλόγου, ο Ζήσης Βρύζας.

Η τεράστια συσπείρωση του κόσμου, που αγκάλιασε τη νέα αυτή προσπάθεια αποτελώντας τον βασικό χρηματοδότη της ΠΑΕ, βοήθησε τον ΠΑΟΚ να σταθεί και πάλι στα πόδια του και να αρχίσει να γεμίζει το ρόστερ του με ποδοσφαιριστές μεγάλης αξίας. Την τεχνική καθοδήγηση του Δικεφάλου ανέλαβε ο Φερνάντο Σάντος και στην Τούμπα ήρθαν παίκτες όπως οι Πάμπλο Γκαρσία, Πάμπλο Κοντρέρας, Ζλάταν Μουσλίμοβιτς, Αντρέ Βιεϊρίνια, Βλάνταν Ίβιτς, Κώστας Χαλκιάς, Λίνο.

Ο ΠΑΟΚ κατάφερε να φτιάξει ένα πολύ ισχυρό σύνολο, να σημειώσει επιτυχίες στην Ευρώπη, ενώ τη σεζόν 2009-10 τερμάτισε στη δεύτερη θέση της Super League και κέρδισε τη συμμετοχή του στα προκριματικά του Champions League, όπου αποκλείστηκε στις λεπτομέρειες από τον Άγιαξ.

Το πρώτο σημαντικό… στοίχημα που κέρδισε ο ΠΑΟΚ της νέας εποχής, πάντως, ήταν η κατασκευή νέου αθλητικού κέντρου. Το 2008 βρέθηκε η έκταση στην περιοχή της Νέας Μεσημβρίας και το 2011, οπότε ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των έργων, ο Δικέφαλος μπήκε στις νέες προπονητικές εγκαταστάσεις.

Η επένδυση του Ιβάν Σαββίδη

Έναν χρόνο αργότερα, το 2012, ο ΠΑΟΚ γύρισε σελίδα στην ιστορία του με τη μεταβίβαση του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών στον Ιβάν Σαββίδη. Ο Πρόεδρος του συλλόγου εξέφρασε για πρώτη φορά το ενδιαφέρον του για την αγορά του Δικεφάλου το 2006 και έπειτα από έξι χρόνια επέστρεψε για να επενδύσει στον ΠΑΟΚ. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν περίπου πέντε μήνες και τον Αύγουστο του 2012 επικυρώθηκε η συμφωνία που τον έκανε Πρόεδρο του ΠΑΟΚ.

Ο κ. Σαββίδης διατήρησε στη θέση του προέδρου τον Ζήση Βρύζα, ο οποίος είχε πάρει τη σκυτάλη από τον Θοδωρή Ζαγοράκη, φρόντισε να τακτοποιήσει τις οικονομικές υποχρεώσεις του ΠΑΟΚ καλύπτοντας τις οφειλές και παράλληλα ξεκίνησε τη δυναμική ενίσχυση της ομάδας με διεθνείς ποδοσφαιριστές εγνωσμένης αξίας, όπως οι Έλληνες Κώστας Κατσουράνης, Αλέξανδρος Τζιόλης, Γιώργος Τζαβέλλας, Γιάννης Σκόνδρας και οι ξένοι επίσης διεθνείς με τις εθνικές ομάδες των χωρών τους Μίροσλαβ Στοχ, Μπίμπρας Νάτχο, Ρόμπερτ Μακ, Ρικάρντο Κόστα, Κριστιάν Νομπόα, ενώ ο ΠΑΟΚ, έπειτα από πολύχρονη συστηματική δουλειά στα Τμήματα Υποδομής, άρχισε να παράγει τα δικά του ταλέντα, όπως οι Στέλιος Κίτσιου, Δημήτρης Κωνσταντινίδης, Εργκούς Κάτσε, Ευθύμης Κουλούρης.

Στην πρώτη σεζόν του κ. Ιβάν Σαββίδη στο τιμόνι του συλλόγου, ο ΠΑΟΚ ξεκίνησε με τον Γιώργο Δώνη στον πάγκο του και την ολοκλήρωσε με τον Γιώργο Γεωργιάδη να οδηγεί την ομάδα στα προκριματικά του Champions League μέσω των Play Offs της Super League. Το καλοκαίρι του 2013 την τεχνική ηγεσία του ΠΑΟΚ ανέλαβε ο Ολλανδός τεχνικός Χουμπ Στέφενς. Η ομάδα μπορεί να αποκλείστηκε στις λεπτομέρειες από τη Σάλκε και να μην κατάφερε να κάνει το ντεμπούτο της στο Champions League, αλλά συνέχισε στο Europa League, περνώντας αήττητη από τη φάση των ομίλων.

Ο ΠΑΟΚ δημιούργησε ρεκόρ διοργάνωσης με τους περισσότερους εκτός έδρας αήττητους αγώνες στους ομίλους, ο Στέλιος Πόζογλου με το γκολ που σημείωσε κόντρα στην Άλκμααρ έγινε ο τρίτος νεαρότερος σκόρερ στην ιστορία του Europa League, ενώ ο Δημήτρης Σαλπιγγίδης κατάφερε να περάσει στην τρίτη θέση των ποδοσφαιριστών με τις περισσότερες συμμετοχές από καταβολής της διοργάνωσης.

Στις εγχώριες διοργανώσεις ο Δικέφαλος έκλεισε και πάλι τη σεζόν με τον Γιώργο Γεωργιάδη στον πάγκο, ενώ κατάφερε να φτάσει μέχρι τον τελικό Κυπέλλου, όπου ηττήθηκε με 4-1 από τον Παναθηναϊκό. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο ΠΑΟΚ τερμάτισε δεύτερος στην κανονική διάρκεια του πρωταθλήματος, παίρνοντας την πρωτιά στα Play Offs. Ωστόσο, με μια «πρωτότυπη» απόφαση της ΕΠΟ, η οποία βρίσκεται μεταξύ άλλων στο επίκεντρο των σκανδάλων και των εισαγγελικών ερευνών για τη διαφθορά και τη δράση εγκληματικών οργανώσεων στο ελληνικό ποδόσφαιρο, που ουσιαστικά στέρησαν τουλάχιστον τρεις τίτλους στον Δικέφαλο (2010, 2013, 2014), επιβλήθηκε στον ΠΑΟΚ τιμωρία αφαίρεσης τριών βαθμών από τα Play Offs για παραβάσεις που καταλογίστηκαν στον Δικέφαλο σε αγώνα του Κυπέλλου Ελλάδας κι έτσι χάθηκε η ευκαιρία να βρεθεί εκ νέου στην κορυφαία διασυλλογική διοργάνωση.

Το καλοκαίρι του 2014 σηματοδοτήθηκε από την επιστροφή – για τέταρτη φορά – του Άγγελου Αναστασιάδη στον πάγκο της ομάδας. Ο ΠΑΟΚ διεκδίκησε τον τίτλο του πρωταθλήματος μέχρι τις αρχές του β’ γύρου, όταν και έπεσε από την κορυφή. Τα συνεχόμενα αρνητικά αποτελέσματα έφεραν αλλαγή στην τεχνική ηγεσία, με τον Γιώργο Γεωργιάδη να αναλαμβάνει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με στόχο το εισιτήριο για τα προκριματικά του Champions League.

Ελεύθερος ο ΠΑΟΚ

Από τις 12.05.2015 ο ΠΑΟΚ μπορεί να υπερηφανεύεται πως είναι μια ομάδα η οποία δεν χρωστά ούτε ένα ευρώ. Είναι καθαρή. Ελεύθερη. Δίχως τον βραχνά των υποχρεώσεων του παρελθόντος. Χάρη στον Ιβάν Σαββίδη, ο οποίος ανέλαβε να τακτοποιήσει την οφειλή. Στην πρώτη συνέντευξη Τύπου που παρέθεσε το 2012 ο Πρόεδρος της ΠΑΕ ΠΑΟΚ Ιβάν Σαββίδης είχε δηλώσει ότι «τα χρέη του ΠΑΟΚ είναι πλέον και δικά μου χρέη. Εγώ δεν χρωστάω πουθενά και σύντομα δεν θα χρωστά ούτε ο ΠΑΟΚ πουθενά».

Τρία χρόνια μετά γράφτηκε μια από τις σπουδαιότερες μέρες στη σύγχρονη ιστορία της ΠΑΕ ΠΑΟΚ, καθώς ο βραχνάς των χρεών αποτελεί οριστικά παρελθόν. Ο Ιβάν Σαββίδης, με προσωπικές ενέργειες, ολοκλήρωσε την αποπληρωμή των χρεών που εκκρεμοδικούσαν και βάραιναν την ΠΑΕ ΠΑΟΚ από την προηγούμενη δεκαετία, εντάσσοντας την εταιρία στο πρόσφατο νομοσχέδιο που έδωσε τη δυνατότητα να αποπληρωθεί το σύνολο του χρέους. Με την καταβολή 10.886.811 ευρώ η ΠΑΕ ΠΑΟΚ είναι η πρώτη και μοναδική ΠΑΕ διαχρονικά που επέλεξε την πλήρη αποπληρωμή του χρέους της.

Ο πρώτος τίτλος της εποχής Σαββίδη

Στις 6 Μαΐου του 2017 ο ΠΑΟΚ, μετά από 14 χρόνια, επέστρεψε στους τίτλους, επικρατώντας της ΑΕΚ με 2-1 στο Πανθεσσαλικό Στάδιο Βόλου. Ένας τίτλος που επιβράβευσε την εξαιρετική παρουσία της ομάδας καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν. Με τον Βλάνταν Ίβιτς στο τιμόνι, ο ΠΑΟΚ έπαιξε εξαιρετικό ποδόσφαιρο, στα ημιτελικά έκανε μία ιστορική ανατροπή, κέρδισε τον Παναθηναϊκό με 4-0 στην Τούμπα μετά την ήττα με 2-0 στη Λεωφόρο και πήρε το εισιτήριο για τον τελικό.

Εκεί, επί 90 λεπτά, ήταν ανώτερος του αντιπάλου του, προηγήθηκε με τον Μπίσεσβαρ, είδε τον Χριστοδουλόπουλο να ισοφαρίζει, αλλά η κεφαλιά του Πέδρο Ενρίκε λίγο πριν το φινάλε χάρισε το τρόπαιο στην ομάδα. Ένα τρόπαιο που πανηγυρίστηκε έξαλλα από ολόκληρη την οικογένεια του Δικεφάλου μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες στον Λευκό Πύργο, με τη Θεσσαλονίκη να υποδέχεται τους Κυπελλούχους σε ένα ξέφρενο πάρτι στην καρδιά της πόλης.

Του «έκλεψαν» το πρωτάθλημα, πήρε ξανά το Κύπελλο

Η σεζόν 2017-18 στιγματίστηκε από την πρωτοφανή κλοπή των αγωνιστικών επιτευγμάτων του Δικεφάλου, που κυριάρχησε στις εγχώριες διοργανώσεις. Ο ΠΑΟΚ, με τον Ράζβαν Λουτσέσκου στο τιμόνι, μετά από ένα μουδιασμένο ξεκίνημα βρήκε ρυθμό μετά τον Δεκέμβρη, ξεπέρασε τον σοκαριστικό αποκλεισμό από τη σουηδική Έστερσουντς στην Ευρώπη και κατάφερε να κατακτήσει το πρωτάθλημα και το Κύπελλο Ελλάδας. Δυστυχώς, όμως, το πρώτο του επίτευγμα δεν κατάφερε να το χαρεί.

Ο Ολυμπιακός δεν κατέβηκε να παίξει στην Τούμπα, η ΑΕΚ μόλις δέχθηκε γκολ αποχώρησε από το γήπεδο και στη συνέχεια κάποιες δικαστικές επιτροπές στέρησαν από τον Δικέφαλο την επιστροφή του στην κορυφή του ελληνικού πρωταθλήματος, την οποία αγωνιστικά κατέκτησε πανάξια. Στο Κύπελλο Ελλάδας δεν σταμάτησε τίποτα την ομάδα του Λουτσέσκου. Ο ΠΑΟΚ έφτασε μόνο με νίκες στον τελικό. Στις 12 Μαΐου του 2018 ο ΠΑΟΚ πρόσθεσε ένα ακόμη Κύπελλο στη συλλογή του. Αυτή τη φορά, μέσα στο ΟΑΚΑ, με αντίπαλο και πάλι την ΑΕΚ, με τρόπο εμφατικό και με εμφάνιση αποστομωτική, επιβεβαιωτική της ανωτερότητάς του καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν. Στο 65’ ο Βιεϊρίνια έκανε το 1-0 και τη χαριστική βολή στην ΑΕΚ έδωσε ο Πέλκας στο δεύτερο λεπτό των καθυστερήσεων. Η Θεσσαλονίκη περίμενε ξάγρυπνη για ένα ακόμη γλέντι.

Το ιστορικό αήττητο πρωτάθλημα και το νταμπλ

Η σεζόν 2018-19 εξελίχθηκε ονειρικά για τον Δικέφαλο, με την ομάδα του Ράζβαν Λουτσέσκου να καταφέρνει να πετύχει όλους τους στόχους της μέχρι το φινάλε. Ο ΠΑΟΚ κατέκτησε, 34 χρόνια μετά τον θρίαμβο του ’85, το ελληνικό πρωτάθλημα διαλύοντας τον ανταγωνισμό. Μάλιστα, έγινε η πρώτη ομάδα που κατακτά αήττητη το πρωτάθλημα μετά τον Παναθηναϊκό της σεζόν 1963-64.

Ο επίλογος της σεζόν γράφτηκε στο Κύπελλο Ελλάδας. Ο ΠΑΟΚ κέρδισε για τρίτη συνεχόμενη φορά την ΑΕΚ στον τελικό και κατέκτησε το πρώτο νταμπλ της ιστορίας του σε μία χρονιά που θα μείνει αξέχαστη.

Κύπελλο κόντρα στον Ολυμπιακό και ευρωπαϊκές πορείες

Μπορεί η σεζόν 2019-20 να μην έφερε κάποιον τίτλο, αλλά ο ΠΑΟΚ την επόμενη αγωνιστική περίοδο πρόσθεσε μία ακόμη κούπα στη συλλογή του. Ο Δικέφαλος στέφθηκε Κυπελλούχος Ελλάδας 2020-21, επικρατώντας με 2-1 του Ολυμπιακού στο ΟΑΚΑ. Ο Βιεϊρίνια στο πρώτο μέρος άνοιξε το σκορ με πέναλτι, ο Ολυμπιακός είχε απάντηση, αλλά την τελευταία λέξη την είπε ο Μάικλ Κρμέντσικ, ο οποίος στο 90’ πέτυχε ένα πανέμορφο γκολ και έδωσε το έναυσμα για ξέφρενα πανηγύρια που κράτησαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες στη Θεσσαλονίκη.

Τη σεζόν 2021-22 ο Δικέφαλος έγραψε μία ακόμη χρυσή σελίδα στην ευρωπαϊκή του ιστορία. Η ομάδα του Ράζβαν Λουτσέσκου, στην επιστροφή του Ρουμάνου στην ομάδα, έφτασε μέχρι τα προημιτελικά του νεοσύστατου UEFA Europa Conference League, όπου και αποκλείστηκε από τη Μαρσέιγ με συνολικό σκορ 1-3. Ο ΠΑΟΚ αγωνίστηκε και στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, αλλά ηττήθηκε από τον Παναθηναϊκό με 1-0 στο ΟΑΚΑ, ενώ την επόμενη σεζόν έχασε τον τελικό από την ΑΕΚ με 0-2 στο Πανθεσσαλικό.

To πιο μάγκικο πρωτάθλημα

Το 2024 ήταν ακόμη μία χρονιά-ορόσημο για τον ΠΑΟΚ, ο οποίος έγραψε και πάλι ιστορία φτάνοντας στα προημιτελικά του UEFA Europa Conference League, όπου αποκλείστηκε από την Κλαμπ Μπριζ. Εκείνη η χρονιά, όμως, κυρίως γράφτηκε στην ιστορία για την επική κατάκτηση του πρωταθλήματος. Η ομάδα του Ράζβαν Λουτσέσκου έκανε ένα εντυπωσιακό φινάλε, νίκησε στα ντέρμπι, πάτησε κορυφή και έβαλε την υπογραφή στον τίτλο μέσα στο σπίτι του μεγάλου αντιπάλου του.

Ο Δικέφαλος νίκησε τον Άρη στο «Κλεάνθης Βικελίδης» την τελευταία αγωνιστική και κατέκτησε ένα πρωτάθλημα που δικαίως χαρακτηρίστηκε ως ο πιο «μάγκικος» τίτλος στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου.

Ο μπασκετικός ΠΑΟΚ

Το ποδόσφαιρο αποτελεί διαχρονικά τη «ναυαρχίδα» του ΠΑΟΚ, το τμήμα που εκφράζει τη μαζικότητα και τη λαϊκή δυναμική του συλλόγου. Ωστόσο, ο ΠΑΟΚ δεν είναι μόνο ποδόσφαιρο. Είναι ένας πολυαθλητικός οργανισμός με βαθιές ρίζες και σημαντική παρουσία σε πολλά σπορ, με το μπάσκετ να αποτελεί το πιο επιτυχημένο τμήμα μετά το ποδοσφαιρικό – και το μοναδικό που έχει χαρίσει στον «Δικέφαλο» ευρωπαϊκές κορυφές.

Η ιστορία του μπασκετικού ΠΑΟΚ ξεκινά το 1928, μόλις δύο χρόνια μετά την ίδρυση του συλλόγου, με πρωτεργάτη τον Αλέκο Αλεξιάδη. Σε μια εποχή που το άθλημα ήταν ακόμη στα σπάργανα στην Ελλάδα, οι πρώτοι παίκτες του «Δικεφάλου» έβαζαν τα θεμέλια ενός τμήματος που έμελλε να γράψει τη δική του ξεχωριστή ιστορία. Μετά τη διακοπή λόγω πολέμου και την επανεκκίνηση της δραστηριότητας, ο ΠΑΟΚ άρχισε σταδιακά να αποκτά αγωνιστική ταυτότητα.

Η πρώτη μεγάλη στιγμή ήρθε τη σεζόν 1958-59, όταν ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το πρώτο του πανελλήνιο πρωτάθλημα, σε μια δραματική τελική φάση με μπαράζ απέναντι σε Σπόρτιγκ και Άρη. Ήταν ο πρώτος τίτλος ομαδικού αθλήματος στην ιστορία του συλλόγου, ένα ορόσημο που έδωσε νέα ώθηση. Την επόμενη χρονιά ήρθε και η πρώτη ευρωπαϊκή συμμετοχή, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μετέπειτα διεθνή παρουσία.

Τα «χρυσά» χρόνια

Για αρκετά χρόνια ο ΠΑΟΚ κινήθηκε σε μεταβατικά επίπεδα, μέχρι τη δεκαετία του ’80, όταν άρχισε να διαμορφώνεται η ομάδα που θα πρωταγωνιστούσε. Με παίκτες όπως ο Σταυρόπουλος, ο Φασούλας και ο Κόρφας, ο «Δικέφαλος» μπήκε δυναμικά στη μάχη των τίτλων. Το 1984 κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας απέναντι στον Άρη, σε έναν από τους πιο εμβληματικούς τελικούς της εποχής.

Η δεκαετία του ’90 αποτέλεσε τη «χρυσή εποχή» του μπασκετικού ΠΑΟΚ. Με ηγετική φυσιογνωμία τον Μπάνε Πρέλεβιτς και σπουδαίους συμπαίκτες, ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το 1991 το Κύπελλο Κυπελλούχων κόντρα στη Σαραγόσα νικώντας με 76-72, μπροστά σε χιλιάδες φιλάθλους του που ταξίδεψαν στην Ελβετία. Το 1992 κατέκτησε και την κορυφή της Ελλάδας με ένα ιστορικό πρωτάθλημα. Την ίδια χρονιά έφτασε μια ανάσα από ακόμη μία ευρωπαϊκή κορυφή, χάνοντας όμως στον τελικό του Κυπελλούχων από τη Ρεάλ Μαδρίτης στο τελευταίο δευτερόλεπτο.

Ανταγωνιστικός

Ένα χρόνο αργότερα, στο Final Four της Αθήνας, ο ΠΑΟΚ συγκαταλεγόταν στα φαβορί της Ευρώπης και κατέκτησε την τρίτη θέση, ενώ το 1994 ήρθε ακόμη μία μεγάλη ευρωπαϊκή στιγμή με την ιστορική κατάκτηση του Κυπέλλου Κόρατς απέναντι στη Στεφανέλ. Ακολούθησε το Κύπελλο Ελλάδας του 1995 αλλά κι ακόμη ένας ευρωπαϊκός τελικός απέναντι στην Ταουγκρές το 1996, που όμως χάθηκε. Παράλληλα, ο ΠΑΟΚ συνέχισε να πρωταγωνιστεί εντός συνόρων με συμμετοχή στους τελικούς του πρωταθλήματος αλλά και την κατάκτηση του Κυπέλλου το 1999.

Στη νέα χιλιετία, ο ΠΑΟΚ αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες και μεταβατικές περιόδους, χωρίς όμως να χάσει την ταυτότητά του. Παρέμεινε ανταγωνιστικός, ανέδειξε νέους παίκτες και διατήρησε την παρουσία του σε Ελλάδα και Ευρώπη. Aποκορύφωμα αποτέλεσε η περυσινή παρουσία της ομάδας στον τελικό του FIBA Europe Cup, όπου ηττήθηκε από την Μπιλμπάο αλλά και η back to back επιστροφή της ομάδας στον τελικό της ίδιας διοργάνωσης εφέτος, και πάλι απέναντι στη βασκική ομάδα.

Ο πολυαθλητικός ΠΑΟΚ

Από την ίδρυσή του ακόμη, το καταστατικό του συλλόγου περιελάμβανε δέκα διαφορετικά αθλήματα — από την ξιφασκία έως το πινγκ πονγκ — δείχνοντας από πολύ νωρίς τη φιλοσοφία ενός αυθεντικά πολυαθλητικού οργανισμού. Αυτή η λογική παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα, με τον ερασιτέχνη ΠΑΟΚ να αριθμεί πλέον 21 ενεργά τμήματα και εκατοντάδες αθλητές που εκπροσωπούν τον Δικέφαλο στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Σήμερα, τα ενεργά τμήματα του ερασιτέχνη ΠΑΟΚ είναι: κολύμβηση, υδατοσφαίριση, πυγμαχία, πάλη, τζούντο, τάεκβοντο WTF, ποδηλασία, χειροσφαίριση, πετοσφαίριση, καλαθοσφαίριση, κλασικός αθλητισμός, άρση βαρών, τεχνική κολύμβηση, ποδόσφαιρο, ζατρίκιο σκάκι, άπνοια, σάμπο, κουρές, τσιδαόμπα, open water swimming - κολύμβηση μεγάλων αποστάσεων - μαραθώνια κολύμβηση και ποδόσφαιρο σάλας. Μάλιστα, ο ΠΑΟΚ είναι ο μοναδικός ελληνικός αθλητικός σύλλογος που έχει καταφέρει ιστορικά να διατηρεί ταυτόχρονα ενεργά τμήματα στην πρώτη κατηγορία ανδρών και γυναικών σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ, χάντμπολ και πόλο. Το 2025 έγινε και ο πρώτος σύλλογος από την Ελλάδα που είχε όλα τα τμήματά του στα ευρωπαϊκά κύπελλα αυτών των πέντε ομαδικών αθλημάτων.

Με Πατουλίδου και Κουκοδήμο

Στον στίβο, ο ΠΑΟΚ απέκτησε τμήμα το 1928, δύο χρόνια μετά την ίδρυση του συλλόγου. Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα, με περιορισμένα μέσα, όμως το 1955 αποτέλεσε σημείο καμπής, όταν ο έφορος Γρηγοριάδης και ο προπονητής Αλέκος Αλεξιάδης έθεσαν τα θεμέλια για μια νέα εποχή. Τότε δημιουργήθηκε και το γυναικείο τμήμα, που πανηγύρισε δύο πανελλήνιους τίτλους ανωμάλου δρόμου, το 1968 και το 1974. Ο Κώστας Χειμενίδης υπήρξε η εμβληματική μορφή εκείνης της περιόδου, ως ο πρώτος Έλληνας που ξεπέρασε τα δύο μέτρα στο ύψος, ενώ στη συνέχεια άφησε το δικό του στίγμα και ως προπονητής. Αργότερα, η Μαίρη Λαζαρίδου οδήγησε την ομάδα σε τρεις πανελλήνιους τίτλους γυναικών, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στις αρχές του ’80. Η κορυφαία όμως στιγμή ήρθε το 1992, όταν η Βούλα Πατουλίδου κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης, χαρίζοντας στην Ελλάδα μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της αθλητικής της ιστορίας. Η σπουδαία αθλήτρια φόρεσε τη φανέλα του ΠΑΟΚ προς το τέλος της καριέρας της, ενώ σημαντική ολυμπιακή παρουσία είχε και ο Κώστας Κουκουδήμος.

Το τμήμα ποδηλασίας συγκαταλέγεται επίσης στα πρώτα του συλλόγου, αφού ιδρύθηκε το 1926, ήδη από την πρώτη χρονιά με 25 αθλητές, αρκετοί εκ των οποίων προέρχονταν από την ΑΕΚ Θεσσαλονίκης. Έπειτα από ένα διάστημα αδράνειας, επανιδρύθηκε το 1952 και μπήκε ξανά σε τροχιά διακρίσεων. Ο Θόδωρος Ασβεστόπουλος αναδείχθηκε δεύτερος πανελληνιονίκης στα 1.000 και στα 4.000 μέτρα, ενώ και η ομάδα μεικτής καταδίωξης ξεχώρισε στο πανελλήνιο πρωτάθλημα. Ακολούθησε η εποχή του Γιώργου Φουντουλάκη, που κυριάρχησε στη βόρεια Ελλάδα και έφτασε και σε πανελλήνιο τίτλο. Το 2002 ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το πρωτάθλημα mountain bike, ενώ ο Μανώλης Κοτούλας έφτασε ως τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η μεταγραφή του Γιάννη Ταμουρίδη το 2007, ενός αθλητή με πολλαπλούς τίτλους στην Ελλάδα και παγκόσμια διάκριση, που έγινε ο πρώτος Έλληνας ποδηλάτης που συμμετείχε στον Γύρο Ιταλίας, το 2013.

Με Ποικιλίδη και Σαλτσίδη

Στην πυγμαχία, το τμήμα δημιουργήθηκε το 1964 από τον Νίκο Ιωαννίδη και αρχικά ακολούθησε πιο αργή πορεία ανάπτυξης. Η μεγάλη στροφή ήρθε τη σεζόν 1977-78, όταν συγκροτήθηκε μια ισχυρή ομάδα που αποτέλεσε τη βάση για τις επιτυχίες που ακολούθησαν. Ο Ηλίας Παυλίδης υπήρξε η κορυφαία μορφή του τμήματος, κυριαρχώντας στα 81 κιλά από το 2000 και έπειτα. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 τερμάτισε πέμπτος, χάνοντας για λίγο το χάλκινο μετάλλιο.

Ο ΠΑΟΚ έχει και ξεχωριστή θέση στην ιστορία της πάλης, καθώς υπήρξε ένας από τους τέσσερις ιδρυτικούς συλλόγους της ελληνικής ομοσπονδίας, μαζί με τον Πανελλήνιο, τον Εθνικό και έναν σύλλογο από τη Νέα Υόρκη. Το τμήμα επανιδρύθηκε το 1998 με πρωτοβουλία του Ολυμπιονίκη Παναγιώτη Ποικιλίδη και ανασυγκροτήθηκε πλήρως το 2000. Μία από τις μεγάλες του στιγμές ήταν το χάλκινο μετάλλιο του Δημήτρη Τσεκερίδη στο παγκόσμιο πρωτάθλημα ελληνορωμαϊκής πάλης εφήβων στο Ζάγκρεμπ, τον Αύγουστο του 2014.

Στην άρση βαρών, δύο Ολυμπιονίκες, ο Παναγιώτης Ποικιλίδης και ο Παύλος Σαλτσίδης, έβαλαν το 1999 τις βάσεις για τη δημιουργία του τμήματος. Η άνοδος ήταν εντυπωσιακά γρήγορη: ήδη από το 2004, ο ΠΑΟΚ κατέκτησε την πρώτη θέση ταυτόχρονα στα πρωταθλήματα ανδρών, εφήβων και παίδων. Έκτοτε συγκαταλέγεται σταθερά στους πιο επιτυχημένους συλλόγους της χώρας στο άθλημα.

Η έκρηξη του βόλεϊ

Το τμήμα κολύμβησης ιδρύθηκε το 1931 από τον Νίκο Λούλη, ο οποίος είχε παράλληλα ρόλο αρχηγού, προπονητή και αθλητή. Σε σύντομο χρονικό διάστημα η ομάδα κατόρθωσε να κατακτήσει το πρωτάθλημα Βόρειας Ελλάδας, βάζοντας τέλος στην κυριαρχία του Ναυτικού Ομίλου Μυτιλήνης. Μετά τον πόλεμο, η δημιουργία της κλειστής πισίνας το 1969 έδωσε νέα ώθηση στο τμήμα. Η κορύφωση ήρθε το 1987, όταν ο ΠΑΟΚ κατέκτησε το πανελλήνιο πρωτάθλημα σε άνδρες και γυναίκες, σπάζοντας το μονοπώλιο του Ολυμπιακού. Από το τμήμα πέρασαν σημαντικοί αθλητές, όπως η Κατερίνα Κλέπκου, η Τόνια Μαχαίρα, η Κάτια Σαρακατσάνη, η Αθηνά Μποχώρη και ο Γιάννης Γιαννούλης, όλοι με ολυμπιακές παρουσίες.

Στο βόλεϊ ανδρών, ο ΠΑΟΚ επανιδρύθηκε οριστικά το 1961 και έκτοτε δεν έλειψε από τα εθνικά πρωταθλήματα. Για δεκαετίες δεν μπόρεσε να φτάσει στην κατάκτηση τίτλων, όμως το 2015 ήρθε η μεγάλη έκρηξη. Με προπονητή τον Γιάννη Καλμαζίδη, ο ΠΑΟΚ τερμάτισε πρώτος στην κανονική περίοδο, κατέκτησε το κύπελλο απέναντι στον Ολυμπιακό με ανατροπή 3-2 και στη συνέχεια νίκησε ξανά τον ίδιο αντίπαλο στη σειρά των τελικών, πετυχαίνοντας ιστορικό νταμπλ. Ακολούθησαν ακόμη δύο συνεχόμενα πρωταθλήματα, συνολικά τέσσερα κύπελλα και ένα σούπερ καπ, με την ομάδα να παραμένει σταθερά στη μάχη των τίτλων.

Στο βόλεϊ γυναικών, οι ρίζες του τμήματος είναι βαθύτερες απ’ όσο συνήθως αναγνωρίζεται, όμως η σύγχρονη μορφή του ανασυγκροτήθηκε το 2010. Η ομάδα ανέβηκε όλες τις κατηγορίες και τη σεζόν 2018-19 εξασφάλισε την παρουσία της στη Volley League γυναικών, όπου παραμένει. Το 2021 κατέκτησε το Κύπελλο Ελλάδας απέναντι στον ΑΟ Θήρας, ενώ το 2025 έφτασε για πρώτη φορά στους τελικούς του πρωταθλήματος, χάνοντας τον τίτλο από τον Ολυμπιακό.

Το τρομερό γυναικείο ποδοσφαιρικό τμήμα του ΠΑΟΚ 

Στο χάντμπολ ανδρών, το τμήμα δημιουργήθηκε το 1999 μέσω συγχώνευσης με τον Τρίτωνα. Μετά από δέκα χρόνια δουλειάς, ο ΠΑΟΚ έφτασε στον πρώτο τίτλο της ιστορίας του το 2009, με προπονητή τον Στέλιο Σεϊρεκίδη. Η επιτυχία επαναλήφθηκε το 2010, ενώ το 2015 ήρθε και το πρώτο νταμπλ, με τον Νίκο Γεωργιάδη στον πάγκο.

Το γυναικείο χάντμπολ, που ιδρύθηκε το 2007, είχε εξίσου εντυπωσιακή πορεία. Το 2013 πανηγύρισε το πρώτο πρωτάθλημα Ελλάδας και ακολούθησαν κύπελλα το 2014 και το 2016 με τη Γρηγορία Γκόλια στην τεχνική ηγεσία. Από το 2018 έως το 2022 η ομάδα κυριάρχησε απόλυτα, κατακτώντας τέσσερα διαδοχικά νταμπλ, με μόλις δύο ήττες στο πρωτάθλημα υπό τον Δημήτρη Πελεκίδη.

Στο μπάσκετ γυναικών, ο ΠΑΟΚ διατηρεί ένα τμήμα με ιστορική παρουσία από τη δεκαετία του 1960, αν και στη σημερινή του μορφή λειτουργεί ουσιαστικά από το 2002 και μετά. Για εμπορικούς λόγους χρησιμοποιεί τη χορηγική ονομασία P.A.O.K. KYANA wBC. Παρά τη διαρκή παρουσία του, το τμήμα δεν έχει μέχρι σήμερα κατακτήσει πανελλήνιο τίτλο σε επίπεδο γυναικών.

Τέλος, το ποδόσφαιρο γυναικών αποτελεί ίσως ένα από τα πιο επιτυχημένα τμήματα του συλλόγου. Ιδρύθηκε το 2001 μετά από συγχώνευση με την Ολυμπιάδα ’96 και εξελίχθηκε με εντυπωσιακή ταχύτητα. Ο ΠΑΟΚ είναι πολυνίκης του ελληνικού πρωταθλήματος με 19 τίτλους, εκ των οποίων οι 12 κατακτήθηκαν δίχως ήττα, ενώ έχει κατακτήσει και επτά κύπελλα, συνθέτοντας μία πραγματικά μοναδική κυριαρχία στο ελληνικό γυναικείο ποδόσφαιρο.