Τεχνητή νοημοσύνη: Η χρήση έτρεξε γρηγορότερα από την αναγκαία γνώση στις ελληνικές επιχειρήσεις

Όλο και περισσότερο έδαφος στην καθημερινή λειτουργία των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων κερδίζει η Τεχνητή Νοημοσύνη, με την εφαρμογή της, πάντως, να αποκαλύπτει ότι «η χρήση της έτρεξε πολύ πιο γρήγορα από την αναγκαία γνώση».

Αυτό επεσήμανε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και ιδρυτής του Εργαστηρίου ELTRUN του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Δουκίδης κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της έρευνας για την ψηφιακή ετοιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων της χώρας μας που διενεργήθηκε σε συνεργασία με την Telekom.

Βάσει των ευρημάτων της έρευνας, το 2026, το 45% των ΜμΕ δήλωσε ότι χρησιμοποιεί εφαρμογές ΑΙ, έναντι μόλις 13% το 2024 με την αύξηση αυτή ωστόσο να μην σημαίνει κατ΄ανάγκη ότι οι επιχειρήσεις έχουν αποκτήσει και την απαραίτητη γνώση για να αξιοποιήσουν ουσιαστικά τα νέα εργαλεία. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι το 68% όσων χρησιμοποιούν ΑΙ δηλώνει πως έχει μικρή ή καθόλου εξοικείωση με την τεχνολογία. Την ίδια ώρα, το 47% των επιχειρήσεων θεωρεί την ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού πολύ σημαντικό εμπόδιο για την ψηφιακή τους εξέλιξη.

Και μπορεί η ενσωμάτωση εργαλείων ΤΝ να είναι εντυπωσιακή, ωστόσο προβληματισμό προκαλεί η μικρή προστασία των επιχειρήσεων απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις, η οποία μάλιστα φαίνεται να φθίνει για δεύτερη συνεχή χρονιά αντί να αυξάνεται. Το ποσοστό των ΜμΕ που χρησιμοποιούν κάποια λύση προστασίας υποχώρησε στο 70% από 77% το 2024, με τον κ. Δουκίδη να χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο εύρημα «ανησυχητικό». Και όλα αυτά τη στιγμή που σύμφωνα με τον Θάνο Φαλάγγα, Διευθυντή B2B Marketing, CRM Channel Management του Ομίλου ΟΤΕ, υπολογίζεται οτι κάθε οργανισμός δέχεται περί τις 2.000 κυβερνοεπιθέσεις κάθε εβδομάδα.

Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026, με τηλεφωνικές συνεντεύξεις σε 400 μικρομεσαίες επιχειρήσεις από όλη τη χώρα, οι οποίες διαθέτουν ψηφιακή υποδομή, η άνοδος της χρήσης ΑΙ αφορά κατά κύριο λόγο τα εργαλεία παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI), με το ChatGPT να έχει σαφές προβάδισμα καθώς το χρησιμοποιεί το 81% των επιχειρήσεων που έχουν υιοθετήσει GenAI. Ακολουθούν το Google Gemini με 25% και το δωρεάν Microsoft Copilot Chat με 15%, με τους έξι στους δέκα χρήστες, πάντως, να περιορίζονται στις δωρεάν υπηρεσίες. Επί πληρωμή έκδοση έχει επιλέξει το 25%, ενώ ένα επιπλέον 15% χρησιμοποιεί τόσο δωρεάν όσο και συνδρομητικές υπηρεσίες.

Επί του παρόντος σύμφωνα με την έρευνα, η ΑΙ «επιστρατεύεται» κυρίως για εργασίες που σχετίζονται με το περιεχόμενο με την παραγωγή κειμένων και άλλου υλικού να συγκεντρώνει το 44% των αναφορών μεταξύ των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ΑΙ. Ακολουθούν το μάρκετινγκ και η επικοινωνία με 23%, η δημιουργία εικόνων και βίντεο με 21% και η αυτοματοποίηση εργασιών back-office με 14%. Η ανάλυση δεδομένων και η υποστήριξη αποφάσεων φτάνουν στο 13%, ενώ η εξυπηρέτηση πελατών στο 9%.

Αλλάζει η εργασία, αλλάζει και η εκπαίδευση

Την ίδια στιγμή η επίδραση της ΑΙ δεν περιορίζεται στα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις, έχοντας ήδη αρχίσει να αφήνει το αποτύπωμά της και στο πεδίο των σπουδών και της εργασίας. Σε ερώτηση του «ethnos.gr» για το εάν εντοπίζονται ήδη αλλαγές στο εργασιακό περιβάλλον, ο κ. Δουκίδης έφερε ως παράδειγμα τους προγραμματιστές, των οποίων ο ρόλος μεταβάλλεται, καθώς η τεχνική εκτέλεση εργασιών συνδυάζεται πλέον με αυξημένες απαιτήσεις σε ανάλυση. Προσέθεσε ότι η εξέλιξη αυτή φέρνει στο προσκήνιο και την ανάγκη αλλαγών στην εκπαίδευση: «Στο Πανεπιστήμιό μας έχουμε ήδη προβληματιστεί σχετικά και εξετάζουμε την ανάγκη αναμόρφωσης τριών προγραμμάτων σπουδών, προκειμένου να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας», σημείωσε.

Σε ό,τι αφορά τις πιθανές απώλειες θέσεων εργασίας εξαιτίας της ΑΙ, ο καθηγητής σημείωσε ότι δεν υπάρχουν αντίστοιχα στοιχεία για την Ελλάδα. Αναφέρθηκε, ωστόσο, στην Ολλανδία, όπου έχει ήδη ανακοινωθεί η απόλυση 30.000 δημοσίων υπαλλήλων. Όπως παρατήρησε, ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό του περίπου ενός εκατομμυρίου δημοσίων υπαλλήλων της χώρας. Κατά τον ίδιο, μεγαλύτερη σημασία έχει να προετοιμαστούν οι εργαζόμενοι ώστε να χρησιμοποιούν την τεχνολογία και να βελτιώνουν την παραγωγικότητά τους.

Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Δουκίδης υπογράμμισε πως ένα ακόμη ζήτημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις είναι η καταγραφή της χρήσης ΑΙ από το προσωπικό τους, καθώς η γνώση του τρόπου, με τον οποίο αξιοποιούνται τα εργαλεία μπορεί να έχει επιπτώσεις όχι μόνο στην οργάνωση της εργασίας, αλλά ακόμη και στην τιμολόγηση των υπηρεσιών και των προϊόντων.

Βάσει της έρευνας, πάντως, η εξάπλωση των εφαρμογών δεν έχει οδηγήσει σε αντίστοιχη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους, καθώς από τις επιχειρήσεις που ήδη χρησιμοποιούν ΑΙ, το 68% δηλώνει μικρή ή μηδενική εξοικείωση, το 22% μέτρια και μόλις το 10% υψηλή. Όσο για την άποψη των επιχειρήσεων για τις δυνατότητες της παραγωγικής ΑΙ, είναι γενικά θετική. Εννέα στις δέκα εκτιμούν ότι μπορεί να τους προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, αλλά παραμένουν επιφυλάξεις σε ζητήματα ασφάλειας αφού μόνο οι μισές θεωρούν ότι τα εργαλεία προστατεύουν επαρκώς την ιδιωτικότητα και τις επιχειρηματικές πληροφορίες που καταχωρίζονται σε αυτά.

Εντονότερο ωστόσο είναι το πρόβλημα της κατάρτισης με το 47% να χαρακτηρίζει την ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού πολύ σημαντικό εμπόδιο, ποσοστό αυξημένο από το 27% του 2024, ενώ η έλλειψη ενημέρωσης συγκεντρώνει 44% και η έλλειψη τεχνικών γνώσεων αναφέρεται από το 38%. Μολονότι οι ελλείψεις αναγνωρίζονται δεν φαίνεται να αντανακλώνται στη συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης, η οποία παραμένει χαμηλή. Μόλις το 33% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι συμμετείχε σε κάποια μορφή κατάρτισης τους προηγούμενους 12 μήνες, αν και το ενδιαφέρον φαίνεται να μεγαλώνει, αφού το 76% θα ήθελε να παρακολουθήσει σχετικό πρόγραμμα, ενώ το 35% σχεδιάζει να το κάνει σύντομα. Στον αντίποδα, το 28% δεν ενδιαφέρεται για κατάρτιση, έναντι 49% το 2024.

Πληθωρισμός και έλλειψη προσωπικού πιέζουν τις επιχειρήσεις

Πέρα από τις τεχνολογικές αλλαγές, οι ΜμΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές πιέσεις στην καθημερινή λειτουργία τους. Η αύξηση του πληθωρισμού και του κόστους βρίσκεται στην πρώτη θέση των προβλημάτων με το 80% να τη χαρακτηρίζει πολύ σημαντική δυσκολία, από 74% το 2024. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιδείνωση στο ζήτημα της εύρεσης εργαζομένων. Το 70% των επιχειρήσεων αναφέρει πλέον τις δυσκολίες στελέχωσης ως πολύ σημαντικό πρόβλημα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό πριν από δύο χρόνια ήταν 50%.

Δεδομένων των συνθηκών, οι ψηφιακές τεχνολογίες εμφανίζονται ως «σωσίβιο» για τη λειτουργία των επιχειρήσεων, καθώς το 95% δηλώνει ότι τις αξιοποίησε σε μέτριο ή μεγάλο βαθμό, έναντι 80% το 2024. Ως εκ τούτου, ο Δείκτης Ψηφιακής Ετοιμότητας των ελληνικών ΜμΕ διαμορφώθηκε στο 5,71 με άριστα το 10, από 4,06 το 2020. Στις υψηλότερες βαθμίδες ετοιμότητας βρίσκεται πλέον το 40% των επιχειρήσεων, ενώ τις καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις και όσες δραστηριοποιούνται στις υπηρεσίες, καθώς και στις επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες.

Η ψηφιακή παρουσία έχει πλέον γίνει συνήθης πρακτική για μεγάλο μέρος της αγοράς. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται από το 78% των επιχειρήσεων, ιστοσελίδα διαθέτει το 73%, ενώ το 71% πραγματοποιεί ψηφιακές διαφημιστικές καμπάνιες. Πολύ πιο περιορισμένη είναι, όμως, η δραστηριότητα στις ηλεκτρονικές πωλήσεις, καθώς ηλεκτρονικό κατάστημα διαθέτει μόλις το 27%.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα αποτελέσματα από άποψη παραγωγικότητας. Το 73% των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες δηλώνει ότι έχει καταγράψει σημαντική βελτίωση, έναντι 59% το 2024.

Δωρεάν εκπαίδευση στην ΑΙ από την Telekom

Η ανάγκη να αποκτήσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πρακτικές γνώσεις γύρω από τις νέες τεχνολογίες αποτελεί και το αντικείμενο των πρωτοβουλιών που παρουσιάζει η Telekom. Μέσα από το πρόγραμμα Grow Your Business, το οποίο συμπληρώνει εννέα χρόνια λειτουργίας, έχουν ωφεληθεί συνολικά 116.000 επιχειρήσεις και επαγγελματίες, με δωρεάν εκδηλώσεις, σεμινάρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και podcasts.

Στο πρόγραμμα εντάσσεται πλέον το δωρεάν eLearning «AI Edition», που εστιάζει στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης. Το εκπαιδευτικό υλικό περιλαμβάνει εννέα ενότητες, συνολικής διάρκειας 23 ωρών, και 130 βίντεο, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών και ειδικών της ΑΙ.

Οι ενότητες ξεκινούν από τις βασικές αρχές της τεχνολογίας και τη χρήση εργαλείων και prompts και φτάνουν έως το ψηφιακό μάρκετινγκ, την παραγωγή περιεχομένου, τη διαμόρφωση της ταυτότητας ενός brand και τις πωλήσεις. Περιλαμβάνονται επίσης θέματα όπως οι AI agents, η οργάνωση και διοίκηση μιας επιχείρησης, η στρατηγική, η ανάλυση δεδομένων και η υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας. Το πρόγραμμα απευθύνεται και σε επαγγελματίες που δεν διαθέτουν τεχνικό υπόβαθρο, καθώς η εκπαίδευση γίνεται μέσα από σύντομα βίντεο, πρακτικά παραδείγματα και καθοδήγηση βήμα προς βήμα, με στόχο οι συμμετέχοντες να μπορούν να εφαρμόσουν όσα μαθαίνουν στη δική τους επιχείρηση.