Σταύρος Γιαννουλάδης στο ethnos.gr: «Ο ρατσισμός διχάζει, όχι η μετανάστευση»

Μέχρι που μπορούμε να φτάσουμε; Και πως μπορεί ένας ξένος να φανερώσει και να ξεγυμνώσει τα πιο βαθιά μας στερεότυπα, τους φόβους μας και τις ριζωμένες αντιλήψεις μας; Αυτό προσπαθεί να απαντήσει στη νέα της δουλειά η ομάδα 4Frontal, που ανεβαίνει στο θέατρο Μπέλλος, κάθε Δευτέρα, Τρίτη και Σάββατο. Υπό το σκηνοθετικό βλέμμα του Σταύρου Γιαννουλάδη, το «Σιρόκος» μας πάει σε ένα υπόγειο στην Κυψέλη όπου η ζωή τριών ανθρώπων αναστατώνεται και αλλάζει με την άφιξη ενός Σύρου πρόσφυγα.

«Κουβαλάμε στερεότυπα, παλαιωμένες απόψεις, συμπεριφορές από άλλες εποχές, γιατί είναι πιο εύκολο να κάνουμε αυτό από το να αντιμετωπίσουμε την ίδια την πραγματικότητα. Είναι πολύ πιο εύκολο για τα δικά μας προβλήματα να κατηγορήσουμε πιο αδύναμες ομάδες, ή απλώς για να νιώσουμε ανώτεροι» θα πει στο ethnos.gr o Σταύρος Γιαννουλάδης. 

Εμπνευσμένο από το έργο της Λένας Κιτσοπούλου, «Αούστρας ή Η αγριάδα», το κείμενο βουτά στα βαθιά του μεταναστευτικού ζητήματος, που όπως μας λέει «δεν μπορούμε να αγνοήσουμε».

Όσο για το μήνυμα της παράστασης; «Πιο πολύ είναι ένα καθρέφτισμα. Το που μπορούμε να φτάσουμε. Το τι συμβαίνει γύρω μας. Το ποιοι είμαστε. Με τι γελάμε. Γιατί γελάμε σε ορισμένα σημεία. Το οικείο κάποιες φορές μπορεί να είναι τρομακτικό» καταλήγει.

«Το οικείο κάποιες φορές μπορεί να είναι τρομακτικό»

Ο Σιρόκος είναι ένας δυνατός νοτιοανατολικός άνεμος που έρχεται από την έρημο Σαχάρα και τη Μέση Ανατολή, και δημιουργεί το χαρακτηριστικό φαινόμενο των κίτρινων επιφανειών κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη χώρα μας. Η κίνηση του ανέμου είναι μια μεταφορά για το μεταναστευτικό κύμα από τη βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Όπως ο άνεμος κάνει αισθητή την παρουσία του, έτσι και το μεταναστευτικό είναι ένα θέμα το οποίο δεν μπορούμε να αγνοήσουμε, καθώς αλλάζει τη σύσταση της ίδιας της χώρας.

Τι σε παρακίνησε να καταπιαστείς με μια τέτοια ιστορία;

Το έναυσμα ήταν μια εργασία στο στούντιο συγγραφής του Εθνικού θεάτρου, που παρακολουθούσα τότε, με θέμα την ξενοφοβία. Την περίοδο που το έγραψα, είχε προηγηθεί ο εμφύλιος στη Συρία, και θυμάμαι πως ήταν πολύ έντονο το θέμα του μεταναστευτικού. Το οποίο φυσικά όχι μόνο δεν έχει σταματήσει να υπάρχει, αλλά έχει  φανερώσει και το πολύ σκληρό πρόσωπο της Ευρωπαϊκής  Ένωσης.

 Φοβήθηκες ότι καταπιάνεσαι με ένα θέμα που δεν είναι και εύκολο, είναι φοβερά επίκαιρο και διχάζει;

Δεν υπήρχε κάποιος φόβος. Η ανάγκη για τη συγγραφή του συγκεκριμένου έργου προέκυψε αβίαστα, καθώς το θέμα του έργου βρίσκεται παντού γύρω μας. Η μετακίνηση των λαών θα υπάρχει όσο υπάρχουν πόλεμοι, σκληρές κοινωνίες ή αναζήτηση για μια καλύτερη ζωή. Δεν νομίζω ότι θα έπρεπε να διχάζει το θέμα της μετανάστευσης. Ο ρατσισμός διχάζει.

Βλέπουμε ένα κείμενο ζωντανό με διαλόγους που όλοι κάπου κάποτε έχουμε ακούσει; Όταν έγραφες το κείμενο από τι πήρες έμπνευση;

Η αρχική έμπνευση ήρθε από το κείμενο της Λένα Κιτσοπούλου, «Αούστρας ή Η αγριάδα», στο οποίο ήταν βασισμένη και η εργασία μου στο στούντιο συγγραφής του Εθνικού, και με το οποίο επικοινωνεί σε πολλά σημεία. Έπειτα πηγή έμπνευσης ήταν κοντινοί μου άνθρωποι, δικά μου βιώματα καθώς και άρθρα σε site και εφημερίδες.

Είναι οι διάλογοι που ακούμε στην παράσταση πράγματα που έχεις ακούσει και εσύ σε παρέες ή στον δρόμο;

Οι διάλογοι υπάρχουν παντού γύρω μας. Κάποιους τους έχω κάνει και εγώ. Πολλά από αυτά που λένε οι χαρακτήρες είναι λόγια που μου έχουν πει, που έχω ακούσει να λέει κάποιος την ώρα που πίνει τον καφέ του, σε ένα ταξί ή περνόντας από κάποιο δρόμο.

Είναι δύσκολο να πιάσει κανείς ένα ζήτημα όπως η μετανάστευση στις μέρες μας;

Δεν θα έπρεπε να είναι δύσκολο. Ιδίως τώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει φουντώσει. Από τα hot spots που οι άνθρωποι ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες μέχρι τα push backs που το λιμενικό πνίγει χιλιάδες ανθρώπους, θα έπρεπε να μας αφορά, και όχι να το βλέπουμε ως κάτι μακρινό. Είναι πολύ εύκολο το ίδιο να συμβεί και σε μας.

Τι μήνυμα θες να περάσεις μέσα από αυτό το αστείο μα συνάμα σκληρό και πραγματικό κείμενο;

Δεν υπάρχει κάποιο μήνυμα. Πιο πολύ είναι ένα καθρέφτισμα. Το που μπορούμε να φτάσουμε. Το τι συμβαίνει γύρω μας. Το ποιοι είμαστε. Με τι γελάμε. Γιατί γελάμε σε ορισμένα σημεία. Το οικείο κάποιες φορές μπορεί να είναι τρομακτικό.

Είναι ο Μπάμπης μια εικόνα του μέσου καθημερινού Έλληνα;

Δεν νομίζω πως είναι η εικόνα του μέσου Έλληνα, αλλά σίγουρα αντικατοπτρίζει μια μεγάλη μερίδα. Σίγουρα όλοι ξέρουμε κάποιον Μπάμπη στον ευρύτερο κύκλο μας.

Είναι τελικά οι Έλληνες ξενοφοβικοί και ρατσιστικοί;

Μια μεγάλη μερίδα των Ελλήνων είναι. Γι’ αυτό και υπάρχουν πολλές ρατσιστικές επιθέσεις και στήριξη των ακροδεξιών κομμάτων. Αλλά κυρίως το θέμα είναι η βαθιά ριζωμένη ξενοφοβία. Το πως σκεφτόμαστε εμείς οι ίδιοι χωρίς καλά καλά να το καταλαβαίνουμε. Κουβαλάμε στερεότυπα, παλαιωμένες απόψεις, συμπεριφορές από άλλες εποχές, γιατί είναι πιο εύκολο να κάνουμε αυτό από το να αντιμετωπίσουμε την ίδια την πραγματικότητα. Είναι πολύ πιο εύκολο για τα δικά μας προβλήματα να κατηγορήσουμε πιο αδύναμες ομάδες, ή απλώς για να νιώσουμε ανώτεροι. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία όσο τα τρέφουμε, μεγαλώνουν.

Μπορεί το θέατρο να αλλάξει τη ματιά των ανθρώπων απέναντι στον άλλον;

Το ελπίζω. Ή τουλάχιστον να μας κάνει να γυρίσουμε το βλέμμα πάνω μας, για να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και πως σκεφτόμαστε.