Καύσωνας: Κόκκινοι συναγερμοί στην Ευρώπη, διακοπές ηλεκτροδότησης και «εκτόξευση» στις πωλήσεις κλιματιστικών

Μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης προετοιμάζεται για ακόμη μία ημέρα έντονου καύσωνα, ο οποίος έχει καταρρίψει ρεκόρ θερμοκρασιών σε πολλές χώρες και έχει αφήσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα στη Γαλλία.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα οφείλονται σε ατμοσφαιρικά και κυκλοφοριακά συστήματα που παγιδεύουν τις θερμές αέριες μάζες στην ίδια περιοχή για ημέρες, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία να αυξάνεται σταδιακά. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση ενισχύει αυτούς τους παράγοντες, καθιστώντας τους καύσωνες πιο έντονους και πιο παρατεταμένους.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο εθνικός δείκτης θερμοκρασίας της Γαλλίας - που αποτελεί τον μέσο όρο των ημερήσιων και νυχτερινών θερμοκρασιών από 30 μετεωρολογικούς σταθμούς - έφτασε την Τρίτη (23/6) τους 29,8 βαθμούς Κελσίου, τη υψηλότερη τιμή από την έναρξη των μετρήσεων το 1947. Ο καύσωνας προκάλεσε την πρώτη μεγάλη διακοπή ηλεκτροδότησης αυτού του κύματος ακραίας ζέστης, καθώς βλάβη σε μετασχηματιστή που σχετίζεται με τις υψηλές θερμοκρασίες άφησε περίπου 68.000 νοικοκυριά χωρίς ρεύμα την Τετάρτη (24/6) στο διαμέρισμα Φινιστέρ, στη βορειοδυτική Γαλλία, σύμφωνα με τις Αρχές.

Παρότι τα συνεργεία εργάζονταν όλη τη νύχτα για την αποκατάσταση της βλάβης, η οποία σημειώθηκε αργά το βράδυ της Τρίτης, η πλήρης επαναφορά της ηλεκτροδότησης δεν αναμενόταν πριν από το τέλος της Τετάρτης. Μέχρι αργά το βράδυ της Τρίτης, έως και 106.000 καταναλωτές του γαλλικού δικτύου ηλεκτροδότησης είχαν μείνει χωρίς ρεύμα, καθώς οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες επιβάρυναν υποδομές που είχαν κατασκευαστεί πριν η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή καταστήσει τους καύσωνες μεγαλύτερης διάρκειας, συχνότερους και εντονότερους, σύμφωνα με επιστήμονες.

Την ίδια στιγμή, οι πωλήσεις ανεμιστήρων και κλιματιστικών εκτοξεύθηκαν σε μια χώρα όπου τα περισσότερα κτίρια δεν είναι σχεδιασμένα να αντέχουν ακραίες θερμοκρασίες. Πέρα από τα 31 διαμερίσματα που βρίσκονται ήδη σε πορτοκαλί συναγερμό, περισσότερο από το 90% του γαλλικού πληθυσμού εκτίθεται σε ακραία ζέστη, με θερμοκρασίες 39 έως 41 βαθμών Κελσίου να αναμένονται την Τετάρτη από τη Βρετάνη έως το Παρίσι και σε μεγάλο μέρος της νοτιοδυτικής χώρας.

Σπάνιος κόκκινος συναγερμός σχεδόν για το σύνολο της Βρετανίας

Ανάλογη είναι η εικόνα και στη Βρετανία, όπου ένας σπάνιος κόκκινος συναγερμός για καύσωνα τέθηκε σε ισχύ στις 09:00 στο Λονδίνο (τοπική ώρα) για πολλά τμήματα της Αγγλίας και της Ουαλίας, μόλις για δεύτερη φορά στην ιστορία, με τις θερμοκρασίες να αναμένεται να πλησιάσουν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές της χώρας.

Η προειδοποίηση καλύπτει μια περιοχή που εκτείνεται από το Λονδίνο έως το Σουόνσι και από το Σόμερσετ έως το Μπέρμιγχαμ, και αναμένεται να διαρκέσει έως τις 21:00 της Πέμπτης (25/6), σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων PA. Οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι, στο αποκορύφωμα του καύσωνα, η θερμοκρασία μπορεί να πλησιάσει το ιστορικό υψηλό του Ηνωμένου Βασιλείου των 40,3 βαθμών Κελσίου, που καταγράφηκε τον Ιούλιο του 2022.

Παράλληλα, εκατοντάδες σχολεία στο Ηνωμένο Βασίλειο σχεδίαζαν να παραμείνουν κλειστά ή να κλείσουν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα λόγω του καύσωνα, ενώ πολλά δρομολόγια τρένων μειώθηκαν για να αποφευχθούν προβλήματα στις σιδηροδρομικές γραμμές εξαιτίας της ζέστης.

Χαρακτηριστικά, στη νότια Αγγλία αναμένονται θερμοκρασίες περίπου 37 βαθμών Κελσίου, ενώ στη νοτιοανατολική Ουαλία έως 35 βαθμούς Κελσίου. Η κορύφωση του καύσωνα προβλέπεται για την Τετάρτη και την Πέμπτη, όταν η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει ακόμη και τους 39 βαθμούς Κελσίου στο Λονδίνο ή σε άλλες περιοχές της νότιας Αγγλίας. Σύμφωνα με τη Met Office, οι συνθήκες αναμένεται να βελτιωθούν από την Παρασκευή (26/6).

Μικρή ανάσα στην Ισπανία

Κάποια ανακούφιση αναμένεται να αρχίσει στην Ισπανία από σήμερα (24/6), καθώς η Κρατική Μετεωρολογική Υπηρεσία ανακοίνωσε ότι οι θερμοκρασίες θα υποχωρήσουν στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Μέχρι το απόγευμα της Τετάρτης, μόνο περιοχές της Χώρας των Βάσκων, στα βόρεια, θα παραμείνουν σε κόκκινο συναγερμό, ενώ την Πέμπτη καμία περιοχή της Ισπανίας δεν θα βρίσκεται σε κόκκινο ή πορτοκαλί επίπεδο προειδοποίησης.

Ωστόσο, δεν διαφαίνεται άμεση ανακούφιση για την υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη. Από την Τετάρτη έως τουλάχιστον την Παρασκευή, οι κεντρικές και νότιες περιοχές της Ολλανδίας θα βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό λόγω ακραίας ζέστης, ενώ το Βέλγιο έθεσε ολόκληρη τη χώρα σε πορτοκαλί προειδοποίηση για καύσωνα από την Πέμπτη, καθώς αναμένεται ένα κύμα καύσωνα που ενδέχεται να καταρρίψει νέα ρεκόρ θερμοκρασίας, σύμφωνα με την εφημερίδα Le Soir.

Πώς αντιμετωπίζουν τον καύσωνα οι πολίτες

Είναι σαφές πως η Ευρώπη βρίσκεται στη δίνη ενός πρωτοφανούς καύσωνα, με τις θερμοκρασίες να αναμένεται να καταρρίψουν ρεκόρ τις επόμενες ημέρες. Χαρακτηριστικά, η Ιταλία είναι ακόμα μία χώρα όπου το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε κόκκινο συναγερμό για καύσωνα για 16 πόλεις, μεταξύ των οποίων το Μιλάνο και η Ρώμη.

Με αφορμή αυτό, το BBC ζήτησε από τους ανταποκριτές του σε όλη την ήπειρο να αναφέρουν πώς αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τις αποπνικτικές θερμοκρασίες στις εκάστοτε περιοχές.

• Ολλανδία

Το Άμστερνταμ δημιουργεί ένα δίκτυο «χώρων δροσιάς» σε όλη την πόλη, προσφέροντας στους κατοίκους ένα μέρος για να ξεφύγουν από την έντονη ζέστη. Αυτοί οι χώροι - σε βιβλιοθήκες, αστικές φάρμες, θέατρα, εκκλησίες, κοινοτικά κέντρα και ακόμη και σούπερ μάρκετ - παρέχουν καθίσματα, πόσιμο νερό και τουαλέτες, ενώ πολλοί είναι προσβάσιμοι και για κατοικίδια.

Στην πιλοτική φάση, οι περισσότεροι από τους 12 χώρους δροσιάς θα βρίσκονται στο Νιούβε-Βέστ, την περιοχή που σύμφωνα με μοντέλα της πόλης αντιμετωπίζει τον μεγαλύτερο κίνδυνο από τη ζέστη. Οι Αρχές εξέτασαν την ποσότητα σκιάς, τον αριθμό ευάλωτων κατοίκων όπως μικρά παιδιά και ηλικιωμένοι, καθώς και το πόσο γρήγορα θερμαίνονται τα σπίτια.

Τα σχολεία επίσης προσαρμόζονται. Πολλά μεταβαίνουν σε «τροπικά» ωράρια τις επόμενες ημέρες, με μικρότερες σχολικές ημέρες ή λιγότερα μαθήματα, περισσότερα διαλείμματα, επιπλέον νερό και καλύτερο αερισμό. Κάθε σχολείο αποφασίζει τα δικά του μέτρα, καθώς δεν υπάρχει νομικό όριο για τη μέγιστη θερμοκρασία στις τάξεις. Η βασική αρχή είναι ότι μαθητές και δάσκαλοι πρέπει να μπορούν να εργάζονται σε ασφαλείς και υγιείς συνθήκες.

• Γαλλία

Το δημαρχείο του 10ου διαμερίσματος του Παρισιού προσφέρει δωρεάν εισιτήρια κινηματογράφου για να βοηθήσει τους πολίτες να ξεφύγουν από τη ζέστη. Το πρόγραμμα οργανώνεται με τρεις ανεξάρτητους - και κλιματιζόμενους - κινηματογράφους. Για να συμμετάσχει κανείς πρέπει να είναι κάτω των 25 ή άνω των 65 ετών και η προσφορά ισχύει μόνο για απογευματινές προβολές.

Κινηματογράφοι, βιβλιοθήκες και μουσεία έχουν αναγνωριστεί ως χώροι όπου οι πολίτες ενθαρρύνονται να καταφεύγουν για να ξεφύγουν από τις υψηλές θερμοκρασίες. Ορισμένοι δήμοι, όπως η Λυών, έχουν προσωρινά καταργήσει τα εισιτήρια εισόδου σε δημοτικά μουσεία.

Σύμφωνα με γαλλικά μέσα, έχει σημειωθεί μεγάλη ζήτηση για ένα προϊόν κιμωλίας που ονομάζεται Blanc de Meudon (ή “Meudon Whiting”) σε καταστήματα DIY. Η σκόνη αναμειγνύεται με νερό και απλώνεται στα παράθυρα, μειώνοντας την ένταση των ακτίνων του ήλιου και θεωρητικά μειώνοντας τη θερμοκρασία στο εσωτερικό. Παραδόξως, φαίνεται πράγματι να λειτουργεί.

• Ισπανία

Η βορειοανατολική περιοχή της Ισπανίας, η Αραγωνία, αντιμετωπίζει από τις υψηλότερες θερμοκρασίες του καύσωνα, και στις πόλεις Σαραγόσα και Ουέσκα οι αρχές μείωσαν την τιμή εισόδου στις δημόσιες πισίνες. Η βόρεια πόλη Λογκρόνιο, όπου αναμένονται έως και 40 βαθμοί Κελσίου, έκανε την είσοδο στις πισίνες δωρεάν για τη διάρκεια του καύσωνα και ανακοίνωσε ότι τα διακοσμητικά σιντριβάνια θα λειτουργούν μέχρι τις 23:00.

Οι πολίτες μπορούν επίσης να δροσίζονται κάτω από ψεκαστήρες νερού που έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία της πόλης. Ορισμένες περιοχές ανέστειλαν τις παραδοσιακές φωτιές για τη γιορτή του Αγίου Ιωάννη, λόγω του κινδύνου πυρκαγιών από τις ακραίες συνθήκες. Η βόρεια πόλη Λεόν ακύρωσε επίσης επίδειξη πυροτεχνημάτων για τις εορταστικές εκδηλώσεις.

Παράλληλα, πολλές πόλεις έχουν δημιουργήσει «καταφύγια ζέστης», δηλαδή κλιματιζόμενα δημόσια κτίρια όπου μπορεί να καταφεύγει ο κόσμος. Ένας νόμος του 2024 στην Ισπανία προστατεύει τους εργαζόμενους κατά τη διάρκεια καύσωνα, απαιτώντας μέτρα ασφάλειας, όπως τη διακοπή βαριάς εξωτερικής εργασίας στις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.

• Ιταλία

Ακόμη και για την ηλιόλουστη Ιταλία, οι τρέχουσες θερμοκρασίες είναι ακραίες για τον Ιούνιο. Ο κατάλογος των πόλεων με κόκκινο συναγερμό είναι μεγάλος και αναμένεται να αυξηθεί.

Η κυβέρνηση επανέφερε μέτρα στήριξης για εργαζόμενους που εκτίθενται στη ζέστη, όπως αγρότες και εργάτες οικοδομών, αλλά και εργαζόμενους σε εσωτερικούς χώρους χωρίς επαρκή αερισμό. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες επιχειρήσεις μπορούν να διακόψουν ή να μειώσουν τη λειτουργία τους σε συνθήκες ακραίας ζέστης και να λάβουν κρατική αποζημίωση για τους εργαζομένους.

Για τους υπόλοιπους, η λύση είναι ο κλιματισμός. Όσοι έχουν στο σπίτι ή στη δουλειά τον έχουν στο μέγιστο και κρατούν τα παντζούρια κλειστά. Οι ευάλωτοι, κυρίως ηλικιωμένοι, ενθαρρύνονται να πηγαίνουν σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους.

Στο Παλέρμο, οι τουρίστες που θέλουν βόλτα με άμαξα θα πρέπει να περιμένουν το βράδυ ή πιο δροσερές μέρες. Στο Τορίνο, κάποια εστιατόρια έκλεισαν τις βεράντες τους, ενώ αλλού, όπως στη Ρώμη, λειτουργούν μεγάλοι ανεμιστήρες και συστήματα ψεκασμού. Όσοι βγαίνουν για φαγητό λαμβάνουν οδηγία από το υπουργείο Υγείας: να προτιμούν ζυμαρικά αντί για κρέας και να αντικαθιστούν τον καφέ ή την μπύρα - που αφυδατώνουν - με νερό.

• Βέλγιο

Το Βέλγιο ετοιμάζεται για τις πιο ζεστές ημέρες του καύσωνα, με πορτοκαλί συναγερμό που θα επεκταθεί σε όλη τη χώρα. Οι θερμοκρασίες πλησιάζουν τους 38-40 βαθμούς Κελσίου, με πιθανότητα να καταρριφθεί το ρεκόρ Ιουνίου. Η κυβέρνηση πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση για την κατάσταση.

Ήδη επηρεάζεται και οι μετακινήσεις, καθώς παλαιότερα τρένα χωρίς κλιματισμό αποσύρονται προσωρινά από την κυκλοφορία. Παράλληλα, θα προστεθούν επιπλέον δρομολόγια για να εξυπηρετηθούν όσοι ταξιδεύουν προς τις βόρειες ακτές. Στο Τερβίρεν, μαθητές έδωσαν εξετάσεις μέσα σε εκκλησία για να επωφεληθούν από τη δροσιά. «Τα παιδιά κάνουν το καλύτερο δυνατό και το Άγιο Πνεύμα κάνει τα υπόλοιπα», έγραψε ο ιερέας στο Facebook.

• Γερμανία

Στη Γερμανία αναμένονται ρεκόρ θερμοκρασιών έως 40 βαθμούς Κελσίου στα δυτικά και νοτιοδυτικά. Οι ταχυδρόμοι της Deutsche Post έχουν λάβει οδηγίες να φορούν μακρυμάνικα και καπέλα, ενώ η DHL τους επιτρέπει επίσης να παραγγείλουν βερμούδες από τον κατάλογο ρούχων εργασίας.

Μετά από πνιγμούς το Σαββατοκύριακο, η Γερμανική Ένωση Ναυαγοσωστών προειδοποιεί να μην υποτιμάται ο κίνδυνος της κολύμβησης. Ο οργανισμός προστασίας δασών προειδοποιεί για αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών και τονίζει ότι η φωτιά επιτρέπεται μόνο σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους. Τέλος, η ασφαλιστική DAK έχει δημιουργήσει τηλεφωνική γραμμή ενημέρωσης για την αντιμετώπιση της ζέστης.

Η Ανατολική Ευρώπη ακολουθεί

Τις επόμενες ημέρες ο καύσωνας αναμένεται να επεκταθεί και στην Ανατολική Ευρώπη. Η μετεωρολογική υπηρεσία της Πολωνίας εξέδωσε προειδοποιήσεις υψηλού επιπέδου για τα δυτικά της χώρας από την Πέμπτη (25/6) έως το Σάββατο (27/6), προβλέποντας ότι οι θερμοκρασίες ενδέχεται να ξεπεράσουν το ιστορικό ρεκόρ των 40,2 βαθμών Κελσίου, που είχε καταγραφεί το 1921.

Στην Κροατία, οι δημοφιλείς ακτές της Αδριατικής τέθηκαν επίσης σε κόκκινο συναγερμό για την Παρασκευή (26/6) και το Σάββατο (27/6). Η Ουγγαρία, που βρίσκεται ήδη σε δεύτερου επιπέδου προειδοποίηση για καύσωνα, ανακοίνωσε ότι θα ανεβάσει το επίπεδο συναγερμού στο μέγιστο από το Σάββατο (27/6) έως την Τρίτη (30/6), καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται.