Ο εκνευρισμός στο Μαξίμου για την κινητικότητα των Σαμαρά-Καραμανλή, η επίσημη «πρώτη» του Τσίπρα και η φημολογία για ένα ακόμα κόμμα στα αριστερά

Τους εκνευρίζει το δίδυμο Σαμαράς - Καραμανλής

Δεδομένο το έχουν πια στο Μαξίμου πως ο Αντώνης Σαμαράς θα ιδρύσει κόμμα. Και μάλιστα βλέπουν με κάποια ανησυχία την σημερινή παρουσία του πρώην πρωθυπουργού στην σημερινή παρουσίαση του βιβλίου του πρώην υπουργού Κώστα Αρβανιτόπουλου και του διεθνολόγου Κωνσταντίνου Φίλη, με τίτλο «Το δίκαιο της ισχύος». Γιατί εκεί θα είναι βασικός ομιλητής ο Κώστας Καραμανλής. Βλέπουν δηλαδή στο περιβάλλον του Κυριάκου Μητσοτάκη πως οι δύο πρώην πρωθυπουργοί συμβαδίζουν, ενώ τους φτάνουν και πληροφορίες πως κάποιοι «καραμανλικοί» θα κατέβουν με το κόμμα Σαμαρά. Κοινό άξονας, δε, των δύο αποτελούν τα εθνικά θέματα, εξ ου και η παρέμβαση Γεραπετρίτη για τα περί νομοθετήματος στην Τουρκία για την «Γαλάζια Πατρίδα».

Θα απαντούν

Στο Μαξίμου πάντως έχουν αποφασίσει πια να βγαίνουν στην αντεπίθεση -έστω και κόσμια- με τους Σαμαρά και Καραμανλή. Διάβασα με προσοχή όσα είπε για παράδειγμα ο Παύλος Μαρινάκης στο briefing των πολιτικών συντακτών. Αφού είπε πως αυτήν την περίοδο διαμορφώνονται σχήματα, «που μετατρέπουν την προσωπική ατζέντα κάποιων σε ένα κόμμα» είπε χαρακτηριστικά: «Εγώ δεν ανήκω από μικρό παιδί στο “κόμμα Καραμανλή”, ανήκω στη Ν.Δ. που ίδρυσε ο Εθνάρχης Κωνσταντίνος Καραμανλής. Η Ν.Δ. είναι ένα κόμμα -εγώ μιλάω για το κόμμα που ανήκω, προφανώς, δεν είναι το μοναδικό- που ιδρύθηκε επί τη βάσει μιας πλατφόρμας ιδεών, μιας ιδρυτικής διακήρυξης, μιας σειράς θέσεων που εξελίσσονται βέβαια στον χρόνο. Αυτό είναι ένας τύπος παράταξης, κόμματος. Υπάρχουν και οι άλλοι τύποι. Δεν θεωρώ ότι, αυτή τη στιγμή, τον κόσμο που μας ακούει τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα η προσωπική ατζέντα κανενός».

Έριδες στο Μαξίμου

Στο μεταξύ να σας πω πως στα αυτιά μου φτάνουν κάθε μέρα και περισσότερες γκρίνιες από γαλάζιους πως στο Μαξίμου επικρατεί πλήρης αποδιοργάνωση. «Δεν ξέρεις με ποιον να μιλήσεις» μου έλεγε στους διαδρόμους της Βουλής εκλεγμένος της Νέας Δημοκρατίας. Και συμπλήρωνε: «Αν μιλάς με τον έναν, οι υπόλοιποι θεωρούν πως είσαι αντίπαλός τους». Με άλλα λόγια ο συμπαθέστατος και μειλίχιος βουλευτής μου είπε πως στην «αυλή» του Κυριάκου Μητσοτάκη έχουν αρχίσει οι έριδες να κυριαρχούν, με αποτέλεσμα οι μισοί να μη μιλάνε με τους άλλους μισούς. Και τελικά η δουλειά δε γίνεται...

Μητσοτάκης: κυρίαρχος χωρίς αντίπαλο, αλλά με κλειστές πόρτες έξω

Η πορεία του Κυριάκου Μητσοτάκη την τελευταία δεκαετία έχει συγκεκριμένους σταθμούς. Ανάδειξη το 2016 με καθοριστική στήριξη από τον Αντώνη Σαμαρά, πρώτη επικράτηση το 2019 απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, επανεκλογή το 2023 με το γνωστό «41%». Το αποτέλεσμα εκείνο - παρά την ενδιάμεση μεγάλη πτώση των ευρωεκλογών στο 28%- τον κρατά κυρίαρχο στο εσωτερικό, όχι όμως επειδή ενισχύεται, αλλά επειδή δεν έχει προκύψει πειστική εναλλακτική. Το αντι-μητσοτακικό ρεύμα υπάρχει, αλλά παραμένει χωρίς πολιτική έκφραση. Όλα αυτά ισχύουν στο εσωτερικό, καθώς στο εξωτερικό τα πράγματα είναι δύσκολα...

Σενάρια διαδοχής και ευρωπαϊκό ταβάνι

Στο παρασκήνιο, εξακολουθεί και συζητείται το ενδεχόμενο ελεγχόμενης μετάβασης στην ηγεσία, με τον ίδιο να διασφαλίζει ισχυρό ρόλο του και την υστεροφημία του. Το «κλειδί» σε τέτοια σενάρια θα ήταν μια ευρωπαϊκή έξοδος. Ωστόσο, όσοι κινούνται στις Βρυξέλλες σημειώνουν ότι το timing δεν ευνοεί και η κατάσταση στο άμεσο μέλλον δε δείχνει να βελτιώνεται. Οι εκκρεμότητες και οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά και αρνητικά δημοσιεύματα από τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, βαραίνουν το κλίμα, περιορίζοντας τα περιθώρια.

Πιερρακάκης στο ραντάρ των Βρυξελλών

Την ίδια στιγμή, ένα άλλο όνομα κερδίζει έδαφος. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συγκεντρώνει θετικά σχόλια σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ισχυρή παρουσία στα οικονομικά φόρα και αποδοχή από τον μηχανισμό των Βρυξελλών. Στους κύκλους αυτούς, ακούγεται ολοένα και πιο συχνά ότι το βλέμμα στρέφεται στον «Κυριάκο Νο2». Και αυτό, σε βάθος χρόνου, δεν περνά απαρατήρητο στο εσωτερικό της ΝΔ.

Έφτασε η ώρα

Η σημερινή μέρα ανήκει πάντως δικαιωματικά στον χώρο αριστερά του Κέντρου. Τόσους μήνες το συζητάμε, τόση «μελάνη» έχει χυθεί με αναλύσεις σενάρια και εκτιμήσεις. Και σήμερα σε αυτό το κομμάτι μπαίνει ένα τέλος. Ο Αλέξης Τσίπρας ιδρύει σήμερα το βράδυ το κόμμα του στο Θησείο. Θα μάθουμε το όνομά του λίγο προτού ανέβει στο βήμα ο πρώην πρωθυπουργός, ενώ περιμένω να δω ποιοι εκλεγμένοι να «τολμήσουν» να πάνε μέχρι τη συγκέντρωση, καθώς ο Τσίπρας έχει βάλει όρο να παραιτηθούν από τις θέσεις τους. Το σημαντικότερο πάντως είναι πως οι δημοσκόποι είναι ανακουφισμένοι, επειδή θα μπορούν πια να ανακοινώνουν πια τι βρίσκουν στις έρευνές τους στις οποίες ήδη συμπεριλαμβάνουν τα κόμματα του Τσίπρα και της Καρυστιανού.

Νέο στραβοπάτημα από τη Θεώνη ή όλα στο μπλέντερ των Τσίπρα και Σιακαντάρη; 

Τις προάλλες, σε τηλεοπτικό σταθμό, η προσπάθεια αποτύπωσης της ταυτότητας του νέου σχήματος Τσίπρα άφησε περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απάντησε. Η Θεώνη Κουφονικολάκου, εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Τσίπρα και πιθανότατα του νέου πολιτικού φορέα, είπε σε τηλεοπτική εκπομπή ότι το νέο κόμμα θα κινείται ταυτόχρονα σε σοσιαλδημοκρατία, ριζοσπαστική Αριστερά και πολιτική οικολογία. Η διατύπωση ομολογώ ότι γεννά σοβαρά ερωτήματα. Η Θεώνη με μπέρδεψε αφού ισχυρίστηκε ότι «η θεμελιώδης γέφυρά τους είναι η ανθρώπινη ανάγκη» και ότι οι διαχωριστικές γραμμές έχουν ξεπεραστεί, καθώς αυτά τα ρεύματα… «τέμνονται, ενώνονται, συμπλέουν και εναρμονίζονται με πάρα πολύ ωραίο τρόπο». Αναρωτιέμαι λοιπόν, μήπως στο νέο φορέα Τσίπρα που ανακοινώνεται σήμερα τα έχουν ρίξει όλα στο μπλέντερ. Ή μήπως τελικά η Θεώνη δεν έχει την επάρκεια και τη γνώση που θα έπρεπε να διαθέτει, ώστε να σταθεί με την ιδιότητα της εκπροσώπου, απαντώντας, όχι σε δύσκολες, αλλά σε εύκολες ερωτήσεις; Μήπως η Θεώνη δεν έχει αντιληφθεί ακριβώς τι είναι η σοσιαλδημοκρατία και τι η ριζοσπαστική Αριστερά; Αλλά, τι γράφω; Αφού ο... τιτάνας της πολιτικής φιλοσοφίας Γιώργος Σιακαντάρης ισχυρίζεται ότι αυτά είναι ψευτοδιλήμματα. Ξέχασα πιο πάνω να γράψω ότι η Θεώνη επικαλέστηκε το... μανιφέστο. Άρα ακολουθεί τυφλά το... ευαγγέλιο του νέου κόμματος. Επομένως, το ερώτημα που απομένει είναι αν αντιλήφθηκε τελικά το αντιφατικό περιεχόμενο του αχταρμά του Σιακαντάρη, ώστε να μην εκτεθεί η ίδια. Τελικά, δεν το απέφυγε και εκτέθηκε. Όταν διαβάζεις μόνο Σιακαντάρη, είναι λογικό...

Και αδιαφορία, και επίθεση

Βλέπω στο μεταξύ το ΠΑΣΟΚ να ακολουθεί μια διττή τακτική έναντι του Τσίπρα. Ενώ τη μια μέρα λένε πως θα κάνει «μονομέτωπο» απέναντι στον Μητσοτάκη, την ίδια ώρα η Χαριλάου Τρικούπη διανέμει τη δήλωση του Παναγιώτη Δουδωνή στο OPEN, με την οποία αναπαρήγαγε τη φήμη πως απολύθηκε δημοσιογράφος σε τοπικό κανάλι επειδή το απαίτησε ο Τσίπρας. Αναπαρήγαγε δηλαδή όσα υπονόησε ο Νίκος Κοτζιάς και ισχυρίστηκε ευθέως ο Στέφανος Κασσελάκης. Νομίζω πως δεν θα κάνει καλό στο ΠΑΣΟΚ να μπλέκει με τις περσόνες που ξεπήδησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ, γιατί σε τελική ανάλυση δίνει λάθος στίγμα για την πορεία του και τους δυνητικούς συνομιλητές του.

Κι άλλα κόμματα στον χορό των φημών

Κυκλοφορούν, δε, διάφορα σενάρια και για άλλα κόμματα που θα ξεπηδήσουν από τον άλλοτε «κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ». Τα τρία τελευταία που διάβασα και κάπως συμπίπτουν είναι πως ο Νίκος Κοτζιάς, ο Παύλος Πολάκης και η Ρένα Δούρου έχουν αρχηγικές βλέψεις τώρα που ο Αλέξης Τσίπρας ιδρύει επίσημα το κόμμα του. Στόχος τους, λένε οι φήμες, να μαζέψουν δυσαρεστημένα στελέχη και πολίτες ώστε να δοκιμάσουν την τύχη τους στις εκλογές. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, πάντως, διέψευσε πως έχει τέτοιες βλέψεις και απέδωσε τα σενάρια σε «αριστερά γιουσουφάκια». Οι άλλοι δύο, Πολάκης και Δούρου, περιμένουν πριν πάρουν αποφάσεις πού θα κάτσει η μπίλια με τον ΣΥΡΙΖΑ στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής στις αρχές Ιουνίου.

Τεμπονέρας εκτός και... κατευθείαν στο σχέδιο Τσίπρα

Η αποχώρηση του Διονύση Τεμπονέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ δεν ήρθε ως κεραυνός. Η παραίτηση απλώς έκλεισε μια διαδικασία απομάκρυνσης που είχε ξεκινήσει μήνες πριν. Είχε αποσυρθεί από ρόλους και από την εσωκομματική καθημερινότητα. Το σήμα είχε δοθεί εγκαίρως. Η επιστολή παραίτησης από τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν το τυπικό τέλος.

Από την έξοδο, απευθείας στο νέο σχήμα

Δε θα υπάρξει κανένα διάστημα «ουδετερότητας». Το όνομά του περνά κατευθείαν στο επόμενο κεφάλαιο: ανάμεσα στους υπογράφοντες του νέου φορέα Τσίπρα. Μάλιστα ο Διονύσης Τεμπονέρας θα έχει και ρόλο. Η μετακίνηση αποτυπώνει και επιβεβαιώνει τη ροή που καταγράφεται στο παρασκήνιο, αφού ένα ένα στη σειρά στελέχη αποδεσμεύονται από τον ΣΥΡΙΖΑ και μεταφέρονται στο νέο σχήμα, με την ηγεσία Φάμελλου να παρακολουθεί χωρίς να αντιδρά. Η εικόνα δεν είναι μεμονωμένη. Είναι τάση.

Παππάς: «καθυστερήσαμε» και... το καρφί προς Φάμελλο

Ο Νίκος Παππάς μίλησε ευθέως τις προάλλες για καθυστέρηση στη σύγκληση των οργάνων, επιβεβαιώνοντας την εσωτερική ένταση. Κράτησε χαμηλό τόνο για τον Σωκράτη Φάμελλο, αλλά το μήνυμα πέρασε, ότι δηλαδή το κόμμα δεν κινείται με τον ρυθμό που απαιτεί η συγκυρία. Παράλληλα, η αναφορά στον Πολάκη ως εκφραστή του «αυτονόητου» δεν ήταν τυχαία. Έχω την αίσθηση ότι πρόκειται για σαφή απόπειρα νομιμοποίησης της πίεσης προς την ηγεσία. Και μέσα σε αυτό το κλίμα, τα «σκαμπανεβάσματα» που περιέγραψε αποκτούν άλλη βαρύτητα.

Το μήνυμα για Τσίπρα και οι έδρες

Στο ζήτημα του νέου φορέα Τσίπρα, ο Παππάς κράτησε ισορροπία. Αναγνώρισε ότι το αφήγημα της ενότητας βρίσκει απήχηση, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει ακόμη πραγματική σύγκλιση. Ταυτόχρονα, όπως και η Ρένα Δούρου, είπε ότι όποιος επιλέξει μετακίνηση, θα πρέπει να παραδώσει την έδρα. Η φράση περί «πλειστηριασμού εδρών» -σε πλήρη ευθυγράμμιση με τη Ρένα Δούρου- δείχνει την ενόχληση για όσα ακούγονται στο παρασκήνιο και αποτυπώνει τη μεγάλη αγωνία για όσα πρόκειται να συμβούν από εδώ και πέρα στον ΣΥΡΙΖΑ, σε ένα κόμμα που μετρά μόνο απώλειες...

Ανοίγματα και κλεισίματα

Στο μεταξύ υπάρχει και το «δράμα» που ζει η Νέα Αριστερά, η νυν ηγεσία της οποίας περιμένει πότε θα κάνουν κίνηση οι πέντε βουλευτές του που θέλουν να κατέβουν με τον Αλέξη Τσίπρα. Οι Αλέξης Χαρίτσης, Έφη Αχτσιόγλου, Νάσος Ηλιόπουλος, Δημήτρης Τζανακόπουλος και Χουσεΐν Ζεϊμπέκ έχουν μεν αποφασίσει να φύγουν, αλλά δεν έχουν καταλήξει πότε ακριβώς θα το κάνουν, δημιουργώντας κακά τα ψέμματα ένα «κράτημα» στο υπόλοιπο κόμμα.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης που ασκεί καθήκοντα προέδρου, έκανε μεν «ανοίγματα» προς δυσαρεστημένα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ, το ΜΕΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη και το κόμμα «Πράσινοι-Οικολογία», ωστόσο ξεκαθάρισε με τον τρόπο του πως δεν υπάρχει περίπτωση συνεργασίας με πρόσωπα όπως τον Παύλο Πολάκη και τον Νίκο Παππά. «Πρέπει να διαχωρίσουμε τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ που αγωνιούν για την Αριστερά στη χώρα, από τους βουλευτές που δεν πάνε στον Τσίπρα επειδή αυτός δεν τους θέλει και είχαν πρωταγωνιστήσει στην απαξίωση του χώρου», είπε χαρακτηριστικά. Όσον αφορά, δε, το κόμμα του Γιάνη Βαρουφάκη είπε πως πρέπει να γίνει υπέρβαση των διαφορών του παρελθόντος, για να υπάρξει διάλογος και κοινή δράση στα κινήματα και τους κοινωνικούς αγώνες.

Βορίδης μπροστά με σήμα προς Μαξίμου και μήνυμα προς τα δεξιά

Ο Μάκης Βορίδης δε βγήκε στη Βουλή για να απαντήσει απλώς στον Αντώνη Σαμαρά. Η παρέμβασή του είχε αποδέκτη το Μαξίμου. Με αιχμή την εξωτερική πολιτική και τη ρητορική περί πίεσης προς την Τουρκία, επέλεξε να ταυτιστεί πλήρως με τη γραμμή Μητσοτάκη, σε μια στιγμή που η εσωκομματική ένταση ανεβαίνει. Ήταν δήλωση παρουσίας.

Κίνηση επανατοποθέτησης στο κέντρο του παιχνιδιού

Στο παρασκήνιο διαβάζουν την τοποθέτηση Βορίδη ως μήνυμα στον Κυριάκο Μητσοτάκη ώστε να δρομολογηθεί η επιστροφή του σε ρόλο πρώτης γραμμής. Ο Βορίδης απαντώντας στον Σαμαρά μέσω του ερωτήματος «για ποιο λόγο έχει πάρει δύο φορές 41% ο Μητσοτάκης;», προσπάθησε να στείλει μήνυμα ότι το Μαξίμου διατηρεί ακόμη τον έλεγχο των πολιτικών εξελίξεων, ενώ άφησε αιχμές για προηγούμενες περιόδους. Ο Βορίδης υποβάλλει τα διαπιστευτήριά του καλοπιάνοντας τον πρωθυπουργό και στέλνει μήνυμα αγωνίας ότι μπορεί να μιλήσει στη δεξιά βάση χωρίς να διαταράσσει την κεντρική στρατηγική.

Ενόχληση στο Μαξίμου με Βλάχο

Η απουσία του Γιώργου Βλάχου από την ψηφοφορία για την εξεταστική των υποκλοπών δεν πέρασε στα ψιλά. Είχε προειδοποιήσει ότι θα απέχει, αλλά αυτό δε μετρίασε την ενόχληση. Στο Μαξίμου η στάση του διαβάστηκε ως νέα διαφοροποίηση, σε μια περίοδο που ζητείται απόλυτη πειθαρχία καθώς πληθαίνουν οι ανταρσίες και οι φυγόκεντρες τάσεις. Μου λένε ότι η κίνηση Βλάχου δεν αντιμετωπίζεται από το Μαξίμου ως τεχνικό θέμα παρουσίας, αλλά ως πολιτικό μήνυμα.

Σενάρια και εξηγήσεις

Η επόμενη κίνηση είναι ήδη δρομολογημένη, αφού όπως μαθαίνω θα πραγματοποιηθεί κλήση για εξηγήσεις για τη στάση του στις ψηφοφορίες. Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο ακούγονται πιο βαριά σενάρια, ακόμη και για πειθαρχικά μέτρα. Παράλληλα, δεν περνά απαρατήρητο ότι ο Βλάχος τοποθετείται ήδη από ορισμένους στον «κατάλογο» όσων κοιτούν προς το εγχείρημα Σαμαρά, αν και είναι καραμανλικός. Αλλά, εδώ που τα λέμε, αν ο Αντώνης Σαμαράς προχωρήσει τελικά στην ίδρυση νέου κόμματος, αυτό θα έχει και κάτι από Καραμανλή. Σωστά;

Θανάσης Οικονόμου: από κόμμα σε κόμμα και τώρα σε πολιτικό φλερτ με την Καρυστιανού

Ο Θανάσης Οικονόμου δεν είναι άγνωστη περίπτωση μετακινήσεων. ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΔΗΜΑΡ, στενός κύκλος Κασσελάκη και τώρα μαθαίνω και βλέπω ότι βρίσκεται κοντά στο εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού. Ο ίδιος εμφανίζεται σήμερα με την εξής ιδιότητα: συνιδιοκτήτης ιστοσελίδας (20%) και διαχειριστής, μέσω της οποίας τοποθετείται πολιτικά. Και όσοι την παρακολουθούν (την ιστοσελίδα του) σημειώνουν κάτι συγκεκριμένο, ότι η γραμμή είναι ξεκάθαρα ευνοϊκή προς Καρυστιανού, με περιεχόμενο που σε αρκετές περιπτώσεις ξεφεύγει από την απλή στήριξη και αγγίζει την «αγιογραφία». Το ερώτημα που κυκλοφορεί είναι αν πρόκειται για σύμπτωση ή για προετοιμασία επόμενης κίνησης.

Το ΠΑΣΟΚ σε θέση μάχης λίγο πριν βγουν τα νούμερα

Στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν στραμμένο το βλέμμα στις επόμενες μετρήσεις. Για πρώτη φορά θα αποτυπωθούν μαζί τα σχήματα Τσίπρα και Καρυστιανού, κάτι που αλλάζει τις ισορροπίες. Και εκεί ακριβώς εστιάζεται η ανησυχία. Σύμφωνα με πληροφορίες, Νίκος Ανδρουλάκης και ΠΑΣΟΚ βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας ώστε να αντιδράσουν άμεσα αν εντοπιστούν «παράδοξα» ευρήματα σε πρόθεση και εκτίμηση ψήφου.

Γραμμή σύγκρουσης αν «ξεφύγουν» τα ποσοστά

Το μήνυμα έχει ήδη περάσει σε ιδιωτικές συζητήσεις και αναφέρει ότι δε θα αντιμετωπιστούν αδιαμαρτύρητα μετρήσεις που θα θεωρηθούν «στρεβλές» και υπερβολικές. Στελέχη μιλούν για πιθανή αμφισβήτηση μεθοδολογιών και δημόσια πίεση προς εταιρείες, εφόσον τα νέα κόμματα εμφανιστούν με «φουσκωμένες» επιδόσεις. Με απλά λόγια, το ΠΑΣΟΚ προετοιμάζεται για μέτωπο με τους δημοσκόπους, πριν καν δημοσιευτούν τα στοιχεία. Κάτι θα γνωρίζουν στη Χαριλάου Τρικούπη...

Τρίτη θητεία Στουρνάρα με πολιτικό αποτύπωμα

Η ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα πέρασε με τις ψήφους της πλειοψηφίας, χωρίς εκπλήξεις, αλλά όχι χωρίς συζήτηση στο παρασκήνιο. Η παραμονή του στην Τράπεζα της Ελλάδος για τρίτη φορά δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τη διάρκεια και το αποτύπωμα της παρουσίας του στο θεσμικό αυτό πόστο, την ώρα που η αντιπολίτευση επιμένει να θέτει ζήτημα ισορροπιών και ορίων.

Ζητήματα διαφάνειας...

Στην ίδια συγκυρία, οι δημόσιες αναφορές του για την πορεία της οικονομίας - και ειδικά για την εικόνα των νοικοκυριών- προκάλεσαν αντιδράσεις. Η αντιπολίτευση μίλησε για απόσταση από την πραγματικότητα, ενώ έθεσε εκ νέου ζητήματα διαφάνειας, κυρίως γύρω από τα στοιχεία και τις επιλογές των τραπεζών. Να σημειώσω, μιας και γράφουμε για διαφάνεια, ότι ο Γιάννης Στουρνάρας αρνήθηκε να δώσει στη δημοσιότητα, όταν του ζητήθηκε, τα business plan των τραπεζών, επικαλούμενος το τραπεζικό απόρρητο. Τα συμπεράσματα εναπόκεινται στην κρίση του κοινού...

Ένα θέμα που δεν κλείνει εδώ

Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην τρέχουσα απόφαση. Αφορά συνολικά στον ρόλο της κεντρικής τράπεζας, τις σχέσεις της με το τραπεζικό σύστημα και τον τρόπο που αποτυπώνεται η οικονομική εικόνα προς τα έξω. Με την ακρίβεια και την πίεση στα εισοδήματα να παραμένουν στο προσκήνιο, το θέμα αναμένεται να επανέλθει, όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο, αλλά και στην καθημερινή δημόσια συζήτηση.

«Ανθεκτικότητα» με το ζόρι και το αφήγημα που δε βγαίνει

Οι τράπεζες σπρώχνουν με κάθε τρόπο την εικόνα της «ανθεκτικότητας», αλλά η πραγματική πηγή των κερδών τους είναι αλλού. Η ψαλίδα επιτοκίων παραμένει κραυγαλέα: χαμηλές αποδόσεις στους καταθέτες, άμεση μετακύλιση κόστους στους δανειολήπτες. Το αποτέλεσμα είναι μια σταθερή ροή εσόδων που δεν προκύπτει από ανάπτυξη, αλλά από την ίδια την αγορά που πιέζεται. Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση παραμένει περιορισμένη για τη μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων, με τα κεφάλαια να κατευθύνονται επιλεκτικά. 

Οι εκθέσεις που «χτίζουν» το story

Στο εξωτερικό, η εικόνα αλλάζει. Οίκοι όπως UBS και HSBC ανεβάζουν τιμές-στόχους και μιλούν για ευκαιρίες, μετά από μια βολική διόρθωση στο ταμπλό που παρουσιάζεται ως σημείο εισόδου. Το αφήγημα είναι συγκεκριμένο: υψηλές αποδόσεις, ισχυρά περιθώρια, ελκυστική αποτίμηση. Μόνο που αυτά πατάνε πάνω στην ίδια συνθήκη: σταθερή παραγωγή εσόδων από τόκους και προμήθειες. Οι στόχοι ανεβαίνουν, οι προσδοκίες φουσκώνουν και το επενδυτικό story «κλειδώνει» σε νούμερα που βγαίνουν, όσο το μοντέλο δεν αλλάζει.

Μερίσματα έξω, πίεση μέσα

Η εξίσωση κλείνει με τον πιο απλό τρόπο. Υψηλές αποδόσεις για τα ξένα funds, ασφυξία για την εγχώρια αγορά. Τα κεφαλαιακά πλεονάσματα κατευθύνονται σε μερίσματα και επιστροφές, ενώ η πραγματική οικονομία συνεχίζει να κινείται με περιορισμένη ρευστότητα. Το επόμενο crash test θα είναι τα αποτελέσματα τριμήνου, αφού αν τα καθαρά έσοδα από τόκους κρατήσουν, το αφήγημα θα συνεχιστεί. Αν όχι, θα φανεί πόσο «ανθεκτικό» είναι τελικά το μοντέλο.

Ναυτιλιακά δάνεια: μπαίνουν τώρα που οι άλλοι βγαίνουν;

Κάτι δεν κολλάει στο αφήγημα. Οι τράπεζες πανηγυρίζουν ότι μπαίνουν δυναμικά στα ναυτιλιακά δάνεια, την ίδια στιγμή που ξένα funds και διεθνείς παίκτες περιορίζουν έκθεση ή αποχωρούν. Βλέπουν κάτι που δεν βλέπουν οι υπόλοιποι ή απλώς γεμίζουν ένα κενό;

Η ναυτιλία δεν είναι εύκολη πίστα. Γεωπολιτικός κίνδυνος και μεταβλητότητα ναύλων. Και όμως, παρουσιάζεται ως «ευκαιρία». Σε τέτοιες συγκυρίες, συνήθως ισχύει το αντίθετο.

Τα σπίτια υπάρχουν, αλλά μένουν κλειστά

Το ευρωπαϊκό σήμα είναι καθαρό και δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι δεν χτίζονται αρκετά σπίτια, αλλά ότι εκατοντάδες χιλιάδες παραμένουν εκτός αγοράς. Στην ελληνική περίπτωση, οι αριθμοί προκαλούν αίσθηση, αφού πάνω από 2,1 εκατ. κενές κατοικίες, με περίπου 794.000 να βρίσκονται σε περιοχές όπου η ζήτηση «χτυπάει κόκκινο». Δηλαδή, η πίεση συνυπάρχει με ανεκμετάλλευτο απόθεμα. Θα είναι υπερβολή άραγε να σημειώσει κάποιος ότι πρόκειται για στρέβλωση της αγοράς;

Η Κομισιόν δείχνει ευθέως τον λόγο

Η αλήθεια είναι ότι οι ιδιοκτήτες φοβούνται να νοικιάσουν. Αυτό προκύπτει μεταξύ άλλων από την πολυσέλιδη εισήγηση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς το άτυπο συμβούλιο του Eurogroup στη Λευκωσία. Κακοπληρωτές, δικαστικές καθυστερήσεις, δυσκολία έξωσης, όλα μπαίνουν στο τραπέζι. Γι’ αυτό και ανοίγει ευθέως η συζήτηση για ενίσχυση της νομικής προστασίας της ιδιοκτησίας. Όχι θεωρητικά, αλλά ως προϋπόθεση για να επιστρέψουν σπίτια στην αγορά. Είναι η πρώτη φορά που το ζήτημα τίθεται τόσο καθαρά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το στεγαστικό περνά στην οικονομία και τη δημογραφία

Η ανάλυση δεν μένει στο κοινωνικό επίπεδο. Η έλλειψη προσιτής κατοικίας πιέζει τα εισοδήματα, περιορίζει την κατανάλωση και επηρεάζει ακόμη και τις γεννήσεις. Οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να μετακινηθούν κοντά σε δουλειές, οι πόλεις ακριβαίνουν και η κινητικότητα μπλοκάρει. Το στεγαστικό γίνεται κρίκος στην αλυσίδα της ανάπτυξης και πλέον αντιμετωπίζεται σε αυτό το επίπεδο.

Αλλαγές στους κανόνες και στο χτίσιμο

Παράλληλα, η Επιτροπή ζητά λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερες άδειες για να κινηθεί ξανά η οικοδομή. Το μήνυμα είναι διπλό για αξιοποίηση του υπάρχοντος αποθέματος και για επιτάχυνση της νέας κατασκευής. Σε ένα περιβάλλον όπου η γη λιγοστεύει και το κόστος ανεβαίνει, το μοντέλο όπως λειτουργεί σήμερα δε βγαίνει. Και αυτό αποτυπώνεται από τις Βρυξέλλες χωρίς περιστροφές.