Η μάχη της Δεξιάς στη Βόρεια Ελλάδα, τα πρώτα ονόματα για Σαμαρά και η μάχη της Κεντροαριστεράς

Ο Κυρανάκης μετρά τη Βόρεια Ελλάδα νομό-νομό

Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης έχει μπει πλέον βαθιά στη χαρτογράφηση της Βόρειας Ελλάδας, με ξεχωριστή εικόνα για κάθε εκλογική περιφέρεια. Όπως μου λένε, στη Νέα Δημοκρατία δεν κοιτούν μόνο τα ποσοστά του κόμματος, αλλά ποιοι τοπικοί παράγοντες απομακρύνονται, ποιοι συνομιλούν με τον Αντώνη Σαμαρά και ποιοι μπορούν να επηρεάσουν πραγματικά την κάλπη. Ο Κυρανάκης λοιπόν βολιδοσκοπεί πρόσωπα. Στη Θεσσαλονίκη ακούγεται έντονα το όνομα του Φράγκου Φραγκούλη, ενώ πληροφορούμαι ότι στο τραπέζι βρίσκεται και ο Κωνσταντίνος Φλώρος για το Επικρατείας. Στις Σέρρες, αντίθετα, το πρόβλημα είναι περισσότερο πολιτικό παρά οργανωτικό. Φτάνει στα αυτιά μου ότι η καραμανλική βάση εμφανίζεται ενοχλημένη από την προοπτική απουσίας εκπροσώπησης της οικογένειας Καραμανλή. Ο Κυρανάκης, λοιπόν, ψάχνει πρόσωπα και ισορροπίες που μπορούν να περιορίσουν πραγματικές διαρροές.

Στην Πελοπόννησο η πίεση γίνεται... προσωπική

Ακόμη πιο σύνθετη είναι, μου λένε, η εικόνα στην Πελοπόννησο. Εκεί ο Αντώνης Σαμαράς διαθέτει ιστορικές αναφορές, παλιές σχέσεις και τοπικά δίκτυα που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη ενεργοποίηση. Πληροφορούμαι ότι το ενδιαφέρον για συμμετοχή σε πιθανά ψηφοδέλτιά του είναι ήδη πολύ μεγαλύτερο από τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων. Στην Πειραιώς το στοιχείο αυτό έχει σημάνει συναγερμό, γιατί αρκετά από τα πρόσωπα που εμφανίζονται διαθέσιμα δεν είναι άγνωστοι κομματικοί παράγοντες, αλλά άνθρωποι με δική τους μεγάλη επιρροή στις τοπικές κοινωνίες. Ο Κυρανάκης συμμετέχει και εδώ στις συσκέψεις και στις στοχευμένες επαφές, με στόχο να υπάρχει σαφής εικόνα για κάθε νομό πριν κλειδώσουν οι τελικές επιλογές. 

Ο Σαμαράς αναγκάζει το Μαξίμου να αλλάξει σχέδιο

Στο κυβερνητικό επιτελείο λοιπόν έχουν πλέον ξεχωρίσει τον Αντώνη Σαμαρά ως το πιο δύσκολο μέτωπο στα δεξιά της ΝΔ. Ήδη, υπουργοί και κομματικά στελέχη απλώνονται σε Μακεδονία και Θράκη, με στοχευμένες επαφές σε περιοχές όπου οι διαρροές προς τον πρώην πρωθυπουργό καταγράφονται εντονότερες. Μου λένε ότι ο βασικός στόχος είναι να ανακοπεί εγκαίρως η σαμαρική διείσδυση στη γαλάζια βάση του Βορρά. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι αιχμές του κυβερνητικού εκπροσώπου προς Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή. Αυτό που προβληματίζει περισσότερο είναι η σύμπτωση των δύο πρώην πρωθυπουργών σε κρίσιμα ζητήματα, η σύμπλευση και η κινητικότητα καραμανλικών στελεχών στη Μακεδονία. Πληροφορούμαι ότι στελέχη της Νέας Δημοκρατίας με σημείο αναφοράς τον Καραμανλή έχουν ήδη ανοίξει διαύλους με την πλευρά Σαμαρά. Εκεί επικεντρώνεται πλέον η κυβερνητική ανησυχία.

Το καραμανλικό δίκτυο που κοιτάζει προς τον Σαμαρά

Το δεύτερο σημείο λοιπόν που έχουν κυκλώσει στο Μαξίμου δεν είναι δημοσκοπικό αλλά οργανωτικό. Σε Μακεδονία και Θράκη παραδοσιακά καραμανλικά στελέχη έχουν αρχίσει να κινούνται πιο αυτόνομα, κρατώντας αποστάσεις από την επίσημη κομματική γραμμή και ανοίγοντας επαφές με ανθρώπους του Αντώνη Σαμαρά. Η συνύπαρξη σαμαρικών και καραμανλικών δικτύων στο ίδιο πολιτικό πεδίο είναι αυτή που ανεβάζει τον βαθμό δυσκολίας για τη ΝΔ. Δεν πρόκειται μόνο για ψηφοφόρους που δηλώνουν δυσαρεστημένοι, αλλά για τοπικούς παράγοντες με πρόσβαση σε παλιούς μηχανισμούς, κομματικές οργανώσεις και προσωπικά ακροατήρια. Πληροφορούμαι ότι στα κυβερνητικά κλιμάκια έχει δοθεί εντολή να καταγράφουν όχι μόνο ποσοστά, αλλά και συγκεκριμένα πρόσωπα που απομακρύνονται. Στο Μαξίμου θέλουν να ξέρουν εγκαίρως ποιοι απλώς γκρινιάζουν και ποιοι έχουν ήδη αποφασίσει να αλλάξουν στρατόπεδο.

Οι παλιοί της ΝΔ επιστρέφουν από άλλη πόρτα

Στα ονόματα που μου φτάνουν για τα ψηφοδέλτια του Αντώνη Σαμαρά υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό. Ποιο είναι αυτό; Πολλοί έχουν μακρά διαδρομή μέσα στη Νέα Δημοκρατία και γνωρίζουν καλά τον κομματικό μηχανισμό. Ο Πάνος Παναγιωτόπουλος ακούγεται για τον Νότιο Τομέα της Β΄ Αθηνών, ο Κώστας Μαρκόπουλος για την Εύβοια και ο Χρήστος Ζώης για τη Λάρισα. Στη Δυτική Αθήνα υποψήφιος θα είναι ο Θανάσης Σκορδάς, ενώ στην Αχαΐα το όνομα που μου δίνουν είναι του Νίκου Νικολόπουλου. Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ψηφοδέλτια γεμάτα άγνωστα πρόσωπα. Η πρώτη ύλη προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από το παλιό γαλάζιο στελεχιακό δυναμικό.

Ένα όνομα ξεχωρίζει για διαφορετικό λόγο καθώς έχει κλείσει, μου λένε, σημαντικό στέλεχος που δεν προορίζεται μόνο για υποψηφιότητα, αλλά εξετάζεται σοβαρά και για τη θέση του εκπροσώπου Τύπου, εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή της τελευταίας στιγμής. Αυτό δείχνει ότι η απόφαση του Αντώνη Σαμαρά είναι ειλημμένη και ότι οι συζητήσεις πλέον έχουν προχωρήσει και αφορούν στη δημόσια εικόνα και την καθημερινή πολιτική εκπροσώπηση του νέου φορέα. Παράλληλα, στην Καστοριά ακούγεται ο πρώην βουλευτής Ζήσης Τσηκαλάγιας και στην Πρέβεζα ο Στέργιος Γιαννάκης. Το ενδιαφέρον, λοιπόν, είναι ότι συγκεντρώνονται πρόσωπα με παλαιότερη κοινοβουλευτική ή κομματική εμπειρία. Το εγχείρημα, δηλαδή, φαίνεται να επενδύει περισσότερο σε έτοιμα πολιτικά δίκτυα παρά σε πειραματισμούς.

Ο Τατούλης και οι παλιοί λογαριασμοί

Η πιο ενδιαφέρουσα πληροφορία που μου μεταφέρουν αφορά στην Αρκαδία. Εκεί ακούγεται ως κλειδωμένη η υποψηφιότητα του πρώην περιφερειάρχη Πέτρου Τατούλη. Και το όνομα αυτό έχει ειδικό βάρος, ακριβώς επειδή η σχέση του με τον Αντώνη Σαμαρά στο παρελθόν κάθε άλλο παρά ανέφελη υπήρξε. Στην πολιτική, όμως, οι παλιές συγκρούσεις σπάνια παραμένουν αιώνιες όταν αλλάζουν οι συσχετισμοί. Αν η συγκεκριμένη συνεργασία επιβεβαιωθεί, θα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο χτίζονται σήμερα τα νέα ψηφοδέλτια, δηλαδή με πρόσωπα που διαθέτουν προσωπική επιρροή στις τοπικές κοινωνίες, ακόμη κι αν οι πολιτικές τους διαδρομές είχαν κάποτε συγκρουστεί. Οι παλιοί λογαριασμοί, μου λένε, μπαίνουν για την ώρα στο συρτάρι.

Ο Σκορδάς βγαίνει μπροστά

Και μιας και αναφέρθηκα στα ονόματα που ακούγονται ως υποψήφιοι με το κόμμα Σαμαρά, αξίζει να σταθώ λίγο στον Θανάση Σκορδά. Ο πρώην υφυπουργός Ανάπτυξης δεν περιορίζεται σε παρασκηνιακές επαφές ή διαρροές. Με δημόσιο άρθρο του στην «Αμαρυσία» τοποθετείται καθαρά υπέρ της δημιουργίας νέου φορέα υπό τον Αντώνη Σαμαρά και, παράλληλα, προαναγγέλλει τη δική του υποψηφιότητα στη Δυτική Αθήνα. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Σκορδάς δεν παρουσιάζει το εγχείρημα ως απλή δεξιά διαμαρτυρία. Το περιγράφει ως δύναμη με κυβερνητικό ρόλο και προοπτική συνεργασίας με τη ΝΔ, εφόσον οι εκλογές δεν δώσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Από την αμφισβήτηση στη συζήτηση για συγκυβέρνηση

Το πιο πολιτικό σημείο της παρέμβασης Σκορδά βρίσκεται στο ότι δεν επιχειρεί απλώς να δικαιολογήσει μια πιθανή κάθοδο Σαμαρά, αλλά χτίζει από τώρα την επιχειρηματολογία της επόμενης ημέρας, την μετεκλογική δηλαδή επιχειρηματολογία. Θεωρεί ότι ένας νέος σχηματισμός στην πατριωτική, ευρωπαϊκή και κοινωνικά υπεύθυνη κεντροδεξιά μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας και όχι ως δύναμη κατακερματισμού. Το ερώτημα βέβαια είναι το εξής: Συγκυβέρνηση με ποιον ή με ποιους;

Το Ηράκλειο, η Θεσσαλονίκη και οι τρεις διαφορετικοί λογαριασμοί

Πάμε τώρα στο ΠΑΣΟΚ. Θα πρέπει να σας πληροφορήσω ότι στη Χαριλάου Τρικούπη δίνουν μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο φαίνεται στην εκδήλωση της 3ης Σεπτεμβρίου στο Ηράκλειο. Ο Νίκος Ανδρουλάκης θέλει να χρησιμοποιήσει την επέτειο για να μαζέψει το παλιό ακροατήριο του ΠΑΣΟΚ, ακριβώς τη στιγμή που ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να του πάρει χώρο στην Κεντροαριστερά. Μία ημέρα νωρίτερα, στις 2 Σεπτεμβρίου, ο Τσίπρας παρουσιάζει στη Θεσσαλονίκη το οικονομικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ. Ο πρώην πρωθυπουργός βγαίνει πριν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και επιχειρεί να ορίσει πρώτος τη συζήτηση για την οικονομία. Έτσι, πριν καν φτάσουμε στην ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, Ανδρουλάκης και Τσίπρας θα έχουν ήδη καταθέσει τα δικά τους πολιτικά χαρτιά. Και στα δύο επιτελεία ξέρουν ότι η μεταξύ τους μάχη προηγείται, σε μεγάλο βαθμό, της σύγκρουσης με τη Νέα Δημοκρατία.

Το δυνατό χαρτί του ΠΑΣΟΚ είναι το πρόγραμμα

Δημοσκόποι και πολιτικοί αναλυτές με τους οποίους συνομιλώ επιμένουν σε κάτι που, όπως λένε, θα αποτυπωθεί καθαρότερα μετά τη ΔΕΘ: το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ απέναντι στην ΕΛΑΣ είναι αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα. Η Χαριλάου Τρικούπη έχει δουλέψει πάνω σε συγκεκριμένες προτάσεις και θέλει να μετατρέψει αυτή την προετοιμασία σε επιχείρημα κυβερνητικής αξιοπιστίας. Στην ΕΛΑΣ, αντίθετα, εκεί εντοπίζεται ακόμη το βασικό κενό. Γι’ αυτό η επικείμενη παρουσίαση του οικονομικού της σχεδίου θεωρείται απολύτως κρίσιμη. Αν ο Αλέξης Τσίπρας πείσει, μπορεί να ανακόψει τη δημοσκοπική υποχώρηση που καταγράφεται στις πρώτες μεταθερινές μετρήσεις. Αν όχι, το ΠΑΣΟΚ θα αποκτήσει σοβαρό πλεονέκτημα στη μάχη για τη δεύτερη θέση και την πρωτοκαθεδρία στην Κεντροαριστερά.

Ο ρόλος του Πέτρου Κόκκαλη και που θα είναι υποψήφιος

Στο επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα ο Πέτρος Κόκκαλης δεν προορίζεται για διακοσμητικό ρόλο. Η ευθύνη του ψηφιακού κόμματος τον τοποθετεί στο σημείο όπου θα κριθεί ένα βασικό στοίχημα της ΕΛΑΣ, δηλαδή αν μπορεί να αποκτήσει οργανωμένη βάση χωρίς να αντιγράψει το μοντέλο των παλιών κομματικών οργανώσεων. Ο Κόκκαλης θα έχει μπροστά του το σύστημα μέσω του οποίου θα εγγράφονται και θα ενεργοποιούνται μέλη, θα οργανώνεται η συμμετοχή τους και θα διατηρείται ανοιχτό κανάλι με την ηγεσία. Παράλληλα, το όνομά του συζητείται για την Α΄ Πειραιά στις επόμενες εκλογές. Η πολιτική του ένταξη έχει επίσης τη σημασία της. Ο πρώην ευρωβουλευτής, με προέλευση από την πολιτική οικολογία και διαδρομή μέσω του «Κόσμου», δεν εντάσσεται στο νέο σχήμα ως επιστροφή στελέχους του παλιού ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ως αυτοτελής συνεργασία με τον Τσίπρα.

Στο Μαξίμου δεν κοιτούν μόνο τις εξαγγελίες

Από το κυβερνητικό στρατόπεδο πληροφορούμαι ότι το βάρος στη ΔΕΘ πέφτει σε εισοδήματα, φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα με κοινωνικό αποτύπωμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρειάζεται συγκεκριμένες παρεμβάσεις που να μπορούν να μετρηθούν στην καθημερινότητα και όχι απλώς ένα ακόμη πακέτο εξαγγελιών. Αυτό συζητούν ήδη και οι υπουργοί και οι κυβερνητικοί βουλευτές, γνωρίζοντας ότι απέναντί τους δεν υπάρχει μία ενιαία αντιπολιτευτική γραμμή. Ο Τσίπρας επιχειρεί να εμφανιστεί με ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης, ενώ ο Ανδρουλάκης παλεύει να μη χάσει την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της αντιπολίτευσης. Το Μαξίμου, λοιπόν, θα παρακολουθεί εξίσου προσεκτικά τι λένε οι δύο μεταξύ τους όσο και τι λένε για την κυβέρνηση. Και θα περιμένουν τις δημοσκοπήσεις. Οι πρώτες μετρήσεις μετά τη ΔΕΘ θα έχουν μεγαλύτερη πολιτική αξία από τις ίδιες τις ομιλίες. Εκεί θα φανεί ποιος κέρδισε πραγματικό έδαφος.

Στο Μαξίμου κοιτούν πρώτα το 25%

Οι κυλιόμενες μετρήσεις που φτάνουν αυτές τις ημέρες στο Μαξίμου διαβάζονται με ένα συγκεκριμένο όριο στο μυαλό: το 25%. Μου λένε ότι εκεί επικεντρώνεται η πραγματική αγωνία, πολύ περισσότερο από τις δημόσιες αναφορές στην αυτοδυναμία. Με ποσοστό κάτω από αυτό το όριο, η ΝΔ χάνει το μπόνους εδρών που προβλέπει ο εκλογικός νόμος. Και τότε οι πολιτικές εξελίξεις θα είναι δραματικές, μακριά από ότι συζητάμε στην παρούσα συγκυρία. Γι’ αυτό καταγράφονται προσεκτικά οι απώλειες σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες, οι μετακινήσεις προς τον Αντώνη Σαμαρά και η συμπεριφορά των ψηφοφόρων που είχαν επιλέξει αποχή. Ο πρώτος στόχος -και αυτό από την Ηρώδου Αττικού δεν θα βγει ποτέ προς τα έξω- είναι να μη βρεθεί η ΝΔ να παλεύει γύρω από τη γραμμή ενεργοποίησης του μπόνους.

Μετά τη ΔΕΘ θα ξαναμετρήσουν

Η εικόνα θα σχηματιστεί όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος της Θεσσαλονίκης. Πληροφορούμαι ότι τότε θα συγκριθούν οι νέες μετρήσεις με εκείνες που γίνονται τώρα, ώστε να φανεί αν οι εξαγγελίες Μητσοτάκη μετακίνησαν πραγματικά το ποσοστό της ΝΔ. Στο κυβερνητικό επιτελείο ενδιαφέρονται κυρίως για την απόσταση από το 25% και, εφόσον το κόμμα βρίσκεται πάνω από αυτό, για το πόσο αυξάνεται το μπόνους των εδρών όσο ανεβαίνει η εκλογική επίδοση. Οι δημόσιες συζητήσεις μπορεί να περιστρέφονται γύρω από την αυτοδυναμία. Στους εσωτερικούς υπολογισμούς, όμως, προηγείται η εξασφάλιση του μπόνους και μετά αρχίζει ο λογαριασμός των επιπλέον εδρών.

Η ψήφος στην Ακρίτα άνοιξε εσωτερική συζήτηση

Θα μείνω στο κυβερνητικό στρατόπεδο, καθώς στη Νέα Δημοκρατία η υπόθεση της Έλενας Ακρίτα δεν πέρασε καθόλου αθόρυβα και... αναίμακτα. Μου λένε ότι βουλευτές της παράταξης έθεταν στις μεταξύ τους συζητήσεις ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα. Η Ακρίτα μπορεί να έχει επιτεθεί επανειλημμένα στον Κυριάκο Μητσοτάκη, σε υπουργούς και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, αλλά η εκλογή αντιπροέδρων της Βουλής παραδοσιακά δεν αντιμετωπίζεται ως ψήφος πολιτικής επιδοκιμασίας ή αποδοκιμασίας. Κάποιοι θύμιζαν μάλιστα ότι η ΝΔ είχε στο παρελθόν στηρίξει θεσμικές επιλογές προσώπων με τα οποία βρισκόταν σε ανοιχτή σύγκρουση, ακόμη και τη Ζωή Κωνσταντοπούλου για την προεδρία της Βουλής. Το επιχείρημά τους ήταν ότι άλλο η καθημερινή πολιτική σύγκρουση και άλλο η λειτουργία του προεδρείου. Και γι’ αυτό θεωρούσαν λάθος να αντιμετωπιστεί η Ακρίτα ως ειδική περίπτωση αποκλεισμού.

Ο Άδωνις δεν ήθελε να ακούσει για «θεσμικές ευγένειες»

Στην άλλη πλευρά της εσωκομματικής κουβέντας, πληροφορούμαι ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης και βουλευτές που κινούνται κοντά στη δική του γραμμή είχαν εντελώς διαφορετική άποψη. Για αυτούς δεν μπορούσε η ΝΔ να προσφέρει θετική ψήφο σε μια βουλευτή που έχει επιλέξει επανειλημμένα προσωπικά σκληρή αντιπαράθεση με κυβερνητικά στελέχη και έχει βάλει στο στόχαστρο ακόμη και τις οικογένειές τους. Σε αυτό το σημείο, μου λένε, κόλλησε η συζήτηση. Δεν διαφωνούσαν για τον Κανονισμό της Βουλής, διαφωνούσαν για το αν η πολιτική συμπεριφορά της Ακρίτα έπρεπε να έχει συνέπειες στην ψηφοφορία. Και κάπως έτσι μια θέση αντιπροέδρου αποκάλυψε δύο διαφορετικές σχολές μέσα στη ΝΔ, εκείνους που ήθελαν να κρατήσουν τη θεσμική παράδοση και εκείνους που έλεγαν ότι η εποχή των αυτόματων συναινέσεων έχει τελειώσει.

Το μεγάλο βήμα είναι το ενιαίο δίκτυο

Το σημαντικότερο στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι ένας καινούργιος πύραυλος. Είναι ότι η Ελλάδα αγοράζει ολόκληρη αρχιτεκτονική αεράμυνας. David’s Sling, BARAK MX, SPYDER και ραντάρ MMR θα εντάσσονται σε νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ώστε διαφορετικά επίπεδα προστασίας να λειτουργούν συντονισμένα απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, αεροπορικές απειλές και drones. Αυτό εξηγεί και το μέγεθος των 3,035 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα δεν αφορά σε μια αυτοτελή αγορά οπλικών συστημάτων, αλλά στη δημιουργία πολυεπίπεδου μηχανισμού άμυνας. Η ισραηλινή πλευρά σημειώνει μάλιστα ότι είναι η πρώτη φορά που παραδίδει ολοκληρωμένη διάταξη τέτοιου εύρους. Το κρίσιμο για τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι πλέον η ενοποίηση των νέων δυνατοτήτων κάτω από μία κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Εκεί βρίσκεται η πραγματική μεταβολή που φέρνει η συμφωνία.

Τα 750 εκατομμύρια που πρέπει να αφήσουν εργοστάσια

Υπάρχει και μια δεύτερη συμφωνία μέσα στη συμφωνία. Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή.  19 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν ήδη, με έργο 750 εκατ. ευρώ, ενώ το ΥΠΕΘΑ αναφέρει παράλληλα ότι το ποσοστό ελληνικής συμμετοχής υπερβαίνει το 25%. Το σημαντικότερο, όμως, βρίσκεται παρακάτω: προβλέπεται παραγωγική βάση στην Ελλάδα με δυνατότητα εξαγωγών. Το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας προσθέτει ακόμη ένα συγκεκριμένο στοιχείο. Η συνεργασία περιλαμβάνει μεταφορά γνώσης και τεχνολογίας προς την ελληνική βιομηχανία. Εδώ θα κριθεί μεγάλο μέρος της προστιθέμενης αξίας του προγράμματος. Δεν αρκεί, δηλαδή, να μετρηθούν ελληνικές συμβάσεις. Θα πρέπει να φανεί ποια συστήματα ή υποσυστήματα θα παράγονται και θα υποστηρίζονται εδώ και τι εξαγωγικό έργο μπορεί να ακολουθήσει. Αν η παραγωγική βάση αποκτήσει διάρκεια, τα 3 δισ. δεν θα αφήσουν πίσω τους μόνο έναν αμυντικό θόλο, αλλά και νέα βιομηχανική υποδομή.

Ο Σεπτέμβριος βρίσκει τους παρόχους μπροστά σε δύσκολη εξίσωση

Η απότομη άνοδος στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αλλάζει κυρίως έναν συσχετισμό, δηλαδή πόσο από το αυξημένο κόστος μπορούν να κρατήσουν πάνω τους οι εταιρείες προμήθειας χωρίς να το περάσουν στους καταναλωτές. Ο Αύγουστος κλείνει με μέση τιμή αισθητά υψηλότερη από τον Ιούλιο, ενώ οι τελευταίες συνεδριάσεις έφεραν τιμές πολύ πάνω από τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί νωρίτερα το καλοκαίρι. Αυτό δεν σημαίνει μηχανικά ανάλογη αύξηση στα τιμολόγια. Οι μεγάλοι προμηθευτές διαθέτουν διαφορετική πολιτική προμηθειών, αντιστάθμιση κινδύνου και περιθώριο εμπορικών εκπτώσεων. Το ερώτημα είναι μέχρι πού φτάνει αυτό το περιθώριο. Οι ανακοινώσεις των τιμών του Σεπτεμβρίου θα δείξουν ποιο μέρος της πίεσης απορροφά η αγορά και ποιο φτάνει τελικά στον λογαριασμό. Εκεί θα φανεί αν χρειάζεται και δεύτερη γραμμή άμυνας από το κράτος.

Η κυβέρνηση δεν θέλει να πληρώσει πριν δει τον λογαριασμό

Στο κυβερνητικό επιτελείο λένε πάντως πως δεν υπάρχει λόγος να προεξοφληθεί επιδότηση πριν ανακοινωθούν οι νέες χρεώσεις. Το πρώτο βήμα είναι να αποτυπωθεί η πραγματική στάση των παρόχων και μόνο τότε να εκτιμηθεί αν υπάρχει κενό που απαιτεί δημόσια παρέμβαση. Στο τραπέζι μπορούν να βρεθούν διαφορετικές επιλογές, από στοχευμένη ενίσχυση μέχρι μεγαλύτερη πίεση στις εταιρείες για εμπορικές εκπτώσεις. Καμία, όμως, δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε ειλημμένη απόφαση. Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ενδιαφέρον και η πρόσφατη αναφορά του Κωστή Χατζηδάκη σε «θετικές εξελίξεις» για το ηλεκτρικό ρεύμα από τον Σεπτέμβριο. Η διατύπωση δείχνει ότι το θέμα είχε ήδη μπει στον κυβερνητικό σχεδιασμό πριν κλείσουν οι νέοι τιμοκατάλογοι. Το κρίσιμο τώρα είναι αν η τελική χρέωση θα συγκρατηθεί χωρίς νέα μεγάλη επιβάρυνση για τα νοικοκυριά.

Το πρόβλημα δεν τελειώνει στον λογαριασμό του Σεπτεμβρίου

Η πιο δύσκολη πλευρά της εξίσωσης βρίσκεται πέρα από τον επόμενο μήνα. Η ελληνική αγορά παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς τιμές φυσικού αερίου, ενώ οι θερμικές μονάδες εξακολουθούν να έχουν καθοριστικό ρόλο όταν περιορίζεται η παραγωγή από ΑΠΕ. Μια νέα διεθνής ενεργειακή αναταραχή μπορεί επομένως να επιστρέψει γρήγορα στη χονδρική του ηλεκτρισμού. Γι’ αυτό το δεύτερο σκέλος του σχεδιασμού αφορά σε επενδύσεις και όχι σε επιδόματα. Αποθήκευση ενέργειας, ενεργειακή εξοικονόμηση, αναβαθμίσεις κτιρίων και υποδομές ανθεκτικότητας αποτελούν διαφορετικό εργαλείο, αφού δεν μειώνουν τον λογαριασμό του επόμενου μήνα, αλλά περιορίζουν σταδιακά την έκθεση της χώρας στις εξωτερικές διακυμάνσεις. Η μάχη του Σεπτεμβρίου είναι η λιανική τιμή. Η μεγαλύτερη μάχη είναι να χρειάζεται η κυβέρνηση όλο και λιγότερο να παρεμβαίνει κάθε φορά που αναστατώνεται η διεθνής αγορά ενέργειας.