Τρόφιμα: Γιατί επιμένει ο πληθωρισμός στην Ευρώπη - Οι παράγοντες πίσω από τις ανατιμήσεις

Ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη εξακολουθεί να κινείται σε επίμονα υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την πανδημία, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις διεθνείς τιμές ορισμένων βασικών προϊόντων. Αυτό προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η οποία αναλύει τις αιτίες πίσω από τη συνεχιζόμενη πίεση στις τιμές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% στο 11μηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2025, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο της προ πανδημίας περιόδου (2,2%). Τη μεγαλύτερη συμβολή στις αυξήσεις είχαν το κρέας, ο καφές, το τσάι, το κακάο, η σοκολάτα και τα γλυκά.

Παρότι τα προϊόντα αυτά αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 25% της στάθμισης στον σχετικό δείκτη, ευθύνονται για πάνω από το 50% της ετήσιας αύξησης του πληθωρισμού τροφίμων. Αντίθετα, οι ανατιμήσεις στα υπόλοιπα τρόφιμα έχουν σε γενικές γραμμές ομαλοποιηθεί μετά την εκρηκτική άνοδο της διετίας 2022-2023, με αποκορύφωμα τον Μάρτιο του 2023, όταν ο δείκτης τροφίμων είχε φτάσει στο 15,5% σε ετήσια βάση.

Οι διεθνείς ανατιμήσεις και η κλιματική κρίση

Οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές τροφίμων ξεκίνησαν ήδη από την περίοδο της πανδημίας, ως αποτέλεσμα ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ εντάθηκαν περαιτέρω μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Την πρώτη φάση, οι αυξήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στο σιτάρι και τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Στη συνέχεια, σημαντική άνοδο κατέγραψαν οι διεθνείς τιμές του ελαιόλαδου, λόγω της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες που αποτελούν τους βασικούς παραγωγούς. Την τελευταία διετία, ωστόσο, ιδιαίτερα επιβαρυντικά για τους καταναλωτές αποδείχθηκαν το κρέας, η σοκολάτα, το κακάο και ο καφές.

Καφές και σοκολάτα: Μεγάλες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές

Οι διεθνείς τιμές του καφέ υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σύγκριση με τις αρχές του 2024. Σύμφωνα με στοιχεία του Trading Economics, στη συνέχεια υποχώρησαν κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 2025, για να αυξηθούν εκ νέου περίπου 40% έως τον Νοέμβριο, πριν αρχίσουν και πάλι να μειώνονται.

Η μελέτη της ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές των τροφίμων μετακυλίονται στις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση, όπως είχε αναδείξει και παλαιότερη έρευνα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Αυτό σημαίνει ότι και οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές εμφανίζονται με καθυστέρηση στα ράφια των καταστημάτων.

Αντίστοιχα, η εκτίναξη της διεθνούς τιμής της σοκολάτας ξεκίνησε το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024. Παρότι ακολούθησε διόρθωση, οι τιμές παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με το Trading Economics.

Κρέας: Περιορισμένη παραγωγή και αυξημένη ζήτηση

Οι αυξήσεις στο κρέας αφορούν κυρίως το μοσχάρι, με τις τιμές παραγωγού στην Ευρώπη να αυξάνονται κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μετά από μια σύντομη περίοδο σταθεροποίησης τον Οκτώβριο, οι τιμές επανήλθαν σε ανοδική τροχιά, φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Όπως επισημαίνεται, η εξέλιξη αυτή οφείλεται στη διαρθρωτικά περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων και στη ισχυρή παγκόσμια ζήτηση. Στο πρώτο 9μηνο του 2025, η παραγωγή βόειου κρέατος στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7% σε ετήσια βάση, με σημαντικές απώλειες σε μεγάλους παραγωγούς όπως η Γερμανία (-6,8%), καθώς και η Γαλλία και η Ισπανία (-2,8%). Η μείωση αυτή οδήγησε σε αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% στο πρώτο 8μηνο του 2025.

Την ανοδική τάση στις διεθνείς τιμές καταγράφει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), σημειώνοντας ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Σύμφωνα με τον FAO, οι τιμές του βόειου και του πρόβειου κρέατος αυξήθηκαν απότομα λόγω της ισχυρής ζήτησης και της περιορισμένης διαθεσιμότητας εξαγωγών, ενώ αντίθετα μειώθηκαν οι τιμές στο χοιρινό και ελαφρώς στο κοτόπουλο, λόγω εξασθένησης της ζήτησης και αυξημένης προσφοράς αντίστοιχα.

Μισθοί και λιανεμπόριο επιβαρύνουν τον πληθωρισμό

Η ανάλυση της ΕΚΤ δείχνει ότι στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων συμβάλλει και η άνοδος των μισθών στον τομέα του λιανικού εμπορίου. Τα τελευταία στοιχεία για τις αμοιβές ανά εργαζόμενο καταδεικνύουν ότι οι μισθολογικές αυξήσεις στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν υψηλές το 2025 σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Παρά τις συνεχιζόμενες πιέσεις, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα μειωθεί αισθητά το 2026, υποχωρώντας κοντά στο 2% προς το τέλος του έτους, καθώς αναμένεται να εξασθενήσει ο αντίκτυπος των προηγούμενων αυξήσεων στις διεθνείς τιμές μέχρι το καλοκαίρι.