Το τέλος του πολέμου δε θα φέρει τέλος της ακρίβειας - Γιατί ο πληθωρισμός στοιχειώνει την παγκόσμια οικονομία

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αποφάσιζαν να επιτεθούν στο Ιράν, ήλπιζαν πως ο πόλεμος θα διαρκέσει δύο με τρεις εβδομάδας και πως σύντομα θα πετύχουν αλλαγή καθεστώτος και στην πραγματικότητα έλεγχο των πετρελαίων του. Ωστόσο το Ιράν αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτικό στις επιθέσεις. 

Οι εχθροπραξίες συνεχίζονται αμείωτες από την 28η Φεβρουαρίου. Το Ιράν έχει κλείσει τα Στενά του Ορμούζ περιορίζοντας δραματικά την διέλευση τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Κόλπο, ενώ επί εβδομάδες έπληττε στρατιωτικές βάσεις και υποδομές σε γειτονικές χώρες που συμμαχούν με τους Τραμπ και Νετανιάχου. Την ίδια ώρα, ΗΠΑ και Ισραήλ συνεχίζουν τα χτυπήματα σε στρατηγικές υποδομές και κοιτάσματα που μοιράζεται το Ιράν με άλλες χώρες. Και σαν να μην έφτανε αυτό ο Τραμπ απειλεί πως θα πλήξει το ηλεκτροπαραγωγικό δίκτυο της χώρας, ενώ το Τελ Αβίβ απειλεί να καταστρέψει και τους σιδηροδρόμους του Ιράν.

Το τέλος του πολέμου δε θα βελτιώσει αυτόματα την κατάσταση

Ακόμα και αν οι διαβουλεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν αποδειχθούν επιτυχείς και το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ ανασταλεί, ακόμα και αν ιδανικά οι εχθροπραξίες παύσουν μονομιάς αύριο, οι επιπτώσεις του πολέμου στη Δυτική Ασία θα συνεχίσουν να πλήττουν την παγκόσμια οικονομία για πολύ καιρό.

Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σε συνέντευξή της στο Reuters, είπε χαρακτηριστικά πως «όλοι οι δρόμοι» οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας. «Ακόμα και αν η σύγκρουση επιλυθεί άμεσα, το ΔΝΤ θα αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την οικονομική ανάπτυξη και θα προχωρήσει σε εκτίμηση για πληθωρισμό υψηλότερο της αρχικής» είπε χαρακτηριστικά.

Ο πόλεμος έχει συρρικνώσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κατά 13%, δήλωσε η Γκεοργκίεβα, σημειώνοντας πως τις μεγαλύτερες επιπτώσεις θα δεχτούν οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και άλλες αλυσίδες εφοδιασμού, όπως αυτή των λιπασμάτων. 

Οι ευάλωτες χώρες θα υποφέρουν

Η Γκεοργκίεβα σήμανε τον κώδωνα του κινδύνου για τις φτωχές, ευάλωτες χώρες που δεν διαθέτουν ενεργειακά αποθέματα, προειδοποιώντας πως αυτές θα πληγούν περισσότερο. Αυτές οι χώρες διαθέτουν, δε, ελάχιστο έως μηδενικό δημοσιονομικό χώρο για να βοηθήσουν τους πληθυσμούς τους να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια που πυροδότησε ο πόλεμος, γεγονός που με τη σειρά του πιθανόν να οδηγήσει σε κοινωνική αναταραχή.

Φάνηκε μάλιστα να έχει αρνητική άποψη για τις επιδοτήσεις που δίνουν τα κράτη στους πολίτες τους για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, πρακτική που ακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση. Όπως είπε, «οι εκτεταμένες επιδοτήσεις ενέργειας δεν αποτελούν απάντηση», προτρέποντας όσους χαράσσουν πολιτική να αποφεύγουν τις κρατικές πληρωμές που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις.

Οι λόγοι πίσω από την επίμονη ακρίβεια

Γιατί όμως η ακρίβεια θα είναι παρούσα για καιρό ακόμα; Οι καταστροφές που έχουν προκληθεί σε υποδομές των χωρών της Δυτικής Ασίας δύσκολα θα αποκατασταθούν. Χαρακτηριστικό είναι το ότι το Κατάρ εκτιμά πως θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να αποκαταστήσει το 17% της παραγωγής φυσικού αερίο. Οι μεγαλύτερες ζημιές που υπέστη το Κατάρ, παραδόξως δεν προήλθαν από το ιράν, με το οποίο μοιράζεται ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της περιοχής, αλλά από τις δυνάμεις του Ισραήλ.

Ωστόσο η ακρίβεια μετά το τέλος ενός πολέμου αποτελεί τον κανόνα. Μετά το τέλος ενός πολέμου, οι κατεστραμμένες υποδομές περιορίζουν την παραγωγή και την διακίνηση κρίσιμων προϊόντων, στην προκειμένη περίπτωση τα ορυκτά καύσιμα, τα λιπάσματα και προϊόντα κατασκευών. Όσο μάλιστα η προσφορά παραμένει μειωμένη, η ζήτηση προϊόντων αυξάνεται, ακριβως λόγω της επανεκκίνησης δραστηριοτήτων σε σειρά τομέων της οικονομίας που είχαν «παγώσει».

Η αύξηση των τιμών λόγω αυτών των αντικειμενικών συνθηκών, μπορεί να «υποδαυλιστεί» από έκτακτες οικονομικές πολιτικές των κυβερνήσεων. Αναλυτές θεωρούν πως όταν πέφτει αφειδώς χρήμα στην αγορά, αντί να μειώνονται οι φόροι και κυρίως οι έμμεσοι, η ζήτηση μπορεί να αυξηθεί πολύ σύντομα. Ωστόσο η μειωμένη προσφορά προϊόντων είναι πιθανό να επιφέρει επιπλέον αύξηση των τιμών και τελικά αύξηση του πληθωρισμού.