Πετρέλαιο: Γιατί οι τιμές θα αργήσουν να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα

Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει οδηγήσει στην απόσυρση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών από τις διεθνείς αγορές. Το Al Jazeera αποτυπώνει το μέγεθος της τρέχουσας κατάστασης.

Μετά από 40 ημέρες σφοδρών συγκρούσεων, οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν το πρωί της Τετάρτης (07/04) σε εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, ενώ οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν την Παρασκευή στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν.

Ένα από τα κεντρικά σημεία της ιρανικής πρότασης είναι η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου σε συνθήκες ειρήνης. Το πέρασμα παρέμεινε ουσιαστικά κλειστό από την αρχή του πολέμου, προκαλώντας ραγδαία άνοδο στις παγκόσμιες τιμές της ενέργειας.

Τις τελευταίες έξι εβδομάδες, περισσότερες από 100 χώρες προχώρησαν σε αυξήσεις στα καύσιμα. Αρκετές κυβερνήσεις, κυρίως στην Ασία, κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον ενεργειακό τομέα, θεσπίζοντας αυστηρά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, όπως η τηλεργασία, η συντόμευση της εβδομάδας εργασίας και η επιβολή δελτίου στα καύσιμα.

Συνεχιζόμενη αβεβαιότητα και υλικοτεχνικοί περιορισμοί

Αν και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμη διέξοδο, οι καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση της παραγωγής και των μεταφορών υποδηλώνουν ότι η ενεργειακή κρίση απέχει πολύ από την εκτόνωσή της. Για να συνεχιστεί η κίνηση των πλοίων, απαιτούνται εγγυήσεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας. Ακόμη και με ανοιχτή τη θαλάσσια οδό, θα χρειαστούν εβδομάδες για να επιστρέψουν στον Κόλπο τα μεγάλα πετρελαιοφόρα που βρίσκονται διάσπαρτα σε μεγάλες αποστάσεις.

Λόγω της αδυναμίας φόρτωσης και των γεμάτων χερσαίων αποθηκών, οι παραγωγοί άρχισαν να σφραγίζουν πετρελαιοπηγές, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση της περιφερειακής παραγωγής. Η επανεκκίνηση αυτών των πηγών δεν είναι μια απλή διαδικασία, αλλά μια δαπανηρή και τεχνικά απαιτητική επιχείρηση. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις στο κόστος των τροφίμων θα συνεχιστούν έως το 2027, ενώ θα απαιτηθούν χρόνια για την αποκατάσταση των κατεστραμμένων εγκαταστάσεων.

Πόσο πετρέλαιο έχει χαθεί λόγω του πολέμου στο Ιράν;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Kpler που επεξεργάστηκε το Al Jazeera, οι συνολικές εξαγωγές από το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέγραψαν βουτιά 44%. Ο όγκος μειώθηκε από τα 469 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο στα 263 εκατομμύρια τον Μάρτιο, σημειώνοντας έλλειμμα 206 εκατομμυρίων βαρελιών. Η πτώση ήταν απότομη για όλες τις χώρες, αν και ο βαθμός επηρεασμού διέφερε ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των λιμανιών και την ύπαρξη εναλλακτικών αγωγών.

Ποιοι παραγωγοί πετρελαίου έχουν πληγεί περισσότερο;

Το Ιράκ δέχθηκε το ισχυρότερο πλήγμα, με τις εξαγωγές αργού να σημειώνουν πτώση 82%. Το Κουβέιτ και το Κατάρ απώλεσαν περίπου τα τρία τέταρτα των αποστολών τους, με μειώσεις 75% και 70% αντίστοιχα. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περιόρισαν τις απώλειες στο 34% και 26%, κάνοντας χρήση πλωτών αποθηκών και αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ. Το Ομάν αποτέλεσε τη μοναδική εξαίρεση, καθώς τα λιμάνια του βρίσκονται εκτός των Στενών, σημειώνοντας αύξηση εξαγωγών κατά 16%.

Πόσα πετρελαιοφόρα θα μπορούσαν να γεμίσουν τα 206 εκατομμύρια βαρέλια;

Τα 206 εκατομμύρια βαρέλια που χάθηκαν από την έναρξη του πολέμου αντιστοιχούν στο φορτίο περίπου 103 υπερδεξαμενόπλοιων τύπου VLCC. Αυτά τα πλοία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου και είναι κατασκευασμένα να μεταφέρουν δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού το καθένα. Μόνο τα πλοία τύπου ULCC έχουν μεγαλύτερη χωρητικότητα, ωστόσο είναι λιγότερο συνηθισμένα λόγω του μεγάλου βυθίσματός τους που περιορίζει την πρόσβαση στα περισσότερα λιμάνια του κόσμου.

Πόσο μεγάλα είναι τα υπερμεγέθη δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου;

Ένα τυπικό VLCC έχει μήκος σχεδόν 330 μέτρα, μέγεθος που προσεγγίζει το ύψος του Πύργου του Άιφελ. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα κρουαζιερόπλοια είναι μακρύτερα, τα συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια παραμένουν τα κορυφαία σε εκτόπισμα και χωρητικότητα φορτίου παγκοσμίως, με πλάτος που φτάνει τα 60 μέτρα και βύθισμα που ξεπερνά τα 20 μέτρα όταν είναι πλήρως φορτωμένα.

Πόση βενζίνη μπορεί να παραχθεί από ένα βαρέλι πετρελαίου;

Κάθε βαρέλι αργού πετρελαίου περιέχει 159 λίτρα. Μετά τη διύλιση, ένα βαρέλι αποδίδει συνήθως 73 λίτρα βενζίνης, ενώ το υπόλοιπο μετατρέπεται σε ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών και άλλα παράγωγα. Σε πρακτικό επίπεδο, η ποσότητα βενζίνης από ένα μόνο βαρέλι επαρκεί για να διανύσει ένα μέσο όχημα περίπου 730 χιλιόμετρα, απόσταση που αντιστοιχεί στη διαδρομή από τη Νέα Υόρκη έως το Κλίβελαντ.

Πόσο αξίζουν 206 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου;

Το πετρέλαιο διαπραγματεύεται ως διεθνές εμπόρευμα, με τις τιμές του Brent και του WTI να αποτελούν τα βασικά σημεία αναφοράς. Κατά τη διάρκεια της σύρραξης, η τιμή ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, φτάνοντας τα 128 δολάρια στις αρχές Απριλίου, όταν πριν την έναρξη του πολέμου η μέση τιμή βρισκόταν στα 65 δολάρια. Οποιαδήποτε διαταραχή στην παραγωγή του Κόλπου προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στην παγκόσμια οικονομία, ανεξάρτητα από την πηγή προμήθειας της κάθε χώρας.

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την αξία των 206 εκατομμυρίων βαρελιών που χάθηκαν από τις εξαγωγές σε διάφορες τιμές πετρελαίου.