Γιατί η βενζίνη και το ντίζελ παραμένουν τόσο ακριβά παρόλο που τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά

Τα Στενά του Ορμούζ δεν βρίσκονται πλέον σε κατάσταση παράλυσης, ωστόσο οι τιμές των καυσίμων παραμένουν επώδυνα υψηλές. Πρόκειται για ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα με σημαντικές οικονομικές και πολιτικές συνέπειες.

Οι τιμές της βενζίνης διαμορφώνονται κατά μέσο όρο στα 4,36 δολάρια ανά γαλόνι στις ΗΠΑ, καταγράφοντας τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν σημειωθεί ποτέ για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους, σύμφωνα με τα στοιχεία της AAA. Ακόμη και μετά τη λήψη σειράς έκτακτων μέτρων από πολιτείες των ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, η τιμή του ντίζελ απέχει μόλις περίπου 20 σεντς από το ιστορικό υψηλό που καταγράφηκε μόλις τον περασμένο μήνα.

Με λίγα λόγια, σημειώνει το CNN, αυτό που ξεκίνησε ως πετρελαϊκή εφοδιαστική κρίση, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, έχει εξελιχθεί σε μια ευρύτερη ενεργειακή κρίση, οι επιπτώσεις της οποίας γίνονται αισθητές από οδηγούς, φορτηγατζήδες και αγρότες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η αποκατάσταση της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ έχει βοηθήσει, ωστόσο η περιοχή εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και, κατά συνέπεια, η μεταφορά πετρελαίου παραμένει ακριβή. Παράλληλα, ρωσικά διυλιστήρια καταστρέφονται από ουκρανικά drones, ενώ οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν διαταράξει μια ζωτικής σημασίας θαλάσσια εμπορική οδό.

«Οι πόλεμοι δεν έχουν επιλυθεί. Δεν υπάρχει ειρήνη. Το ενεργειακό σύστημα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό περιορισμούς», δήλωσε ο Γιαν Στιούαρτ, παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής ενέργειας στην Piper Sandler.

«Εξωφρενικό» το κόστος των υπερδεξαμενόπλοιων πετρελαίου

Οι προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας αποτυπώνονται στο δυσθεώρητο κόστος μεταφοράς αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Πέρυσι, η ημερήσια ναύλωση ενός υπερδεξαμενόπλοιου πετρελαίου, γνωστού ως Very Large Crude Carrier (VLCC), για τη διαδρομή από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα κόστιζε μόλις 65.000 δολάρια, σύμφωνα με την Clarksons, εταιρεία ερευνών με έδρα το Λονδίνο.

Όταν πλησίαζε η έναρξη του πολέμου με το Ιράν, το κόστος είχε ήδη αυξηθεί στα 230.000 δολάρια ημερησίως. Και σήμερα; Η ναύλωση ενός VLCC για τη συγκεκριμένη διαδρομή κοστίζει 1,6 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα, σύμφωνα με την Clarksons. «Είναι εξωφρενικό», δήλωσε ο Τομ Κλόζα, επικεφαλής σύμβουλος ενέργειας στην Gulf Oil. «Αν είσαι ιδιοκτήτης δεξαμενόπλοιου, βρίσκεσαι σε εξαιρετικά ευνοϊκή θέση, αρκεί το πλοίο σου να βγει αλώβητο από τον πόλεμο».

Ωστόσο, ορισμένα δεξαμενόπλοια δεν καταφέρνουν να βγουν αλώβητα. Μόνο τις τελευταίες ημέρες, πολλά εμπορικά πλοία ανέφεραν ότι δέχθηκαν πλήγματα από βλήματα στα Στενά του Ορμούζ, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον δύο δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου, σύμφωνα με τον βρετανικό οργανισμό UK Maritime Trade Operations.

Εκτοξεύονται τα ασφάλιστρα και οι αμοιβές των ναυτικών

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο κόστος ναύλωσης ενός δεξαμενόπλοιου. Αφορά επίσης τα χρήματα που πρέπει να προσφέρουν οι ναυτιλιακές εταιρείες για να πείσουν τους ναυτικούς να πραγματοποιήσουν επικίνδυνα ταξίδια σε εμπόλεμες ζώνες.

Ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες προσφέρουν στους ναυτικούς έως και 25.000 δολάρια ανά ταξίδι, ποσό που θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε αποδοχές μεγαλύτερες από αυτές ενός ολόκληρου έτους, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Παράλληλα, τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί, αντανακλώντας τους κινδύνους που συνεπάγεται η διέλευση από την περιοχή με πολύτιμα φορτία. Οι πετρελαϊκές εταιρείες καταβάλλουν πλέον από 30 έως 40 εκατομμύρια δολάρια για ένα ταξίδι μετ' επιστροφής μέσω των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Άλλη η τιμή στις αγορές και άλλη το πραγματικό κόστος του πετρελαίου

Όλα αυτά - το κόστος ναύλωσης των δεξαμενόπλοιων, οι υπέρογκες αμοιβές των ναυτικών και τα αυξημένα ασφάλιστρα - καθιστούν ακριβότερο το πετρέλαιο για καταναλωτές και επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Στο παρελθόν, η μεταφορά ενός βαρελιού αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο κόστιζε μόλις 2 δολάρια. Σήμερα, το κόστος αυτό έχει εκτοξευθεί στα περίπου 33 δολάρια, σύμφωνα με τον Κλόζα.

«Εξακολουθούμε να εξάγουμε μια σχετικά ικανοποιητική ποσότητα αργού πετρελαίου, αλλά αυτό είναι παραπλανητικό, καθώς το κόστος εξόδου του πετρελαίου από την περιοχή είναι απίστευτα υψηλό», ανέφερε. Αυτό βοηθά να εξηγηθεί το μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις τιμές του αργού πετρελαίου στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στο πραγματικό κόστος του στην αγορά φυσικού προϊόντος.

Ενδεικτικά, η τιμή του Dated Brent - η τιμή αναφοράς για την άμεση παράδοση φυσικών φορτίων αργού πετρελαίου - διαμορφωνόταν την Πέμπτη (8/10) στα 135,74 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με την S&P Global Platts. Πρόκειται για επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από την τιμή των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent, η οποία βρίσκεται περίπου στα 100 δολάρια, και όχι πολύ μακριά από το ιστορικό υψηλό που καταγράφηκε τον Απρίλιο.

Και είναι αυτή η πραγματική τιμή του πετρελαίου που μετακυλίεται σταδιακά στους καταναλωτές, επηρεάζοντας το ποσό που πληρώνουν στα πρατήρια καυσίμων. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ζουν απομονωμένες. Είμαστε μέρος μιας παγκόσμιας αγοράς τιμών, καθώς εισάγουμε βενζίνη», δήλωσε ο Στιούαρτ.

Καταστρέφονται διυλιστήρια

Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δεν βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν μόνο πόλεμο, αλλά με δύο ή, ενδεχομένως, τρεις πολέμους ταυτόχρονα.

Πέρα από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, ο οποίος έχει παραταθεί πολύ περισσότερο από όσο φαντάζονταν πολλοί όταν ξεκίνησε, βρίσκεται σε εξέλιξη και η σύγκρουση με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν. Οι επιθέσεις των Χούθι με drones και πυραύλους έχουν διαταράξει ακόμη ένα κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο, τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Την ίδια στιγμή, τα ουκρανικά drones καταφέρνουν ολοένα και πιο αποτελεσματικά πλήγματα σε διυλιστήρια στη Ρωσία, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ντίζελ παγκοσμίως. Αντιμέτωπη με ελλείψεις καυσίμων στο εσωτερικό της, η Ρωσία έχει απαντήσει περιορίζοντας τις εξαγωγές της. Η Κίνα, επιδιώκοντας να αποφύγει αντίστοιχες ελλείψεις στην εγχώρια αγορά, έχει επιβάλει παρόμοιους περιορισμούς στις εξαγωγές της.

Τα αμερικανικά διυλιστήρια είναι τα μόνα που παραμένουν σε λειτουργία χωρίς αντίστοιχες καταστροφές. Ωστόσο, ήδη παράγουν όσο περισσότερη βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών μπορούν. Τώρα, ορισμένα διυλιστήρια στις ΗΠΑ μειώνουν την παραγωγή τους για τις προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης, οι οποίες πραγματοποιούνται συνήθως αυτή την εποχή του χρόνου.

Η τροπική καταιγίδα Isaias ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση, εάν προκαλέσει διακοπή της παραγωγής ή ζημιές σε διυλιστήρια κατά μήκος των αμερικανικών ακτών του Κόλπου του Μεξικού.

Εξαντλούνται τα αποθέματα ασφαλείας

Οι τιμές της ενέργειας θα ήταν πολύ υψηλότερες αν ο κόσμος δεν διέθετε, στην αρχή του έτους, σημαντικά αποθέματα για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων. Τα εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν ως απορροφητές κραδασμών σε περιόδους κρίσης. Ωστόσο, έχουν πλέον μειωθεί σημαντικά, αφήνοντας την παγκόσμια αγορά με πολύ μικρότερα περιθώρια αντιμετώπισης νέων αναταράξεων.

Η συρρίκνωση των αποθεμάτων έχει συμβάλει στην αύξηση της πρόσθετης επιβάρυνσης που ενσωματώνεται στις τρέχουσες τιμές. «Λειτουργούμε με πολύ, πολύ χαμηλά αποθέματα. Δεν έχουμε πλέον αποθέματα ασφαλείας», δήλωσε ο Στιούαρτ.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί οι τιμές παραμένουν υψηλές και οι κίνδυνοι αυξημένοι, ακόμη και ενώ η ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ανακάμψει και πλησιάζει τα προπολεμικά επίπεδα. «Πρέπει να τελειώσουν και οι τρεις πόλεμοι - ή, τουλάχιστον, δεν θα ήταν άσχημο να τελειώσουν οι δύο από τους τρεις», δήλωσε ο Κλόζα.