Νέο πλαίσιο για τα «κόκκινα» δάνεια: επανυπολογισμός, πλαφόν στους τόκους και φρένο στους πλειστηριασμούς

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκονται οι αλλαγές για τα «κόκκινα» δάνεια, με προτεινόμενες ρυθμίσεις που στοχεύουν στον περιορισμό των επιβαρύνσεων των οφειλετών και στη θωράκιση από τον κίνδυνο απώλειας κατοικίας. Κεντρικοί άξονες είναι ο επανυπολογισμός των χρεών και η θέσπιση πλαφόν στους τόκους, ενώ προβλέπεται νέα διαδικασία πριν από την πραγματοποίηση πλειστηριασμών.

Τι προβλέπει το υπό διαβούλευση πλαίσιο

Με βάση όσα παρουσιάζονται, θεσπίζεται υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης προς τον δανειολήπτη τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Για διμερή συμφωνία ρύθμισης προβλέπεται προκαταβολή έως 15% της οφειλής, ενώ ο πλειστηριασμός θα απαγορεύεται όσο τηρείται η ρύθμιση.

Τίθενται προθεσμίες στη διαδικασία: τρεις μήνες για την απάντηση του διαχειριστή, ένας μήνας για την απάντηση του οφειλέτη και έξι μήνες για την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης. Η πρόταση οφείλει να συνοδεύεται από δύο εναλλακτικές λύσεις ρύθμισης, πλήρως τεκμηριωμένες με βάση εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία του δανειολήπτη.

Επιπλέον, καθιερώνεται αναλυτική ενημέρωση για κεφάλαιο, τόκους και χρεώσεις με προθεσμία 45 ημερών για παροχή στοιχείων. Σε περίπτωση εκπρόθεσμης ή ελλιπούς απάντησης, προβλέπεται πάγωμα των τόκων.

Για παραβάσεις από τους διαχειριστές (servicers) το πλαίσιο εισάγει ακυρότητα πλειστηριασμού εφόσον υπάρχει ενεργή ρύθμιση, πίστωση πέντε μηνιαίων δόσεων στον οφειλέτη και πρόστιμο έως 500.000€ ανά δανειολήπτη.

Οι ενστάσεις και τα «γκρίζα» σημεία

Εκπρόσωποι δανειοληπτών χαιρετίζουν την τυποποίηση προθεσμιών και την υποχρέωση τεκμηρίωσης, ωστόσο επισημαίνουν ότι συχνά κατατίθενται μη βιώσιμες προτάσεις ρύθμισης. Χαρακτηριστικά αναφέρθηκε περίπτωση μισθού 900€ με προτεινόμενη δόση 960€, κάτι που καθιστά την αποπληρωμή ανέφικτη.

Κριτική ασκείται και στην προκαταβολή έως 15%, με την οποία –όπως υποστηρίζουν– «νομιμοποιείται» μια άμεση ταμειακή απαίτηση σε βάρος ευάλωτων νοικοκυριών. Επιπλέον, σημειώνεται ότι η εξάμηνη διαπραγμάτευση δεν αναστέλλει αυτόματα πλειστηριασμούς ή διαταγές πληρωμής, αφήνοντας ανοιχτό τον κίνδυνο εκτέλεσης κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις εκκρεμότητες του εξωδικαστικού μηχανισμού και σε τυπικές δεσμεύσεις που –κατά τους ομιλητές– δημιουργούν κινδύνους για όσους έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Ο Κώστας Κρέτσης τόνισε καθυστερήσεις στην εφαρμογή δικαστικής απόφασης που, όπως είπε, ευνοεί μερίδα δανειοληπτών, γεγονός που –σύμφωνα με τον ίδιο– αξιοποιούν οι διαχειριστές για να συνεχίζουν τις πιέσεις.

Σημαντική απόφαση του ΣτΕ για πλειστηριασμούς

Νομικός ανέλυσε απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που θέτει φραγμούς σε πρακτικές κατασχέσεων με επίκεντρο την κύρια κατοικία. Σε υπόθεση όπου είχε κινηθεί διαδικασία για το 50% κατοικίας (το υπόλοιπο 50% ανήκε στη σύζυγο), τα δικαστήρια έκριναν καταχρηστική την επιλογή πλειστηριασμού του μεριδίου όταν ο οφειλέτης διέθετε άλλα περιουσιακά στοιχεία, θέση που –όπως ειπώθηκε– επιβεβαιώθηκε και στο ανώτατο ακυρωτικό. Η απόφαση εκτιμάται ότι ανακόπτει στρατηγικές «εκβιασμού» μέσω μερικών μεριδίων ακινήτων.

Ελβετικό φράγκο και νέο κύμα κινητοποιήσεων

Για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, ο κ. Γριζάνης –που παρουσιάστηκε ως πρόεδρος επιτροπής πρωτοβουλίας δανειοληπτών– υποστήριξε ότι η πρόσφατη «λύση» δεν έλυσε το πρόβλημα, αλλά μετέφερε βάρη στους δανειολήπτες, οδηγώντας σε νέα δάνεια και κλείνοντας, όπως είπε, νομικές διεξόδους. Κατήγγειλε επίσης ότι το μέτρο δίνει «αέρα» σε τράπεζες και funds για εντατικοποίηση των πλειστηριασμών.

Ανακοινώθηκαν πανελλαδικές συγκεντρώσεις στις 21 Οκτωβρίου σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ρόδο και Ηράκλειο, ενώ για τις 24 Οκτωβρίου προγραμματίζεται κοινή κινητοποίηση στο Υπουργείο Οικονομικών στις 12:00. Στο πεδίο των πλειστηριασμών, εκπρόσωποι δανειοληπτών έκαναν λόγο για 67.000 πράξεις το 2025, αριθμό που επικαλέστηκαν για να αναδείξουν την ένταση του φαινομένου.

Το κυβερνητικό νομοσχέδιο βρίσκεται σε φάση δημόσιας διαβούλευσης με στόχο –όπως αναφέρθηκε– να ψηφιστεί έως το τέλος του μήνα. Οι δανειολήπτες ζητούν να ενσωματωθούν δικλίδες για ρεαλιστικές, βιώσιμες ρυθμίσεις, να αποφεύγονται προκαταβολές που λειτουργούν αποτρεπτικά και να υπάρχει σαφής αναστολή διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης.