Ισπανία: Αποσύρει 188.000 τόνους ελαιόλαδου από την αγορά για να στηρίξει τις τιμές

Σε έκτακτη παρέμβαση στην αγορά του ελαιολάδου προχωρά η Ισπανία, με στόχο να αποτρέψει νέα πτώση των τιμών παραγωγού λόγω αυξημένης προσφοράς. Το υπουργείο Γεωργίας αποφάσισε την υποχρεωτική αποθήκευση του 12% της παραγωγής των ελαιοτριβείων, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 188.000 τόνους ελαιολάδου.

Η απόφαση δημοσιεύθηκε στις 6 Νοεμβρίου και προβλέπει ότι η ποσότητα αυτή θα παραμείνει εκτός αγοράς έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, δηλαδή μέχρι το τέλος της ελαιοκομικής περιόδου. Πρόκειται για μηχανισμό που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ισπανία.

Γιατί παρεμβαίνει η ισπανική κυβέρνηση

Η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ισπανική παραγωγή ανακάμπτει έντονα μετά τα χρόνια ξηρασίας και καύσωνα που είχαν περιορίσει τη συγκομιδή και είχαν οδηγήσει τις τιμές σε επίπεδα ρεκόρ. Τώρα, οι ήπιες θερμοκρασίες και οι άφθονες βροχές της άνοιξης του 2026 δημιούργησαν συνθήκες για μια από τις μεγαλύτερες σοδειές στην ιστορία της χώρας.

Το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας προβλέπει παραγωγή περίπου 1,6 εκατ. τόνων ελαιολάδου για την περίοδο 2026-2027, αυξημένη κατά 23% σε σχέση με την προηγούμενη. Η ποσότητα αυτή αναμένεται να αποτελέσει την τέταρτη μεγαλύτερη συγκομιδή στην ιστορία της Ισπανίας.

Στην εικόνα της αυξημένης προσφοράς προστίθενται και υψηλά αρχικά αποθέματα, που υπολογίζονται σε περίπου 357.000 τόνους. Με βάση τη νομοθεσία εμπορίας, ο μηχανισμός απόσυρσης μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν τα αποθέματα μαζί με την προβλεπόμενη παραγωγή υπερβαίνουν τουλάχιστον κατά 20% τον μέσο όρο των έξι προηγούμενων περιόδων. Αυτό, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, συμβαίνει φέτος.

Πώς θα γίνει η αποθήκευση

Η υποχρέωση αφορά τη μηνιαία σωρευτική παραγωγή κάθε ελαιοτριβείου, ανεξάρτητα από την κατηγορία του ελαιολάδου. Οι παραγωγοί θα μπορούν να επιλέγουν ποιο είδος λαδιού θα αποθηκεύσουν, καθώς και αν θα χρησιμοποιήσουν δικές τους εγκαταστάσεις ή αποθήκες τρίτων.

Η αποθηκευμένη ποσότητα θα πρέπει να μείνει εκτός εμπορίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταδόθηκαν, η εφαρμογή του μέτρου δεν συνοδεύεται από οικονομική αποζημίωση προς τα ελαιοτριβεία.

Το υπουργείο ανέφερε ότι η παρέμβαση αποσκοπεί στη ρύθμιση της προσφοράς, ώστε να βελτιωθεί και να σταθεροποιηθεί η λειτουργία της αγοράς και του κλάδου. Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο τροποποίησης του μέτρου από τις 31 Δεκεμβρίου, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής.

Ο φόβος για κατάρρευση των τιμών

Η παρέμβαση έχει ως βασικό στόχο να στηρίξει τις τιμές παραγωγού. Στις αρχές Νοεμβρίου, οι Ισπανοί παραγωγοί λάμβαναν περίπου 3 ευρώ το κιλό για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, έναντι περίπου 4 ευρώ το κιλό έναν χρόνο νωρίτερα.

Ο υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας, Λουίς Πλάνας, μιλώντας κατά την επίσκεψή του σε ελαιοκομικό συνεταιρισμό στην Ανδαλουσία, χαρακτήρισε την «παραδοσιακή ελαιοκαλλιέργεια» ζωτικής σημασίας για την περιοχή και για το σύνολο της χώρας. Όπως εξήγησε, έχει υψηλό κόστος παραγωγής και, όταν οι τιμές πέφτουν κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο, μπορούν πράγματι να προκύψουν προβλήματα βιωσιμότητας.

Η Ανδαλουσία είναι η βασική ελαιοπαραγωγική περιοχή της Ισπανίας. Η ανησυχία αφορά κυρίως την παραδοσιακή ελαιοκομία, η οποία θεωρείται περισσότερο εκτεθειμένη σε περιόδους χαμηλών τιμών λόγω κόστους.

Από τις ελλείψεις στην υπερπροσφορά

Η εικόνα στην ισπανική αγορά έχει αλλάξει γρήγορα. Το 2023 οι Ισπανοί ελαιοπαραγωγοί είχαν καταγράψει τη χειρότερη συγκομιδή στην ιστορία τους, έπειτα από μακρά περίοδο ξηρασίας και επεισόδια έντονης ζέστης που επηρέασαν την ωρίμανση του καρπού. Η παραγωγή τότε είχε περιοριστεί στους 673.000 τόνους, περίπου στο μισό από τον συνήθη μέσο όρο.

Η περιορισμένη παραγωγή στις περιόδους 2022-2023 και 2023-2024 είχε οδηγήσει σε άνοδο των τιμών σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η αύξηση αυτή είχε ωθήσει πολλά ισπανικά νοικοκυριά σε φθηνότερες εναλλακτικές, όπως το ηλιέλαιο.

Η φετινή ανάκαμψη, ωστόσο, δημιουργεί το αντίστροφο πρόβλημα: τον κίνδυνο υπερπροσφοράς και νέας υποχώρησης των τιμών. Η υποχρεωτική αποθήκευση των 188.000 τόνων είναι η απάντηση της ισπανικής κυβέρνησης σε αυτή την πίεση.

Η Ισπανία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας ελαιολάδου στον κόσμο. Υπάρχει μικρή διαφοροποίηση στα διαθέσιμα στοιχεία για το ακριβές μερίδιό της: το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας αναφέρει περίπου 45% της παγκόσμιας παραγωγής και 70% της παραγωγής της ΕΕ, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ελαιολάδου αναφέρεται σε περίπου 40% της παγκόσμιας παραγωγής.