Νέα Αριστερά: Στροφή στα αριστερά, ρήξη με τον Τσίπρα και αποφυγή της διάσπασης

Στον χώρο των κομμάτων και των σχηματισμών της Αριστεράς, που μπορεί να οριοθετηθεί ως ο άλλοτε «κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ», η συζήτηση για το μέλλον διεξάγεται υπό αντίξοες συνθήκες.

Από τη μία πολιτικά ο χώρος βρίσκεται σε δημοσκοπική οπισθοχώρηση, ακολουθώντας τη γενικότερη δυσπραγία του προοδευτικού «στρατοπέδου». Από την άλλη ο άλλοτε ηγέτης του χώρου, ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει ξεκαθαρίσει τις διαθέσεις του, ούτε προχωρά με ταχύ βήμα προς την ίδρυση κάποιου σχήματος, με αποτέλεσμα οι όποιες συζητήσεις για συμπόρευση και ανασύνθεση του χώρου να διεξάγονται με όρους εικοτολογίας. Και συμπληρωματικά το ΠΑΣΟΚ θέλει πλέον διάλογο αλλά όχι κοινή κάθοδο στις εκλογές.

Σε αυτό το πλαίσιο η Νέα Αριστερά πραγματοποίησε το Προγραμματικό Διαρκές Συνέδριό της με ουσιαστικά δύο λογικές να συγκρούονται. Από τη μία η πλειοψηφία των κομματικών στελεχών με «μπροστάρη» τον γραμματέα Γαβριήλ Σακελλαρίδη και συμμετέχοντες τον Πάνο Σκουρλέτη και τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, που επιδιώκει τη στροφή στα αριστερά ώστε, όπως ανέφερε και στην ομιλία του, να ανακτήσει η Αριστερά την αξιοπιστία της.

Από την άλλη η μειοψηφία των στελεχών, στην οποία όμως παραδόξως συγκεντρώνονται τόσο αρκετοί βουλευτές, όπως η Έφη Αχτσιόγλου και ο Νάσος Ηλιόπουλος, καθώς ο πρόεδρος του κόμματος Αλέξης Χαρίτσης, μιλούν για την ανάγκη συμμαχιών υπό το σχήμα του Λαϊκού Μετώπου, προφανώς και με τη συμμετοχή του Αλέξη Τσίπρα.

Οι εκατέρωθεν τοποθετήσεις

Το συνέδριο διεξήχθη επί τέσσερις ημέρες με εμφανή τη διχογνωμία στις τάξεις του κόμματος, ενώ στο βήμα ανέβαιναν ομιλητές και ομιλήτριες που εναλλάξ υπερασπίζονταν και μια από τις δυο κυρίαρχες λογικές. Ωστόσο, το κλίμα φάνηκε στο παρασκήνιο να είναι τεταμένο ιδιαίτερα μετά την εναρκτήρια και εισηγητική ομιλία του Αλέξη Χαρίτση. Σε αυτήν ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς σημείωσε πως «στις σημερινές συνθήκες δεν έχουμε την πολυτέλεια να κρατάμε απλώς το καντήλι αναμμένο», ενώ κάλεσε τα στελέχη «να επιλέξουμε ότι παραμένουμε ανοιχτοί απέναντι στις εξελίξεις» και πως «δεν κλείνουμε καμία πόρτα προκαταβολικά».

Στο ίδιο κλίμα άλλωστε κινούνταν και άλλες δημόσιες παρεμβάσεις πριν το συνέδριο. Η Έφη Αχτσιόγλου σε συνέντευξή της είπε πως δεν «να αναδιπλωνόμαστε και να μιλάμε για ένα απώτερο μέλλον», ενώ στην ομιλία του από το βήμα του ΣΕΦ, ο Δημήτρης Τζανακόπουλος όσοι διαφωνούν με το πρόταγμα του Λαϊκού Μετώπου, πρέπει να το αμφισβητήσουν ευθέως και όχι με πόλεμο φθοράς. Ο Νάσος Ηλιόπουλος, δε, είπε πως η Νέα Αριστερά έχει το Λαϊκό Μέτωπο στον πυρήνα του ιδρυτικού του συμβολαίου.

Στον αντίποδα στέκονταν στελέχη όπως ο Πάνος Σκουρλέτης που επισήμανε πως «οι πολιτικές του “μέσου όρου” δεν μπορούν να απαντήσουν στη σημερινή κρίση και να μπουν φραγμό στην άνοδο της ακροδεξιάς» δίνοντας το στίγμα πως απορρίπτει μια ενδεχόμενη συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα. Ο Νίκος Φίλης από τη μεριά του σημείωσε πως θα επιθυμούσε τον Αλέξη Χαρίτση να είναι πιο ενωτικός, ενώ σημείωσε μεταξύ άλλων πως «είναι αλήθεια ότι ψηφίσαμε Λαϊκό Μέτωπο. Δεν ψηφίσαμε όμως κοινό ψηφοδέλτιο με το ΠΑΣΟΚ».

Σφοδρή κριτική κατά του Αλέξη Τσίπρα άσκησε και ο Νίκος Βούτσης, λέγοντας πως «δεν μας αφορά και η επιλογή εγχειρημάτων που εν τη γενέσει τους, όχι μόνο επιλέγουν την Κεντροαριστερά ως βασικό χώρο αναφοράς και τη δήθεν αδιαμεσολάβητη σχέση εν γένει με τους πολίτες, αλλά και κυρίως απαξιώνουν τα στελέχη των άλλων πολιτικών δυνάμεων της Αριστεράς, ως ιδιοτελείς, ως τελειωμένους, ανεπαρκείς, φθαρμένους, ως εγκλωβισμένους σε συλλογικότητες που δεν τους επιτρέπουν να συμμετάσχουν στη γέννηση δήθεν της νέας ελπίδας μέσα από ένα προσωποπαγές κόμμα».

Οι ζυμώσεις και ο «λευκός καπνός»

Μέχρι το απόγευμα της Κυριακής όλα έδειχναν πως θα υπάρξει σοβαρή σύγκρουση, που πιθανόν να οδηγήσει και σε ευρύτερες εξελίξεις στην ηγεσία της Νέας Αριστεράς. Στις συνεδριάσεις της επιτροπής Πολιτικής Απόφασης τα στελέχη που συμμετείχαν δεν φαινόταν να βρίσκουν κοινό τόπο, αν και καταβάλλονταν προσπάθειες να γεφυρωθεί το χάσμα. Σε αυτό το πλαίσιο ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης, αν και έβαλε κατά της έλλειψης αξιοπιστίας άλλων δυνάμεων, έδειξε πως επιζητά την ενότητα, σημειώνοντας στην ομιλία του πως πρέπει «να βρίσκουμε τρόπους να συνυπάρχουμε, να συνθέτουμε και με συντροφικό τρόπο να μπορούμε να προχωράμε μαζί».

Πράγματι, στην τελευταία συνεδρίαση της επιτροπής βγήκε «λευκός καπνός» και επετεύχθη συμβιβασμός που έλαβε την θετική ψήφο της συντριπτικής πλειοψηφίας των συνέδρων. Το κείμενο περιείχε τελικά διατυπώσεις που φάνηκε πως επικράτησε η πλευρά της πλειοψηφίας, καθώς τέθηκαν σαφείς όροι για το πώς πρέπει να κινηθεί η Νέα Αριστερά.

Συγκεκριμένα στο κείμενο αναφέρεται πως «το μέτωπο που υποστηρίζουμε δεν αποτελεί εφαρμογή στο σήμερα αποτυχημένων κεντρώων ή κεντροαριστερών λύσεων. Ούτε συνεπάγεται τη ρευστοποίηση της Αριστεράς ή τη μετατροπή της σε συνιστώσα μιας αφηρημένης δημοκρατικής παράταξης. Σε αυτή την κρίσιμη περίοδο εξάλλου προσωποπαγή κόμματα και προσωποκεντρικές στρατηγικές που έχουν αποδειχθεί ήδη αποτυχημένες στο παρελθόν αποπροσανατολίζουν τον κόσμο της Αριστεράς και τον κόσμο της εργασίας και εμποδίζουν να δοθεί μια καθαρή συλλογική και ενωτική απάντηση στα σημερινά συστημικά προβλήματα».

Οι εκφράσεις αυτού του αποσπάσματος δείχνουν πως το συνέδριο της Νέας Αριστεράς κράτησε σαφέστατες αποστάσεις από τα σενάρια σύμπραξης με τον Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο μπορεί να μην κατονόμασε, αλλά περιέγραψε με σαφή και γλαφυρό τρόπο. Το κείμενο απέρριψε, δε, και τα σενάρια διάλυσης και ρευστοποίησης του κόμματος, κάτι το οποίο φαίνεται να προτείνει η πλευρά Τσίπρα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται στο κείμενο πως «ενωτικές προσπάθειες μπορούν να δημιουργηθούν μόνο στη βάση δημοκρατικών, συλλογικών διαδικασιών με εμπλοκή της κοινωνίας», κάτι που «απαιτεί σεβασμό στην αυτονομία των επί μέρους χώρων».

Κέρδισε ο Σακελλαρίδης, ικανοποιημένος ο Χαρίτσης

Αποκωδικοποιώντας την απόφαση του συνεδρίου, η Νέα Αριστερά αντιτίθεται πλέον σε σενάρια συνεργασίας υπό ένα σενάριο δημιουργίας μιας Κεντροαριστεράς, αλλά και με τον Αλέξη Τσίπρα τον οποίο εμφάνισε ως επικεφαλής ενός «προσωποπαγούς» σχήματος. Η πλευρά της πλειοψηφίας υπό τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη έδειχνε απολύτως ικανοποιημένη με στελέχη της να θεωρούν πως η πλευρά της μειοψηφίας υποχώρησε σε όλα τα ζητήματα.

Αν και η απόφαση που ελήφθη απέχει από την εισηγητική «γραμμή» του Αλέξη Χαρίτση, που μιλούσε για μια ενιαία συμμαχία ως τρίτος πόλος απέναντι στη νεοφιλελεύθερη κεντροδεξιά και την ακροδεξιά, ο ίδιος ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς εμφανίστηκε ικανοποιημένος με το περιεχόμενο του κειμένου πολιτικής απόφασης.

Παρά το γεγονός επίσης πως στο κείμενο δεν αναφέρεται το «Λαϊκο Μέτωπο», πρόσωπα κοντά στον Αλέξη Χαρίτσης υποστήριζα πως η πολιτική απόφαση προβλέπει τη συμφωνία σε προσανατολισμό λαϊκού μετώπου, το οποίο ήταν και το ζητούμενο για την πλευρά του προέδρου του κόμματος. Παράλληλα, σημείωναν πως η κριτική σε άλλα σχήματα δεν αποκλείει τον διάλογο με αυτά.

Δύσκολο το «αύριο»

Το μόνο κορυφαίο στέλεχος που δεν έδειξε να συμμερίζεται την εκατέρωθεν (και για διαφορετικούς λόγους) ικανοποίηση για το πολιτικό αποτέλεσμα του συνεδρίου, ήταν ο Νίκος Μπίστης, που υποστήριξε στην ομιλία του αναφανδόν τη συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα. Ο Νίκος Μπίστης είπε πως για ακόμα μια φορά σπρώχτηκε το τενεκεδάκι «πιο πίσω» και εκτίμησε πως «σε δέκα μέρες θα έχουμε πάλι κρίση».

Πέραν αυτού, η Νέα Αριστερά φάνηκε να κάνει ένα βήμα προς τα «αριστερά», ωστόσο όσοι και όσες μειοψηφούντες επιθυμούν ευρύτερη συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα έδειξαν να μπορούν προς ώρας να «χωρέσουν» στα όσα επιδίωξε και πέτυχε η πλειοψηφία του κόμματος. Μπορεί όμως να πορευτεί το κόμμα ως έχει; Στους διαδρόμους του συνεδρίου ήταν κοινή η αίσθηση πως μια ρήξη θα μπορούσε να οδηγήσει και σε παραίτηση του Αλέξη Χαρίτση και ενεργοποίηση διαδικασιών για την ανάδειξη άλλου προέδρου.

Επόμενο «σταθμό» των εσωκομματικών τριγμών αναμένεται να αποτελέσει η στιγμή που ο Αλέξης Τσίπρας προχωρήσει στην ίδρυση κάποιου σχήματος. Τότε ο πρώην πρωθυπουργός θα πρέπει να περιγράψει και τους όρους με τους οποίους θα θελήσει να οικοδομήσει συνεργασίες είτε με πρόσωπα είτε με κόμματα. Τότε θα κληθούν όλοι, στελέχη, πρόσωπα και κόμματα να λάβουν θέση επί συγκεκριμένου.