Μητσοτάκης: Αντίβαρο της προστασίας από τις SLAPP η προστασία των πολιτικών από τις συκοφαντίες στο διαδίκτυο

Φυσικό αντίβαρο της προστασίας από τις αγωγές SLAPP χαρακτήρισε την προστασία των πολιτικών από τις συκοφαντίες στο διαδίκτυο ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο.

«Θα συζητήσουμε στο υπουργικό συμβούλιο νέες ρυθμίσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης, με βάση τις οποίες δημοσιογράφοι, ακτιβιστές, πολίτες, θα προστατεύονται πλέον από τις αβάσιμες καταχρηστικές αγωγές, τις γνωστές ως SLAPP» σημείωσε ο πρωθυπουργός και συμπλήρωσε:

«Ανοίγω μία παρένθεση εδώ, εκτός των θεμάτων του υπουργικού συμβουλίου. Καλό είναι κάποια στιγμή να δούμε και εμείς, ως πολιτικοί, πώς προστατευόμαστε από την ανώνυμη χυδαία τοξικότητα του διαδικτύου, όταν αναζητούμε ενδεχομένως να κινηθούμε ποινικά, στην περίπτωση που το κρίνουμε, κατά ιστοσελίδων ή φερόμενων λογαριασμών και πέφτουμε σε ένα τείχος, γιατί δεν μπορεί κανείς να εντοπίσει ποιος πραγματικά είναι πίσω από αυτούς τους λογαριασμούς. Αυτό είναι κάτι, κ. Υπουργέ, το οποίο πρέπει να το δούμε.

Νομίζω ότι είναι το φυσικό αντίβαρο σε αυτό το οποίο προτείνουμε και νομοθετούμε σήμερα. Γιατί ο στόχος μας είναι να θωρακίσουμε το αγαθό της ελεύθερης έκφρασης, ενώ βέβαια, θα εξακολουθήσουν να ενισχύουν, όπως είπα, τα νομικά αντίβαρα εναντίον της κατασυκοφάντησης οποιουδήποτε. Αλλά όποιος κινείται στην Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι κατ’ εξοχήν στην πατρίδα μας η ελευθερία της έκφρασης είναι απολύτως προστατευμένη και κατοχυρωμένη» επισήμανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Υπενθυμίζεται ότι ο τελευταίος που καταδικάστηκε για συκοφαντία είναι το τρολ του διαδικτύου «Georgy Zhukov», όπου σύμφωνα με απόφαση του δικαστηρίου, πίσω από το προφίλ βρίσκεται ο Θεοδόσης Μούγιος.

Ο Μούγιος ανήκε στο αστυνομικό σώμα και είχε αποταχθεί από αυτό όταν καταδικάστηκε για απιστία, υπεξαίρεση και πλαστογραφία. Κάποια χρόνια αργότερα προσέλήφθη ειδικός σύμβουλος του υφυπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου, ενώ εργάστηκε σύμφωνα με δημοσιεύματα στην εταιρεία δημοσίων σχέσεων Blue Skies, που συνδέεται με την «Ομάδα Αλήθειας» της Νέας Δημοκρατίας.

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, στους στόχους του νομοσχεδίου «αποτελούν η θεσμική αναγνώριση του φαινομένου των SLAPPs στην ελληνική έννομη τάξη και η πλήρης εναρμόνιση του εθνικού δικαίου με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069. Με τις προτεινόμενες διατάξεις σκοπείται η άμεση εισαγωγή του μηχανισμού πρόωρης απόρριψης προδήλως αβάσιμων αγωγών για την αποδέσμευση των εναγομένων από αθέμιτες δικαστικές πιέσεις, καθώς και η σύντμηση των δικονομικών προθεσμιών για την ταχεία εκκαθάριση των σχετικών υποθέσεων.

Στόχο αποτελεί επίσης η δημιουργία ενιαίου ψηφιακού σημείου πληροφόρησης για τις δικονομικές εγγυήσεις και τα μέσα στήριξης όπως και η ενεργοποίηση μηχανισμού συλλογής στατιστικών δεδομένων για την ποσοτική και ποιοτική αποτίμηση του φαινομένου.

Οι σημαντικότερες ρυθμίσεις αφορούν:

- Τη θέσπιση συγκεκριμένων κανόνων και δικονομικών εγγυήσεων, ώστε να καθίσταται δυνατή η θωράκιση όσων ασκούν το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης για θέματα δημόσιου συμφέροντος, αποτρέποντας την εκμετάλλευση της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ των διαδίκων.

- Τη δυνατότητα απόρριψης αγωγών ως προδήλως αβάσιμων ή απαράδεκτων σε πρώιμο δικονομικό στάδιο.

- Την πρόβλεψη σύντομων προθεσμιών και την εισαγωγή δικλίδων ασφαλείας προς τον σκοπό της αποφυγής παρέλκυσης των διαδικασιών.

- Προβλέψεις σχετικά με τις συνέπειες από την καταχρηστική άσκηση των αγωγών.

- Τη θέσπιση υποχρέωσης του ηττηθέντος ενάγοντος να καταβάλει το σύνολο των δικαστικών εξόδων και το κόστος νομικής εκπροσώπησης.

- Τη δυνατότητα επιβολής χρηματικών ποινών και της διατάξεως για δημοσίευση της απόφασης στον τύπο με δαπάνη του ηττηθέντος ενάγοντος.

- Την εκδίκαση αιτημάτων προσωρινής διαταγής μόνο κατόπιν κλήτευσης του καθ’ ου, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι η αίτηση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας αγωγής SLAPP,

- Τη θέσπιση ειδικής δωσιδικίας, η οποία επιτρέπει σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που κατοικούν στην ημεδαπή να διεκδικήσουν ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων αποζημίωση για τη ζημία και τα έξοδα που υπέστησαν από μια καταχρηστική διαδικασία σε τρίτη χώρα.

- Επέκταση της προστασίας και στις εγχώριες διαφορές πέραν του πλαισίου της οδηγίας που αφορά τις διασυνοριακές διάφορες.

- Τη δημιουργία ενιαίου σημείου πληροφόρησης στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

- Τη συστηματοποίηση του μηχανισμού συλλογής και επεξεργασίας στατιστικών στοιχείων.
Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου ενισχύει το πλαίσιο προστασίας από στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής, ενθαρρύνοντας την ελεύθερη άσκηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων των προσώπων που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο.

Ειδικότερα, ενισχύονται οι δικονομικές εγγυήσεις αποτρέποντας την κατάχρηση του δικαστικού συστήματος μέσω προδήλως αβάσιμων αγωγών, οι οποίες δεν στοχεύουν στη γνήσια προστασία δικαιωμάτων αλλά στον εκφοβισμό, τον περιορισμό και την τιμωρία της δημόσιας συμμετοχής.

Η εκμετάλλευση της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ των διαδίκων και η κακόπιστη χρήση δικονομικών τακτικών πλήττουν καίρια την ελευθερία της έκφρασης και την ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου για θέματα δημόσιου συμφέροντος (όπως η δημόσια υγεία, το περιβάλλον και η διαφθορά), δημιουργώντας ένα αποτρεπτικό περιβάλλον για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών.

Ειδικότερα, η μέχρι σήμερα έλλειψη ενός δικονομικού μηχανισμού πρόωρης απόρριψης (early dismissal) αναγκάζει τους στόχους των στρατηγικών αγωγών να εμπλέκονται σε ψυχοφθόρες δικαστικές διαμάχες, ακόμη και όταν η σε βάρος τους αγωγή είναι προδήλως αβάσιμη.

Θεσπίζονται ακόμη προστατευτικές δικλίδες έναντι δικαστικών αποφάσεων και διαδικασιών που προέρχονται από τρίτες χώρες (εκτός Ε.Ε.) και αντιμετωπίζεται η έλλειψη ενός συστήματος παρακολούθησης και σταθερής συγκέντρωσης σχετικών στατιστικών στοιχείων».