ΣΥΡΙΖΑ: Το τελεσίγραφο για τις έδρες ανοίγει ξανά παλιές εσωκομματικές πληγές

Μπορεί η αφορμή να είναι οι κοινοβουλευτικές έδρες των ανεξάρτητων βουλευτών, ωστόσο η νέα αντιπαράθεση στον ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να έχει βαθύτερες ρίζες, που φτάνουν έως τις εσωκομματικές συγκρούσεις της - εκ του αποτελέσματος καταστροφικής - περιόδου Κασσελάκη.

Το τελεσίγραφο της Κουμουνδούρου, το βίντεο με τις παλαιότερες δηλώσεις των - σήμερα ανεξάρτητων - βουλευτών και η αιχμηρή αντίδραση από το περιβάλλον της Όλγας Γεροβασίλη επαναφέρουν στο προσκήνιο πολιτικούς λογαριασμούς που παραμένουν ανοιχτοί, παρά τις διασπάσεις και τις αλλαγές ηγεσίας που μεσολάβησαν. Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ επικαλείται την πολιτική ηθική για να ζητήσει την επιστροφή των εδρών, την ώρα που ορισμένα στελέχη της είχαν στηρίξει ανεπιφύλακτα τον Στέφανο Κασσελάκη, ακόμη και σε κρίσιμες φάσεις της προεδρίας του, προτού έρθουν σε ρήξη μαζί του. Έτσι, πέρα από το ερώτημα εάν οι ανεξάρτητοι οφείλουν να παραδώσουν τις έδρες τους, επανέρχεται αναπόφευκτα και η συζήτηση για τις πολιτικές ευθύνες όσων συμμετείχαν στη διαχείριση των προηγούμενων εσωκομματικών κρίσεων.

Το βίντεο, οι παλιές δηλώσεις και το μήνυμα στην Αμαλίας

Ο νέος γύρος αντιπαράθεσης άρχισε με τη λήξη, το μεσημέρι της Τετάρτης (14/10), της προθεσμίας που είχε θέσει η Κουμουνδούρου στους βουλευτές που ανεξαρτητοποιήθηκαν από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, ζητώντας τους να επιστρέψουν τις έδρες τους. Η ηγεσία του κόμματος συνόδευσε την εκπνοή του τελεσιγράφου με τη δημοσιοποίηση ενός εξάλεπτου βίντεο, στο οποίο περιλαμβάνονται παλαιότερες δηλώσεις των ανεξάρτητων πλέον βουλευτών υπέρ της παράδοσης της έδρας σε περίπτωση αποχώρησης από το κόμμα.

Ανάμεσα στα πρόσωπα που εμφανίζονται είναι ο Σωκράτης Φάμελλος, η Όλγα Γεροβασίλη και άλλοι πρώην βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι είχαν ζητήσει στο παρελθόν την επιστροφή των εδρών από συναδέλφους τους που επέλεξαν διαφορετική πολιτική διαδρομή: αρχικά κατά τη διάσπαση που οδήγησε στη συγκρότηση της Νέας Αριστεράς και στη συνέχεια με τις αποχωρήσεις προς το κόμμα Κασσελάκη. Με αυτόν τον τρόπο, η Κουμουνδούρου επιχείρησε, με δηκτική διάθεση, να αναδείξει την αντίφαση ανάμεσα στις τότε δημόσιες τοποθετήσεις τους και στη σημερινή στάση τους.

Το αίτημα για την παράδοση των εδρών συνοδεύτηκε, πάντως, από μία ακόμη πολιτική προειδοποίηση. Παρότι στην ανακοίνωση δεν κατονομάζονται ο Αλέξης Τσίπρας ή η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, οι αιχμές προς την Αμαλίας είναι κάτι παραπάνω από ευδιάκριτες. «Κάθε κόμμα που θα εντάξει ως υποψηφίους/ες βουλευτές και βουλεύτριες στα ψηφοδέλτιά του θα κουβαλά το στίγμα της σύμπραξης με το μη ηθικό», προειδοποιεί ο ΣΥΡΙΖΑ, κάνοντας παράλληλα λόγο για «πολιτικές συναλλαγές» που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Η Κουμουνδούρου, επομένως, δεν περιορίζεται στην απαίτηση επιστροφής των εδρών, αλλά βάζει στο κάδρο και τον πιθανό επόμενο πολιτικό προορισμό των ανεξάρτητων βουλευτών. Η αντιπαράθεση ξεφεύγει πλέον από τα όρια της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του ΣΥΡΙΖΑ και αγγίζει ευθέωςτον ανταγωνισμό με το εγχείρημα Τσίπρα.

«Τα παιδιά του Κασσελάκη δεν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ»

Ενδεικτική του βάθους της αντιπαράθεσης ήταν η αντίδραση από το περιβάλλον της Όλγας Γεροβασίλη. «Ναι, μόνο που δεν υπάρχει πια ο ΣΥΡΙΖΑ. Τα παιδιά του Κασσελάκη δεν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ», ήταν η απάντηση που αποδίδεται σε πηγές κοντά στην πρώην αντιπρόεδρο της Βουλής, η οποία δεν φαίνεται καθόλου διατεθειμένη να αφήσει πίσω της όσα διαδραματίστηκαν στο εσωτερικό του κόμματος κατά την προεδρία Κασσελάκη. Πολύ περισσότερο όταν ορισμένα από τα στελέχη που σήμερα επικαλούνται την πολιτική ηθική και ζητούν την επιστροφή των εδρών είχαν στηρίξει τον πρώην πρόεδρο σε κρίσιμες φάσεις της εσωκομματικής κρίσης, προτού βρεθούν απέναντί του. Η ίδια η Γεροβασίλη, άλλωστε, είχε επιλέξει να τον αμφισβητήσει δημόσια, την ώρα που άλλοι σημερινοί πρωταγωνιστές του ΣΥΡΙΖΑ στήριζαν άνευ όρων την προεδρία του.

Η Γεροβασίλη, το συνέδριο του 2024 και οι διαφορετικές διαδρομές

Χαρακτηριστικό είναι το επεισοδιακό συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ τον Φεβρουάριο του 2024. Μετά τη δημόσια παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος είχε ζητήσει νέα προσφυγή στη βάση για την εκλογή προέδρου, η Όλγα Γεροβασίλη ανακοίνωσε ότι ήταν διατεθειμένη να διεκδικήσει την ηγεσία απέναντι στον Στέφανο Κασσελάκη. Η πρωτοβουλία της είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, αφενός γιατί υπήρξε ανέκαθεν στενή συνομιλήτρια του πρώην πρωθυπουργού και αφετέρου γιατί εκδηλώθηκε σε μια περίοδο έντονης αμφισβήτησης της πορείας του κόμματος, όταν η σύγκρουση με την τότε ηγεσία είχε ήδη προκαλέσει σοβαρές εσωκομματικές αναταράξεις. Η αναμέτρηση, ωστόσο, δεν πραγματοποιήθηκε. Το συνέδριο ενέκρινε την κοινή πρόταση των Σωκράτη Φάμελλου, Νίκου Παππά και Γιώργου Τσίπρα, με την οποία επιβεβαιωνόταν η εμπιστοσύνη στον Κασσελάκη και αποτρεπόταν η διεξαγωγή νέων εκλογών. Η Γεροβασίλη είχε τότε ξεκαθαρίσει ότι δεν απέσυρε την υποψηφιότητά της, παρά την απόφαση του συνεδρίου. Η ενδιαφέρουσα τροπή της ιστορίας είναι ότι ο Νίκος Παππάς αποτελεί σήμερα μέλος της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ο Σωκράτης Φάμελλος, που είχε συνυπογράψει εκείνη την πρόταση, συγκαταλέγεται πλέον στους ανεξάρτητους βουλευτές από τους οποίους η Κουμουνδούρου ζητά να παραδώσουν τις έδρες τους.

Ακολούθησαν, άλλωστε, νέες ανατροπές. Ο Νίκος Παππάς και ο Παύλος Πολάκης, που είχαν στηρίξει ανοιχτά τον Κασσελάκη στην κούρσα για την προεδρία, ήρθαν στη συνέχεια σε ρήξη μαζί του. Η κρίση κορυφώθηκε το φθινόπωρο του 2024, με την απομάκρυνσή του από την προεδρία, τον αποκλεισμό της νέας υποψηφιότητάς του και το επεισοδιακό συνέδριο του Νοεμβρίου στο Gazi Live, όπου η πλευρά του πρώην προέδρου κατήγγειλε αποκλεισμούς συνέδρων και αμφισβήτησε τη νομιμότητα των διαδικασιών. Από την πλευρά της, η Ρένα Δούρου είχε προτιμήσει τη σιωπή στις εσωκομματικές αντιπαραθέσεις, αποφεύγοντας να πάρει θέση.

Δούρου: «Έχουν κατακρατήσει την έδρα λες και είναι προικιό»

Επιστρέφοντας στο τελεσίγραφο και τη λήξη του, η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε να υπερασπιστεί με ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα το αίτημα για την επιστροφή των εδρών. «Μια σειρά στελεχών μας, που τα τίμησαν οι ψηφοφόροι μας, αγωνιστές και αγωνίστριες στις άκριες της χώρας, έχουν κατακρατήσει την έδρα λες και είναι προικιό, λες και την έφεραν από το σπίτι τους, λες και ήταν του μπαμπά τους», ανέφερε η Δούρου σε συνέντευξή της (Newsit). Η ίδια δήλωσε ότι η στάση των ανεξάρτητων τη θλίβει, υποστηρίζοντας πως τροφοδοτεί την αντίληψη ότι «όλοι ίδιοι είστε», την οποία χαρακτήρισε επικίνδυνη για την αξιοπιστία της πολιτικής. Συνδέοντας το αίτημα για τις έδρες με την πολιτική συνέπεια, επικαλέστηκε μέχρι και τον εμβληματικό Μανώλη Γλέζο: «Εγώ έχω μάθει από τον Μανώλη Γλέζο ότι το να είσαι μέλος του ελληνικού Κοινοβουλίου ή να μετέχεις στα όργανα ενός αριστερού κόμματος είναι ευθύνη». Παράλληλα, αναφέρθηκε στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ και στην ανάγκη επούλωσης των πληγών και αποκατάστασης του «τρωθέντος προφίλ ενός ιστορικού κόμματος». Απέδωσε, μάλιστα, ευθύνες στις προηγούμενες ηγεσίες, υποστηρίζοντας ότι «έβαλαν σε μια χωρίς προηγούμενο περιδίνηση το ιστορικό αυτό κόμμα τσαλαπατώντας τη λαϊκή εντολή που είχαν και αυτό διήρκεσε τρία ολόκληρα χρόνια».

Το Σύνταγμα, οι έδρες και η συζήτηση περί ηθικής

Πέρα από τις εκατέρωθεν αιχμές, υπάρχει και μια συνταγματική διάσταση στην αντιπαράθεση –που διαχωρίζεται, μεν, από το ζήτημα της πολιτικής δεοντολογίας, αλλά παραμένει πάντα στο τραπέζι. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η έδρα ανήκει στον βουλευτή, ο οποίος δεν αντιπροσωπεύει το κόμμα του, αλλά το Έθνος. Συνεπώς, η αποχώρησή του από το κόμμα με το οποίο εξελέγη δεν συνεπάγεται απώλεια της έδρας, ούτε μπορεί η κομματική ηγεσία να τον υποχρεώσει νομικά να παραιτηθεί. Φυσικά, η συνταγματική κατοχύρωση δεν σημαίνει ότι οι βουλευτές είναι υπεράνω κριτικής – ειδικά όταν μιλάμε για τους ίδιους που, στο παρελθόν, ζητούσαν μετ’ επιτάσεως την παράδοση των εδρών όσων επέλεγαν να αποχωρήσουν από το κόμμα. Η επίκληση της –όποιας– ηθικής ή συνέπειας, όμως, προϋποθέτει και την ανάλογη πολιτική νομιμοποίηση. Και αυτή κρίνεται πρωτίστως από τις επιλογές και τη διαδρομή εκείνων που την επικαλούνται. Το ζήτημα της πολιτικής ευθύνης, επομένως, δεν εξαντλείται στο εάν ένας βουλευτής παραδίδει ή διατηρεί την έδρα του. Αφορά επίσης τις επιλογές, τις συμμαχίες και τους χειρισμούς που συνέβαλαν στις διαδοχικές κρίσεις του κόμματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας αποτιμά τη δική του συμμετοχή σε αυτές.

Υπό αυτό το πρίσμα, το τελεσίγραφο της Κουμουνδούρου αναδεικνύει ένα πραγματικό ζήτημα πολιτικής συνέπειας, επαναφέρει όμως ταυτόχρονα και ερωτήματα για τις ευθύνες της σημερινής ηγεσίας στην πορεία που προηγήθηκε. Όσο, άλλωστε, η αντιπαράθεση διεξάγεται με όρους ηθικής καταδίκης της μίας πλευράς από την άλλη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να περιοριστεί η συζήτηση αποκλειστικά στις κοινοβουλευτικές έδρες. Και αν κάτι αναδεικνύεται από τη σημερινή σύγκρουση, είναι ότι, παρά τις διασπάσεις, τις αποχωρήσεις και τις αλλαγές ηγεσίας, οι εκκρεμότητες του παρελθόντος παραμένουν ενεργές και στη σημερινή πολιτική αντιπαράθεση.